„Бучим“ во ерата на скап бакар - сигурно засолниште или ризик?

Цената на бакарот минатата недела се искачи до рекордни над 11.100 долари за тон. Оваа цена беше повисока од историската вредност што металот ја достигна пред година и половина. Деновиве состојбата е помирна, а цената падна под 11.000 долари.

Сепак, прогнозите се дека цената ќе остане нестабилна поради големата побарувачка за металот што е клучен за двата најважни процеса во моментов – дигитализацијата и декарбонизацијата, а некои експерти сметаат дека не е исклучено тон да стигне и до 12.000 долари.

Според проекциите на Меѓународната агенција за енергетика, потребата за бакар допрва ќе расте. За пет години побарувачката ќе се зголеми за 17 отсто, а до 2040 година за 27 отсто. Но, паралелно со растот на побарувачката доаѓаат и проблемите во снабдувањето.

Меѓу најзначајните проблеми се рударските несреќи. Годинава, на пример, по тежок инцидент во рудникот за бакар „Грасберг“ во Индонезија, рудникот престана со работа и беше соопштено дека производство нема да се врати на претходното ниво до 2027 година. Тој е вториот најголем рудник во светот, со околу 4 отсто од глобалното производство.

Вкупното производство на „Бучим“ е однапред продадено

Македонскиот рудник за бакар во актуелните услови работи со полн капацитет. Заменик-директорот на „Бучим“, Ивица Карапетров, за „Блумберг Адрија“ вели дека компанијата работи во согласност со утврдениот план, без отстапувања од планираните цели и очекуваните резултати, а целокупното производство на бакарен концентрат е однапред откупено затоа што компанијата е дел од глобалниот синџир на снабдување.

Според него, зголемената индустриска активност, особено во Кина и во САД, создаде значајно зголемена побарувачка за металот што има клучна улога во градежништвото, инфраструктурните проекти и индустриското производство. Покрај тоа, се забележува и раст на интересот во секторот за зелена енергија, каде што бакарот е незаменлив материјал во технологиите за обновливи извори на енергија, батериски системи и електрични возила.

„Во вакви услови, инвеститорите на берзите, очекувајќи понатамошен раст на побарувачката и ограничена понуда, сè почесто се насочуваат кон долги позиции во бакар – како средство за заштита од инфлација и инвестирање во стратешки суровини со стабилен долгорочен раст“, објаснува Карапетров.

Како до поголем извоз?

Неодамна во разговор за „Блумберг Адрија“, Ѓорѓи Димов, професор на Факултетот за природни и технички науки при универзитетот „Гоце Делчев“ во Штип, рече дека земјава располага со значителен геолошки потенцијал за неколку критични суровини, пред сè бакар. Според него, услов за зголемување на профитабилноста е земјава да развие капацитети за преработка и рафинирање на металите, па, наместо концентрат, да се извезуваат производи со поголема додадена вредност.

Карапетров се согласува со оваа теорија, но вели дека во поединечни случаи ваквите инвестиции се неисплатливи.

„За поединечен рудник како ‘Бучим’ нема економска оправданост за изградба на капацитет за преработка на концентрат, бидејќи потребните количества се многу поголеми од производството. Таквите капацитети преработуваат големи количества концентрат, кои ‘Бучим’ не може да ги обезбеди. Овие постројки се исплатливи само доколку опслужуваат повеќе рудници – како што беше случај во поранешна Југославија со комплексот ‘Бор’, кој преработуваше концентрати од неколку рудници во овој дел на Европа“, вели тој.

Во моментов од македонскиот рудник 93 отсто од продажбата е бакарен концентрат, а 7 отсто катоден бакар.

Инвестиции за поголем квалитет и поефикасно производство

Добивањето бакарен концентрат со подобар квалитет е основниот мотив на менаџментот на „Бучим“ во услови на зголемена побарувачка, па затоа инвестициите се насочени во тој правец.

„Плановите за наредниот период се насочени кон обнова на опремата и унапредување на производствените процеси, преку изградба на нова флотациска фабрика и погон за мелење на рудата, како и развој на нова инфраструктура за одлагање на флотациската јаловина. Овие инвестиции имаат цел да овозможат повисоко искористување на металот од рудата, подобрен квалитет на концентратот и енергетски поефикасно производство, во согласност со најдобрите достапни технологии и практики за заштита на животната средина. Паралелно со тоа, се продолжува со геолошките истражувања на локалитетите Бучим и Боров Дол, со цел да се обезбедат долгорочна одржливост и продолжување на животниот век на рудникот“, вели Карапетров.