Се ситни времето за милијардите од ЕУ за Западен Балкан

Што треба да се направи за парите од планот за економски раст на Западен Балкан да станат достапни за шесте земји од овој регион? Ова е темата на која синоќа и денеска лидерите на овие држави разговараат со претставниците на Европската Унија и САД на состаноците што се одржуваат во Скопје.

Планот за економски раст предвидува вкупно шест милијарди евра за земјите од регионот. Две милијарди од нив се грантови, неповратни средства, а преостанатите четири милијарди се поволни кредити. Со ваков план досега биле опфатени само земји што се членки на Унијата.

„Планот е моќен симбол за непоколебливата посветеност на реформите, решителен чекор за трансформација и за усогласување на националните економии со високите европски стандарди. Овој инструмент за нас е момент на пробив. Со него земјите од Западен Балкан ќе ги забрзаат фундаменталните реформи, создавајќи врска меѓу заедничкиот регионален пазар. Во тој процес, пристапот до дополнителна финансиска помош станува клучен елемент. Инструментот за реформи и раст дејствува како финансиски столб со кој се поддржуваат реформите“, рече македонскиот премиер Димитар Ковачевски во своето обраќање.

Олеснување на трговијата е првиот чекор што е важен за економиите од регионот, вели Александар Вучиќ, претседател на Република Србија.

„Разговаравме околу две важни работи, една се заедничкиот европски пазар и учеството на тој пазар и тоа што е за нас битно се зелените линии, каде што нашите камиони ќе можат да поминуваат слободно преку границите на земјите на ЕУ, да продолжиме да ги симнуваме нивните оперативни трошоци, да ги зајакнеме нашата трговија и нашата индустрија. Она што е важна вест е дека во наредните денови ќе потпишеме два протокола што се важни за почнување спогодба за слободен пристап до пазарот на работната сила во Тирана, Скопје и во Белград, за кој се надевам дека ќе почне да важи од 1 март“, рече Вучиќ.

„Станува збор за новиот план за раст и интеграција на заедничкиот пазар, нешто што досега беше можно само за земјите откако ќе станат дел од ЕУ. Тоа е важна промена и одлична можност што не треба да ја пропуштиме. Затоа е од клучно значење сите шест земји од Западен Балкан да ги стават своите граѓани на прво место и да ги остават политиката и историјата, бидејќи сè што ќе направиме и успееме да завршиме во следните месеци, ќе го дефинира начинот како нашите држави ќе изгледаат на крајот од оваа декада“, изјави албанскиот премиер Еди Рама.

„Планот е важен сигнал не само за овие земји туку и за странските инвеститори што сакаат да вложуваат во нив“, изјави црногорскиот премиер Милојко Спајиќ.

На состаноците присуствува и Герт Јан Копман, генерален директор за соседство и преговори за проширување во Европската комисија, како и Џејмс О’Брајан, помошник-државен секретар за европски и евроазиски прашања на САД.

Планот за раст на Западен Балкан беше усвоен од Европската комисија на 8 ноември и со него се предвидува финансиска поддршка од шест милијарди евра за периодот 2024 - 2027 година.

Четирите основни столба на кои ќе се базира планот за раст се подобрување на економската интеграција на земјите од регионот со единствениот пазар на ЕУ, зајакнување на економската интеграција на државите од регионот во заеднички регионален пазар, забрзување на фундаменталните реформи и зголемување на финансиската помош за поддршка на реформите преку Фондот за реформи и раст за Западен Балкан, како нов инструмент во вредност од 6 милијарди евра неповратна поддршка за спроведување на основните и социоекономските реформи.

Како дел од овој план за раст, ЕК идентификува седум првични приоритетни области што ЕУ може да им ги понуди на земјите од Западен Балкан и кои ќе донесат значителни економски придобивки за регионот – слободно движење на стоки, слободно движење на услуги и работници, пристап до единствената зона за плаќања во евра, интегрирање на превозот на патници, интегрирање на енергетските пазари, вклучување во дигиталниот единствен пазар и интеграција во индустриски синџири на снабдување.