Воз или авион: Европејците претпочитаат железница, Македонците чекаат пруги

Додека Европејците имаат на располагање повеќе алтернативи за превоз, за Македонците сė уште тоа не е ниту луксуз, туку едноставно невозможно, особено ако зборуваме за превоз со возови. Додека железницата во некои земји е висококонкурентна и многу користена во споредба со другите можности за превоз на патници, во Македонија нема меѓународни возови, а допрва ќе се гради брза пруга, проект за кој се очекува да ја впише земјава во интернационалната железничка мрежа.

Во меѓувреме, изборот за патување главно е земјен пат или воздух. Според последните статистички податоци за првото тримесечје од годинава, две третини од патниците користеле патен, а третина воздушен сообраќај. Поточно, 58 отсто од патниците користеле превоз по земјен пат, додека 38 отсто летале. Иако статистиката брои патници и во железничкиот сообраќај, бидејќи тој сепак како-така функционира во национални рамки, процентот на превезени патници е незначителен во однос на вкупниот број и изнесува речиси 3,7 отсто.

Гледано во апсолутни бројки, во првите три месеци годинава со воз патувале 61.000 патници. Иако тоа претставува значително зголемување на годишно ниво од дури 45,4 отсто, сепак станува збор за минорни бројки на пример во однос на патниците што летале. Нивната бројка е десетпати поголема и изнесува 631.180.

Европејците претпочитаат возови наместо авиони

Статистичките податоци од националните бироа на Словенија, Австрија и Чешка, земјите што во овој текст ги земаме за пример, покажуваат целосен контраст од состојбите во Македонија. Додека кај нас авионскиот превоз е десеткратно попопуларен од железничкиот (разбирливо е, нели, зошто е така), во споменатите европски земји воздушниот сообраќај има најмал удел во вкупниот превоз на патници. (Напомена, земени се последните објавени податоци, кои некаде се однесуваат на 2024, а некаде на 2023 година.)

Според статистичките бројки, во Австрија над половината (55 отсто) од патниците патуваат по земја, 39 отсто по шини, а околу шест проценти летаат. Притоа, важно е да се знае дека иако Австрија има развиена железничка мрежа, огромен дел од железничкиот превоз е домашен (над 90 проценти од железничките патнички километри се остваруваат на национални линии.)

За разлика од оваа земја, во Словенија и Чешка многу повеќе доминира патниот превоз на патници, што во проценти изнесува 75 и 77 отсто, соодветно. Железницата во Словенија ја користат 18 отсто од патниците, а во Чешка 21 отсто, додека авионски патуваат седум проценти од Словенците и само два отсто од Чесите. Со оглед на тоа што домашниот авиосообраќај во Чешка е речиси непостоен, овие бројки главно се однесуваат на меѓународни летови.

Ќе промени ли нешто за Македонците најавената брза пруга?

Јавноста со децении слуша најави за изградба на пруги низ земјава по двата клучни коридори (коридорот 10 – север-југ и коридорот 8 – исток-запад), нешто за што колку и да се презеле активности, досега нема резултати што ќе покажат и докажат дека бројот на патници во железничкиот сообраќај расте. (На пример, по пругата кон Бугарија, децениски проект со многу помпезни најави за изградба и рокови, кои многупати се пролонгирани, уште не тргнал воз. Потребни беа речиси три децении за повторно да има воз од Куманово до Бељаковце, траса што претставува прва од вкупно трите делници од коридорот 8 во поврзувањето со соседот од истокот.) Оттука, оправдани се сите сомнежи и за новата најавена пруга по коридорот 10 од границата со Србија до границата со Грција, проект што воопшто не е наивен. Имено, станува збор за пруга во должина од над 200 километри со два колосека, која во патничкиот сообраќај треба да овозможи брзина од 160 км/ч, а во карго-сообраќајот од најмалку 120 км/ч (моменталната состојба на постојната пруга на голем дел не нуди услови да се развие брзина поголема од 30 км на час, а просекот на нејзино поминување е 12 часа). Граѓаните би можеле да патуваат за час и половина до Солун, а за четири-пет часа до Виена.

МИА

 

Инвестицијата за изградба на брзата пруга Табановце-Гевгелија се проценува дека ќе чини меѓу 1,7 и две милијарди евра, а предвидениот рок за реализација е околу пет години. Освен тоа, се најавуваат нови возови, локомотиви и целосно модернизирани и реконструирани железнички станици во Скопје и низ Македонија.
Очекувањата кај надлежните во Министерството за транспорт се дека брзата пруга треба да биде одговор на потребата од зголемено користење на железничкиот сообраќај.

