На што се обложуваат инвеститорите додека трае војната во Иран

Војната на Блискиот Исток во изминативе десетина дена беше силен поттик за страв и повлекување на капиталот од финансиските пазари. Инвеститорите сега се обидуваат да проценат колку би можел да трае конфликтот, дали ќе го наруши глобалното снабдување со енергија и што значи тоа за инфлацијата, каматните стапки и цената на имотот низ светот. Во вакви моменти анализите и прогнозите често заостануваат зад настаните, но едно место нуди речиси моментален увид во расположението на пазарот – предиктивните пазари каде што учесниците се обложуваат на одредени исходи.

Веројатно сте слушнале за Полимаркет (Polymarket), платформа на која една од главните теми моментално е тргувањето со облози што се однесуваат на војната со Иран, движењето на каматните стапки, цената на нафтата и златото, како и инфлацијата. Кога сите тие облози се гледаат заедно, нивните квоти откриваат доста јасна слика за тоа како инвеститорите моментално го гледаат развојот на целата ситуација.

Централните банки нема да брзаат со промена на каматите

Првата работа што недвосмислено паѓа в очи е дека пазарот не очекува брза реакција од централните банки, што всушност и не е изненадување. Кога ќе избие војна, особено на територијата на Блискиот Исток, каде што се наоѓа „оазата на нафта“, и цените на енергијата нагло растат, последната работа што монетарните власти ја сакаат е дополнително поттикнување на инфлацијата со намалување на каматните стапки.

Токму спротивно – во вакви ситуации централните банки најчесто избираат претпазливост и ја задржуваат рестриктивната политика, а во екстремни сценарија дури разгледуваат и дополнително заострување за да го спречат ширењето на инфлацискиот бран низ економијата. Самата таа претпазливост беше присутна и пред самата ескалација, токму поради тоа што Доналд Трамп дојде на власт и силно го поттикна наративот за потребата од намалување на каматните стапки за забрзување на економскиот раст, но Федералните резерви веќе тогаш се загрижија за потенцијалната инфлација што можеа да ја предизвикаат минатогодишните царини на увозот. Војната и скокот на цените на енергентите сега само ја зајакнаа таа претпазливост и практично го отстранија секој мотив за брза промена на политиката.

Веројатноста дека Фед ќе ја намали каматата веќе во март се проценува на само околу еден процент, додека и за април таа шанса е релативно мала. Дури за средината на годината очекувањата почнуваат сериозно да се поместуваат. На пазарот на облози најмногу пари се ставаат на сценариото во кое првото намалување ќе дојде за време на летото, додека веројатноста каматите да се намалат до крајот на годината надминува 80 отсто. Со други зборови, пазарот смета дека Фед ќе почека да види дали растот на цената на нафтата повторно ќе ја зголеми инфлацијата пред да започне со ублажување на монетарната политика.

Сликата во Европа беше јасна и пред самата ескалација на војната, односно Европската централна банка (ЕЦБ) веќе практично го приведе кон крај циклусот на намалување на каматните стапки, па пазарот и без оваа криза не очекуваше значително понатамошно ублажување на монетарната политика. Затоа, за мартовскиот состанок на ЕЦБ речиси нема дилема – веројатноста каматите да останат непроменети изнесува околу 99 отсто. Се гледа дури и поместување на очекувањата во спротивна насока, односно веројатноста дека следниот потег на ЕЦБ би можел да биде зголемување на каматните стапки порасна од околу 12 отсто на почетокот на војната на приближно 56 отсто денес. Со други зборови, инвеститорите веќе претпоставуваат дека ЕЦБ ќе го задржи тековното нивo на каматите или потенцијално ќе ги зголеми.

Пазарот очекува војна што ќе трае уште неколку месеци

Друго прашање што доминира на пазарот е колку долго би можела да трае самата војна и дали постои ризик конфликтот да се прошири и надвор од регионот. Постојат и шпекулации, па дури и сценарија во кои ескалацијата на конфликтот меѓу САД, Израел и Иран би можела да прерасне во многу поширок глобален конфликт – нешто што некои коментатори веќе го нарекуваат потенцијален вовед во трета светска војна.

Сепак, финансиските пазари засега не дејствуваат како да веруваат во такво екстремно сценарио, иако американскиот претседател Доналд Трамп неодамна рече дека конфликтот би можел да заврши многу брзо, при што тој како да не е целосно свесен дека Иран има капацитет да води војна подолго отколку што првично се мислеше.

Токму поради тоа Полимаркет покажува дека пазарот се обидува да најде средина помеѓу овие два наратива, со најмногу вложен капитал моментално на тоа дека до прекин на огнот ќе дојде во наредните неколку месеци. Веројатноста дека војната ќе заврши до крајот на мај се проценува на нешто повеќе од 60 отсто, додека пазарот дава уште поголема шанса дека конфликтот ќе заврши најдоцна до крајот на јуни. Таквата распределба на облози сугерира дека инвеститорите моментално очекуваат релативно ограничен конфликт, кој би можел да трае уште неколку месеци, но не и долгорочна војна што трајно би го нарушила глобалниот економски систем или би прераснала во поширок светски конфликт.

