Преглед на берзите: Еуфоријата околу чиповите се судира со кинескиот змеј

Минатата недела заврши со голема распродажба на финансиските пазари. Бранот на пад го предводеа акциите на производителите на полупроводници, со што групата компании што годинава беше главен двигател на растот на берзите се доближи до мечкин пазар. Слично расположение ја зафати и Источна Азија, каде што индексите Kospi – годинава еден од најуспешните берзански индекси во светот – и Nikkei 225, исто така, забележаа пад. Kospi на неделно ниво ослабе за околу 10 отсто, додека Nikkei 225 падна за приближно шест отсто. Технолошкиот Nasdaq изгуби околу два отсто, а индексот S&P 500 еден отсто.

Негативното расположение на пазарите е резултат на комбинација од повеќе фактори. Војната во Иран продолжи и покрај меморандумот за согласност од јуни, со судири меѓу американските и иранските сили и напади врз танкери. Истовремено, инвеститорите сè потешко наоѓаат оправдување за огромните вложувања во вештачката интелигенција, додека во Кина беше претставен напреден модел на вештачка интелигенција на стартапот „Муншот“ (Moonshot), кој може да им парира на најмоќните модели на „Опен еј-ај“ (OpenAI) и „Антропик“ (Anthropic). Многумина во тоа гледаат паралела со минатогодишниот „момент на Дипсик“ (DeepSeek).

Претставувањето на моделот „Кими К3“ (Kimi K3) само во петокот го собори Филаделфискиот индекс на производители на полупроводници за 1,6 отсто, со што неговиот пад во однос на рекордот од јуни достигна 20 отсто, што одговара на дефиницијата за мечкин пазар. Загриженоста околу трошењето за вештачка интелигенција дополнително се зголеми во четвртокот по објавувањето на деловните резултати на „ТСМЦ“ (TSMC). Тајванскиот производител на чипови ги надмина очекувањата на пазарот и пријави добивка од 22 милијарди долари.

Распродажбата на акциите на компаниите што работат во областа на физичката вештачка интелигенција го врати „Епл“ (Apple) на позицијата највредна компанија во светот според пазарната капитализација. Таа титула ја презеде од „Енвидија“ (Nvidia), која беше на првото место уште од мај 2025 година. Пазарната вредност на производителот на ајфон уредите, кој има корист од пошироката ротација на капиталот во технолошкиот сектор, сега изнесува 4,9 билиони долари.

„И покрај тоа што добивките на компаниите и натаму се силни, а побарувачката останува стабилна, неодамнешната реализација на профит покажува дека дел од учесниците на пазарот се прашуваат уште колку долго може да продолжи сегашното темпо на раст“, изјави за Блумберг Дејвид Морисон од „Трејд нејшн“ (Trade Nation).

„Клучното прашање сега е дали ова ќе биде уште една можност за купување по падот на цените на акциите или распродажбата дополнително ќе се забрза кога сите истовремено ќе се упатат кон излезот“, додаде Морисон.

Распродажбата не ги погоди само американските и источноазиските пазари. Пад забележа и биткоинот, кој во петокот изгуби два отсто од вредноста. На почетокот на викендот, најстарата криптовалута се тргуваше по цена од околу 64.000 долари за токен.

Цената на златото во петокот остана под границата од 4.000 долари за унца, додека во текот на минатата недела загуби повеќе од три отсто од вредноста. Растот на цените на нафтата, поттикнат од заострувањето на тензиите меѓу САД и Иран, ја зголеми загриженоста поради инфлацијата и ги зацврсти очекувањата дека американските Федерални резерви ќе ги задржат каматните стапки на високо ниво. Во меѓувреме, економистите проценуваат дека Европската централна банка оваа недела повторно ќе ги преиспита инфлациските движења пред во септември да го спроведе последното зголемување на референтната каматна стапка.

 

Цената на нафтата Брент продолжи да расте во петокот и надмина 87 долари за барел, достигнувајќи го највисокото ниво во последниот месец. Истовремено се појавија извештаи дека Иран извршил напади врз американски цели низ Блискиот Исток. Во текот на минатата недела цената на нафтата порасна за повеќе од 14 отсто. Поради тоа сè почесто се поставува прашањето дали акциите на нафтените компании се добра инвестиција во период на изразена нестабилност на енергетските пазари, особено ако конфликтот на Блискиот Исток потрае подолго отколку што првично се очекуваше.

Меѓу другите значајни случувања на пазарот се издвои големиот пад на акциите на „ИБМ“ (IBM), кои на неделно ниво загубија дури 26 отсто по објавувањето на послаби деловни резултати од очекуваните. „Нетфликс“ (Netflix) само во петокот падна за 7,3 отсто, откако компанијата најави второ последователно тримесечје на забавување на растот на приходите. Акциите на „Кока-кола“ (Coca-Cola) ослабеа четири отсто откако производителот на пијалаци соопшти дека привремено го запрел производството на млечните производи од брендот „Ферлајф“ (Fairlife) во САД. Деловни резултати објавија и големите банки од Волстрит, кои зад себе имаа рекордно тримесечје.

