ББА-анализа: Како ќе се движат цените на становите во Македонија и регионот?

На почетокот на 2024 година Хрватска и Србија забележаа двоцифрен раст во градежништвото, додека БиХ и Македонија забележаа мал раст, а растот на Словенија забави, посочуваат од аналитичкиот тим на „Блумберг Адрија“ во новата анализа на градежниот сектор и пазарот на недвижности во земјите од регионот Адрија, објавена на „Блумберг Адрија инсајт“.

„Недостигот од работна сила е значаен проблем, особено во Словенија и во Хрватска, што доведува до зголемена зависност од странски работници“, велат аналитичарите.

Според нив, растот на платите ја подобри достапноста на становите во последните неколку години во Србија и Македонија, но ја намали во Хрватска, БиХ и Словенија.

„Секторот се соочува со предизвици од високите каматни стапки и зголемувањето на цените на земјиштето, но има корист од силната градежна активност и тековните проекти низ целиот регион“, констатираат аналитичарите.

Трендови

Тие објаснуваат дека во Хрватска постземјотресната реконструкција и проектите од инфраструктура поттикнаа раст на градежништвото за 4,5 проценти во првите четири месеци од 2024 година. Тоа резултира со зголемување на градежната активност од 20 проценти на годишно ниво и со раст на вредноста на завршените работи од 20,4 проценти.

„Градежниот сектор во Србија расте пет последователни квартали, поттикнат од Експо (1.500 нови стана) и од инфраструктурните проекти. Во Босна и Херцеговина градежниот сектор бележи пад три квартали по ред, но градежништвото порасна за шест проценти на годишно ниво во првиот квартал од 2024 година, што доведе до вкупен раст на градежништвото“, велат аналитичарите.

Тие објаснуваат дека голем проект е тунелот Прењ, вреден 400 милиони евра, чија реализација треба да започне во 2025 година.

„Македонија забележа раст од 32 процента во нискоградбата во првиот квартал од 2024 година, но градежниот сектор падна за 34 проценти поради забавување на нестанбениот сегмент. Тоа се рефлектира во намалување на очекуваната вредност на работите од 31 процент на годишно ниво“, велат аналитичарите.

Тие посочуваат дека планираните приватни проекти вклучуваат ветерен парк од 500 милиони американски долари, а најголемиот инфраструктурен проект е железничката пруга од 560 милиони евра до бугарската граница. Нашите аналитичари велат дека градежништвото во Словенија забави поради високата основа од претходниот период иако продолжува реконструкцијата од поплавите.

Според нив, сите земји во регионот во моментов имаат историски висок број градежни работници (и недвижности), а Хрватска е предводник со околу 160.000 работници, или 9,5 проценти од вкупната работна сила. Словенија исто така има силен градежен сектор во релативна смисла, со приближно девет проценти од вкупниот број вработени што работат во овој сектор.

Очекувања

Од нашиот аналитички тим до крајот на 2024 година очекуваат континуиран раст на градежната активност во земјите од регионот, поттикнат од проектите од нискоградбата. Тие сметаат дека ќе има забавување на станбената градежна активност и објаснуваат дека растот ќе забави поради високите каматни стапки на станбените кредити и недостигот од квалификувана работна сила.

Во однос на цените на недвижностите, тие очекуваат стагнација или многу мал пораст во некои земји на крајот на 2024 година (со исклучок на цените на земјиштето, за кои сметаат дека дополнително ќе се зголемуваат), поради покачените цени на становите и побавната побарувачка, особено во резиденцијалниот сегмент (во поголемиот дел од трансакциите во регионот моментално се пониски годишно).

Кога станува збор за цените за изнајмување, од нашиот аналитички тим очекуваат нагорен притисок поради високите набавни цени на становите и приливот на странска работна сила, особено во Хрватска и во Словенија.