Нафта – високата волатилност и натаму присутна

Најдиректниот економски ефект од војната моментално се гледа на пазарот на нафта, каде што инвеститорите се обложуваат на широк спектар на можни сценарија. На Полимаркет, најголема веројатност моментално му се дава на сценариото во кое цената на нафтата до крајот на март ќе достигне околу 100 долари за барел. Постојат и значајни шанси цената накратко да го достигне нивото од 110 долари, додека екстремните сценарија во кои нафтата скока на 150 или дури 200 долари сè уште се сметаат за релативно малку веројатни.

Кога хоризонтот се поместува до крајот на јуни, очекувањата дополнително се зголемуваат. Пазарот проценува дека постои голема шанса цената на нафтата во тој период да го тестира нивото од 110 долари, додека сценаријата со многу повисоки цени остануваат во втор план. Со други зборови, инвеститорите очекуваат дека војната ќе ја држи цената на енергијата повисока уште извесно време, но не сметаат на комплетен енергетски шок што би го турнал светот во нова инфлациска спирала.

Златото традиционално останува заштита од ризик

Во такво опкружување, златото ја задржува својата традиционална улога на заштита од ризик. На пазарот на облози моментално постои голема веројатност дека цената на златото до крајот на јуни ќе достигне најмалку 5.500 долари, додека значаен дел од инвеститорите смета и на сценариото во кое златото оди уште повисоко. За крајот на март, очекувањата се малку поскромни и најголемата веројатност е концентрирана околу нивото од околу 5.400 долари, што сугерира дека пазарот очекува постепен раст на цената на златото, а не нагло покачување. Тоа е типично однесување на инвеститорите во моменти на геополитичка неизвесност: капиталот се преместува во сигурен имот, но засега не се гледаат знаци на паника што би предизвикала експлозивен раст во следниот период.

Инфлацијата останува најголема непознаница

Најголемата непознаница во целата приказна останува инфлацијата. На пазарот на облози моментално постои речиси поделен став за тоа како ќе се движат цените во Европа до крајот на 2026 година. Најголема веројатност му се дава на сценариото во кое инфлацијата останува релативно ниска, меѓу околу 1,3 и 1,5 отсто. Истовремено, голем дел од инвеститорите сепак гледа можност растот на цените на енергентите повторно да ја подигне инфлацијата блиску до три отсто. Таа поделба јасно покажува колку пазарот сè уште не е сигурен дали сегашниот раст на цените на енергентите е само привремен шок или почеток на нов инфлациски бран.

Bloomberg

Што пазарот всушност испраќа како порака до инвеститорите

Кога сите овие сигнали ќе се соберат, пазарот моментално испраќа доста јасна порака. Инвеститорите очекуваат дека војната со Иран ќе предизвика краткорочен енергетски шок и зголемена волатилност на пазарите, но не веруваат дека конфликтот ќе прерасне во долгорочна глобална економска криза. Тоа се гледа и на самите берзи. Индексот S&P 500 во првите денови по избувнувањето на конфликтот падна околу три отсто, но тој пад веќе делумно се ублажи и моментално изнесува околу еден отсто. Таквото движење сугерира дека пазарот реагира на ризикот, но не очекува сценарио што сериозно би го нарушило глобалниот финансиски систем. Централните банки најверојатно ќе останат внимателни и ќе ги држат каматните стапки на сегашното ниво уште некое време, додека не стане јасно какво ќе биде влијанието на војната и цените на енергентите врз инфлацијата.

Нафтата во такво опкружување речиси сигурно ќе остане нестабилна, пред сѐ затоа што самиот конфликт се наоѓа во регион што претставува еден од клучните јазли на глобалното снабдување со енергија, низ кој секојдневно поминува голем дел од светската понуда на нафта. Златото, како и во речиси секој период на геополитичка неизвесност, ќе продолжи да привлекува капитал од инвеститори што бараат посигурно засолниште за парите. Сепак, ако централните банки, како што е ЕЦБ, поради страв од инфлација ги зголемат каматните стапки, растот на приносите би можел да создаде притисок врз цената на златото, кое традиционално има негативна корелација со реалните каматни стапки.

 

Истовремено, пазарот веќе се обидува да го процени моментот кога конфликтот би можел да заврши, бидејќи токму тој момент често означува и почеток на закрепнување на ризичните средства. Во такви услови, инвеститорите всушност го прават она што пазарите го прават во секоја криза: се обидуваат да проценат не само колку долго ќе трае шокот туку и кога ќе се појават првите знаци дека најлошиот дел од приказната е зад нас, за да го пронајдат вистинскиот момент за повторно вложување на капиталот во ризични средства и остварување добри приноси.