Лоша недела имаше и „Спејс екс“ (SpaceX) на Илон Маск, чии акции во петокот нагло поевтинија. Со тоа вселенската компанија тргна по пат што би можел да избрише повеќе од еден билион долари од нејзината пазарна вредност во однос на рекордното ниво. Акциите паднаа за 5,9 отсто, па пазарната капитализација на компанијата беше проценета на 1,63 билиони долари.

Европските пазари минаа нешто подобро. Индексот Stoxx Europe 600 на неделно ниво порасна за 0,39 отсто. Сепак, изгледите се влошуваат бидејќи обновените судири во Персискиот Залив и Ормускиот Теснец ја зголемуваат цената на нафтата. Негативните прогнози за пазарите до крајот на годината повторно добиваат на сила, што особено ги загрижува европските инвеститори, имајќи предвид дека европската економија е значително позависна од движењата на цената на нафтата отколку американската, која располага со големи енергетски резерви.

Се очекува европските компании да го забележат најбрзиот раст на добивката во последните три години, со силен придонес од нафтените компании, банките и компаниите од секторот за вештачка интелигенција. Закрепнувањето на добивката би можело дополнително да го поттикне растот на акциите, додека индексот MSCI Europe во претходното тримесечје веќе зајакна за повеќе од 11 отсто, што е негов најдобар резултат од првото тримесечје во 2023 година.

„Војната во Иран, пред сè, претставува ризик од поголема нестабилност, но не нужно и причина за промена на основниот инвестициски наратив“, оцени Матеј Мази. „Заострувањето на ситуацијата, по правило, значи повисока цена на нафтата, поголема неизвесност во врска со инфлацијата, повисоки приноси на обврзниците и помала подготвеност на инвеститорите да преземаат ризик. Меѓутоа, ако енергетскиот шок не стане траен, тогаш станува збор, пред сè, за краткорочна геополитичка премија, а не за целосен пресврт на трендот“, изјави управителот на средства во „НЛБ Склади“ (NLB Skladi).

Исто како и во САД, и во Европа сезоната на објавување деловни резултати за второто тримесечје стигна до својата половина. Забрзувањето на растот на добивката на компаниите и уверувањето дека берзанскиот раст може да ги издржи и најновите геополитички тензии дополнително го зголемија оптимизмот на стратезите кога станува збор за европските акции, покажува истражувањето на Блумберг.

Најоптимистички во јулската анкета беше „УБС“ (UBS), кој по зголемувањето на целната вредност за референтниот индекс Stoxx 600 очекува тој до крајот на годината да порасне за уште осум отсто. Своите прогнози ги зголемија и „Банката на Америка“ (Bank of America), „Дојче банк“ (Deutsche Bank) и „Кеплер“ (Kepler). Во просек, 18 стратези опфатени со анкетата на Блумберг очекуваат индексот Stoxx 600 да ја заврши 2026 година на ниво од 647 поени.

Што следиме оваа недела?

Понеделник, 20 јули

.Поради празник, берзите во Јапонија нема да работат. Деловни резултати ќе објави „Рајанер“ (Ryanair). Републичкиот завод за статистика ќе ги објави податоците за цените на земјоделските производи на мало. Се очекува и Енди Барнам да стане нов премиер на Обединетото Кралство.

Вторник, 21 јули

Во Обединетото Кралство ќе бидат објавени податоци за невработеноста. Институтот ЗЕВ ќе го претстави истражувањето за економското расположение. Деловни резултати ќе објават „Новартис“ (Novartis) и „Нортроп Груман“ (Northrop Grumman). Републичкиот завод за статистика ќе ги објави индексите на производствените цени на индустриските производи.

Среда, 22 јули

Јапонија ќе објави податоци за трговскиот биланс, додека Обединетото Кралство ќе ги претстави новите податоци за инфлацијата. Деловни резултати ќе објават „Амазон“ (Amazon), „Тесла“ (Tesla) и „Филип Морис“ (Philip Morris). Републичкиот завод за статистика ќе ги објави податоците за платите на вработените во правните лица. Во САД ќе се одржи сослушување на претседателот на Венецуела, Николас Мадуро.

Четврток, 23 јули

Европската централна банка ќе одлучува за каматните стапки. Во САД ќе бидат објавени податоци за новите барања за надоместок за невработеност. Деловни резултати ќе објават „Интел“ (Intel), „САП“ (SAP), „БНП“ (BNP Paribas), „Рош“ (Roche), „Нестле“ (Nestlé) и „РТ-екс“ (RTX).

Петок, 24 јули

Јапонија ќе објави податоци за инфлацијата, додека во европските земји и САД ќе бидат објавени прелиминарните PMI индекси за производствениот сектор. За каматните стапки ќе одлучува и Централната банка на Русија. Деловни резултати ќе објават „Ексон мобил“ (Exxon Mobil), „Веризон“ (Verizon) и „Фолксваген“ (Volkswagen).