„Имајќи предвид дека брзината на движење би била до 200 километри на час, тогаш се отвораат многу можности како за домашните така и за странските патници, преку отворање меѓународни железнички линии“, велат од Министерството за транспорт.  

Во меѓувреме, чекајќи ја брзата пруга, фокусот е на авиосообраќајот

Од ресорното министерство сметаат дека политиките на Владата и Министерството за транспорт во однос на развојот на авиосообраќајот веќе ги даваат првичните резултати.

„Обезбедивме 360 милиони денари финансиска поддршка за отворање нови авиолинии и за само шест месеци се отворија 11 нови авиолинии од Меѓународниот аеродром Скопје и ’Св. Апостол Павле’ во Охрид. Влезени сме во еден процес каде што даваме сериозна поддршка за развој на цивилното воздухопловство и полека Скопје и Охрид се позиционираат на мапата на светските авиокомпании“, се наведува во одговорот на Министерството за транспорт испратен до „Блумберг Адрија“ по електронски пат. 

Интенцијата на овие владини политики за поттик на авиосообраќајот е на подолг рок да се создаваат услови за широка мрежа на дестинации низ Европа и светот по пониски цени и поквалитетни услуги. 

„Финансиската поддршка за поттикнување и развој на воздушниот сообраќај во Македонија ја имплементираме поради квалитетен развој на цивилното воздухопловство, формирање поконкурентни и подостапни цени на билетите, што директно подразбира нови дестинации за граѓаните“, велат од Министерството за транспорт, посочувајќи и на промената на моделот на поддршка со кој се овозможува финансиската поддршка по патник во доаѓање, што се очекува значително да ги подигне туризмот и туристичкиот сектор во земјата. 

Меѓународен аеродром Скопје

 

„Бројките покажуваат зголемување на бројот на патници во периодот јануари-мај 2025 година во споредба со истиот период од 2024 година, а особено има пораст кај чартер-летовите, каде што се забележува раст од 794 проценти на патници, што ни дава очекување дека со мерките што ги реализираме дополнително ќе се подигаат капацитетите на аеродромите“, велат од Министерството за транспорт, чии заложби во последно време особено се насочени кон дополнителна промоција на охридскиот аеродром за чартер-летови, како и на промоција на охридско-струшкото крајбрежје поради огромниот потенцијал во туризмот.

Министерството за транспорт во моментов работи и на нов модел на привлекување нови авиолинии, различен од претходните во однос на условите и висината на финансиска поддршка.

„Би можеле да истакнеме дека сме во поодминати разговори со авиокомпании што очекуваме да отворат најмалку десет нови дестинации“, велат од ресорното министерство, потенцирајќи дека се работи и на развој на аеродормската инфраструктура и услугите. „На аеродромот во Охрид започнавме со изградба на нова административна зграда, реконструкција и адаптација на постојната терминална зграда со проширување, како и други градежни зафати со кои го зголемуваме капацитетот на овој аеродром“. 

Во моментов, според летниот распоред на летови на редовните авиолинии што сообраќаат во текот на целата година, но и на сезонските, скопскиот аеродром има на располагање 47 дестинации и 16 авиокомпании. Покрај 47-те редовни дестинации од скопскиот аеродром, три авиокомпании сообраќаат со десет чартер-лета.

                      

Редовни и сезонски летови од Меѓународниот аеродром Скопје има до следниве дестинации: Атина, Белград, Истанбул, Бодрум, Измир, Анталија, Виена, Цирих, Базел, Загреб, Сплит, Париз, Варшава, Франкфурт, Берлин, Дортмунд, Фридрихсхафен, Хамбург, Минхен Меминген, Нирнберг, Штутгарт,  Карлсруе, Осло, Амстердам,  Ајндховен, Барселона, Болоња, Милано, Рим (Фјумичино и Чампино), Венеција Тревизо, Братислава, Брисел, Гетеборг, Малме, Лион, Малта, Љубљана, Лондон Лутон. Од охридскиот аеродром „Св. Апостол Павле“, пак, во текот на годинашнава летна сезона на летови, шест авиокомпании опслужуваат летови до Белград, Цирих, Амстердам, Истанбул, Виена, Дортмунд и Меминген.