Европската комисија со нова цел: брзи возови и пократко време за патување низ континентот

Новиот план за брза железница на Европската комисија (ЕК) има цел да го намали времето на патување низ Европа во следните неколку децении. Планот објавен вчера поставува цел сите главни центри во Европската Унија (ЕУ) до 2040 година да бидат поврзани со возови што ќе возат со брзина од најмалку 200 км/ч, при што многу од линиите ќе надминат и брзина од 250 км/ч.

Ако планот успее и целосно се реализира, заштедата на време што ја нудат оваа надградба и проширување на железницата би била спектакуларна: патувањето со воз од Берлин до Копенхаген би траело четири часа наместо сегашните седум, времето на патување помеѓу Варшава и Виена би се намалило на четири часа и 15 минути наместо сегашните седум и пол часа, додека времето на патување меѓу Мадрид и Лисабон би се намалило за две третини, односно на три од сегашните девет часа.

Bloomberg Mercury

 

Во некои случаи брзите железнички линии би биле сосема нови - моментално затворената железничка врска на Грција со Бугарија би била повторно отворена и подобрена, овозможувајќи патување од Атина до Софија за шест часа, за разлика од над 13 часа, колку што се моментално потребни за комбинирано патување со воз и автобус.

Претставени заедно, овие подобрувања би можеле да бидат доволни за да се поттикне остар пресврт кон железничкиот сообраќај, рече комесарот на ЕУ за одржлив транспорт и туризам Апостолос Цицикостас, за време на промоцијата на планот, истакнувајќи дека доколку патниците имаат „начин да стигнат некаде брзо и безбедно, бидете сигурни дека граѓаните дефинитивно ќе го изберат возот пред кое било друго превозно средство“.

 

Постигнувањето на овие цели ќе биде сложено и скапо, а притоа нивното усвојување како цели не гарантира и нивна реализација. Комисијата проценува дека до 2040 година ќе бидат потребни инвестиции од 345 милијарди евра. Во меѓувреме, тројно зголемување на сегашниот број на линии што работат со брзина од најмалку 250 км/ч до 2050 година би чинело 540 милијарди евра. Иако дел од ова финансирање би дошол од касата на комисијата, досега доделените средства би покриле само приближно 10 отсто од трошоците, а поголемиот дел би дошол од други извори, како што се националните влади и железничките компании.

Depositphotos

 

Комисијата проценува дека добивките што земјите членки на ЕУ би ги имаат од оваа инвестиција далеку би ги надминале трошоците, а ако комисијата ја достигне својата цел за 2050 година, индиректните придобивки би достигнале вкупно 750 милијарди евра од подобрувањата во повеќе сфери, вклучувајќи и намалени трошоци за загадување и застој ако повеќе патници се префрлат кон железница од патување со автомобил и авион.

Но, достигнувањето придобивки од овој обем зависи од тоа колку добро се користат возовите, што, пак, ќе зависи од многу повеќе фактори, а не само од надградба на пругите. Комисијата исто така изрази посветеност да работи и на подобрување на повеќе услуги за да се зголеми бројот на патници. Сегашните брзи услуги во Европа имаат репутација како скап превоз за богатите елити, додека другите патници честопати, наместо тоа, избираат да летаат поради значителни разлики во трошоците. 

Еден одличен пример за тоа е тунелот под Ла Манш од Лондон до континентална Европа - моментално најскапата железничка услуга во Европа. На брифинг за медиумите претставници на ЕК ја наведоа оваа реченица како предупредување: „И покрај тоа што постои повеќе од 30 години, оваа услуга дури сега се приближува кон либерализација, односно кон отворање за други конкурентски железнички компании, делумно благодарение на недостигот од капацитети за складирање и поправка на брзи возови на британската страна.“

Depositphotos

 

Продажбата на билети исто така е неурамнотежена. Резервација за истата железничка рута помеѓу, да речеме, Брисел и Келн често има различен износ, во зависност од тоа дали е резервирана преку германскиот национален превозник „Дојче бан“ (Deutsche Bahn) или белгискиот СНЦБ (SNCB).

Овие болни точки во иднина би можеле да се избегнат со обезбедување целосна конкуренција од самиот почеток, понапредно размислување за инфраструктурните потреби надвор од пругите и станиците и промоција на пазар на половни возови. Полесното и поурамнотежено издавање билети е исто така приоритет.

Иако деталите не беа објавени, Цицикостас рече дека на почетокот на 2026 година комисијата ќе предложи закон за подобрување на прекуграничните системи за авионски билети и резервации, со што патниците ќе можат полесно да планираат и резервираат непречени прекугранични патувања само со еден клик. „Тоа би им овозможило на патниците не само да комбинираат билети помеѓу различни железнички компании туку и да се осигурат дека ако некој сака да резервира патување и треба да користи авион за едната делница од патувањето и воз за другата, тоа би било можно со еден билет“, рече Цицикостас.

Овие многу амбициозни планови не се нова насока на дејствување, туку претставуваат проширување и појаснување на тековните напори утврдени во планот на ЕУ за ТЕН-Т (Трансевропска транспортна мрежа).

Без разлика дали ЕУ може да ги исполни сите овие цели или не, предлогот би можел да помогне во надминување на застојот во проширувањето на европските железници: системот речиси не забележа раст на капацитетот од 2014 година, делумно поради неопходниот фокус на давање приоритет на инвестициите за одржување и поправки.