Германија ќе ја преземе водечката улога меѓу европските земји што испраќаат воен персонал во Гренланд, откако Данска соопшти дека нејзината средба со високи американски претставници, кои имаат намера да ја преземат контролата врз најголемиот остров во светот, покажала дека и натаму постои „фундаментално несогласување“. Средбата на министрите за надворешни работи на Данска и на Гренланд со американскиот потпретседател Џеј Ди Венс и државниот секретар Марко Рубио во Вашингтон не успеа да го отстрани стравот од можно американско преземање.
Добро утро, ви пишува Владимир Николоски од дигиталната редакција на „Блумберг Адрија“. Подолу петте вести што ги издвоивме за почеток на денот.
Македонците сѐ повеќе користат банкарски сефови – слободни речиси нема
Во време на геополитичка неизвесност, висока инфлација и зголемена недоверба во дигиталната безбедност, старата банкарска услуга – закуп на сеф – повторно се враќа во фокусот на клиентите во Македонија. Иако со децении важеше за услуга резервирана за мал круг клиенти, денес сè почесто се користи од граѓани што сакаат физички да ги заштитат своите највредни предмети: готовина, накит, злато, важни документи, тестаменти, па дури и дигитални носачи со чувствителни податоци.
Банките, од своја страна, тивко забележуваат раст на побарувачката, особено по кризите од последните неколку години – пандемијата, војната во Украина и растот на каматните стапки, кои ја зголемија склоноста кон „материјална сигурност“. „Интересот на граѓаните за оваа услуга е доста висок, особено последниве години забележуваме зголемен интерес“, велат од „Халкбанк“.
Новоформирана компанија од Дубаи влегува во „ТЕ-ТО“
„Енволед инвестмент“ (ENVOLED INVESTMENT L.L.C) со седиште во Дубаи, Обединетите Арапски Емирати има намера да стекне самостојна контрола над кипарската „Битар холдингс лимитед“ (BITAR HOLDINGS LIMITED) по пат на купопродажба на акции. „Битар холдингс лимитед“ во Македонија има седум регистрирани зависни компании меѓу кои друштвото за производство на електрична и топлинска енергија „ТЕ-ТО“. Според платформите за проверка на компаниски профили „Енволед инвестмент“ е регистрирана во ноември минатата година.
Според последниот финансиски извештај на „ТЕ-ТО“ за 2024 година, друштвото е во сопственост на „Проџект менаџмент конслатинг“ (Project Management Consulting LTD) од Британски девствени острови, која поседува 60 проценти од акциите со право на глас, „Битар холдингс лимитед“ (29,20 проценти) и „Топлификација АД Скопје“ во стечај (10,80 проценти). Во извештајот се наведува дека „крајни сопственици на друштвото (со над 20 проценти сопственост) се: ТГЦ (Territorial’naya Generiruyushchaya Kompaniya) од Русија и „Синтез грин енерџи“ (Sintez Green Energy) од, Кипар со официјално примено известување на 27.11.2023 година“.
Како ќе се движат цените на какаото во 2026 година?
По рекордниот скок на цените на какаото во 2024 година, сликата лани беше сосем спротивна. Цените на суровината што се користи за производство на омиленото чоколадо во светот паднаа на рекордно ниски нивоа минатата година. Што значи ова за потрошувачите, зошто цените на какаото паѓаат и какви се перспективите за 2026 година?
Во 2024 година какаото достигна рекордна цена од речиси 13.000 долари за тон. Рекордните цени на берзата беа главно предизвикани од фактори на животната средина, бидејќи болестите и екстремните временски услови ги погодија посевите на главните производители на какао, Брегот на Слоновата коска и Гана. Двете западноафрикански земји заедно снабдуваат околу 60 проценти од светските залихи на какао.
ЧетГПТ против ЈугоГПТ: Кој е подобар во локален контекст?
Ако вештачката интелигенција денес може да пишува кодoви, анализира правни документи и да разговара на десетици јазици, зошто и понатаму е екстремно тешко да се направи голем јазичен модел што ќе го разбира локалниот јазик, култура и бизнис контекстот? Одговорот на ова прашање најдобро го илустрира ЈугоГПТ (YugoGPT) - најголемиот јазичен модел што е развиен за јужнословенскитејазици, но и проект што, и покрај техничкиот успех, е ставен на чекање.
ЈуготГПТ е голем јазичен модел со седум милијарди параметри, обучен специфично за српски, хрватски и босански јазик. Го развил Алекса Гордич, инженер со искуство од работа во „Мајкрософт“ (Microsoft) и „Гугл Дипмајнд“ (Google DeepMind). Моделот е објавен како проект со отворен на платформата „Хагинг фејс“ (HuggingFace) и во тестовите покажал подобро разбирање на локалните јазици од глобалните модели како што се Мистрал (Mistral) и Лама (LLaMA 2).
Астронаутите се вратија на Земјата по медицински проблем
Екипаж од четири астронаути слета назад на Земјата откако ја напушти Меѓународната вселенска станица (МВС). Ова е првата медицинска евакуација на НАСА поради неоткриена болест на еден од членовите на екипажот. Астронаутите се одвоија од станицата вчера околу 17:20 часот по њујоршко време во капсулата „Спејс екс драгон“ (SpaceX Dragon) и се спуштија покрај брегот на Калифорнија околу 3:41 часот утрово по локално време.
Евакуацијата го скратува очекуваниот престој на екипажот на МВС за околу еден месец. На прес-конференција на 8 јануари, главниот здравствен и медицински директор на НАСА, Џејмс Полк, рече дека астронаутот е „апсолутно стабилен“, но агенцијата одлучила да го врати тимот на Земјата порано од очекуваното за да спроведе поригорозен медицински преглед за членот на екипажот.
.webp){kind=icon}
