Цените на становите растат најбрзо во последните 25 години – можно ли е прегревање на пазарот?

До крајот на овој месец Министерството за финансии ќе го достави предлог-буџетот за следната година до Владата и дотогаш ќе се знае дали ќе има промени во стапката на данокот на додадена вредност (ДДВ) за становите.

Неодамна Министерството достави до Собранието предлог за измени во Законот за ДДВ со кои малите пратки ќе се даночат со стапка од 18 отсто. Во тој предлог други измени не се предвидени, па луѓе од бизнисот велат дека тоа значи дека нема да има промени на повластената стапка за становите.

ДДВ за новите станови изнесува пет отсто од 2010 година, кога првпат ова решение беше усвоено како привремена мерка. Претседателот на Здружението за градежништво при Стопанската комора на Македонија, Андреа Серафимовски, во разговор за телевизијата „Блумберг Адрија“ вели дека и годинава, како и во годините кога привремената мерка требаше да заврши, тие поднеле иницијатива за нејзино продолжување.

„Чекаме одговор од властите на нашата иницијатива. Разговаравме неформално и расположението е дека оваа мерка треба да остане. Образложено е од наша страна зошто мерката треба да остане и дека таа повеќе им годи на купувачите отколку на продавачите за разлика од оној период кога беше донесена. Сметам дека по изборите релевантните институции ќе најдат време за оваа наша иницијатива и ќе одговорат позитивно и се надеваме дека и по Нова година ќе ја имаме истата привилегија да купуваме станбен имот со ДДВ од 5 проценти“, изјави Серафимовски.

Во третиот квартал растот на цената е највисок во последните 25 години

Градежниците сметаат дека ДДВ не треба да се менува затоа што трошокот ќе падне на товар на купувачите во услови на рекордни цени на становите. Во третиот квартал од оваа година, според пресметките на НБРМ, цената на недвижностите во земјава се зголеми за 25,1 отсто, што е историски највисок раст. Претходно, во последните две и пол децении, сличен раст од над 24 отсто беше забележан во 2008 година, по што следуваше период на пад на цените.

Серафимовски вели дека ваквиот рекорден раст на цените на становите е зачудувачки и значи дека цените сè уште не се стабилизирани. Според него, ваквите стапки на раст се должат на побарувачката, која и натаму ја надминува понудата.

„Бележиме врв на цената на становите. Колку ќе трае овој тренд ќе зависи од понудата и побарувачката во наредниот период. Во моментов побарувачката е многу поголема од понудата затоа што побарувачката во реоните каде што има голема трансакциска активност и се атрактивни за купувачите нема таков интензитет на градба за да се задоволат апетитите на тие што купуваат станови. Сè додека имаме таква состојба не можеме да очекуваме ниту стабилизација ниту пак намалување на цените на становите во општините што се репер за цените“, вели тој.

Цени и до 2.700 евра за квадрат

Според Серафимовски, пресметките што ги прави НБРМ се резултат на анализа на огласите за продажба во скопското подрачје, што значи дека тие го отсликуваат расположението на продавачите, а не реалната продажна цена.

Но, реалните цени впишани во купопродажните договори покажуваат слична тенденција. Катастарот ги објави податоците за движењето на цените во вториот квартал од оваа година, според кои официјално најскапиот стан продаден во државата е во скопската општина Центар и чинел над 2.700 евра (166.563 денари) за квадрат.

Според податоците од регистарот за вториот квартал од оваа година, најевтин квадратен метар е продаден во Струмица – 320 евра односно 19.682 денари.

Просечната цена на квадратен метар е највисока во Центар и изнесува 100.044 денари или над 1.600 евра. Во Струмица, каде што се продаваат најевтините квадрати, просечната цена е за 1.000 евра пониска отколку во Центар.

Во вториот квартал од годинава се продадени помалку станови отколку во првиот квартал – реализирани се купопродажни договори за 676 новоизградени стана од инвеститор, што е за 178 стана помалку во споредба со првиот квартал од годинава. Во фаза на градба се 25.354 стана, кои допрва ќе се најдат на пазарот на недвижности.