Комплименти од Путин, скромни очекувања од Трамп пред најважната средба во светот

Рускиот претседател Владимир Путин се обиде да ја зацврсти својата врска со американскиот претседател Доналд Трамп пред нивниот самит, фалејќи ги напорите на американскиот лидер да посредува во завршувањето на војната во Украина и нудејќи ветување за економска соработка, како и за нов договор за контрола на вооружувањето.

Офанзивата на шарм од страна на Путин, пред неговото одење на американско тло за директна средба денеска со американскиот претседател, имаше цел да ја минимизира војната, најсмртоносниот конфликт во Европа во последниве децении – прикажувајќи ја само како спореден детаљ на патот кон обновување на односите меѓу Вашингтон и Москва.

Путин ги истакна темите што се во фокусот на Трамп, кој себеси се гледа како главен преговарач и сака да биде запаметен како „мировник“, иако американскиот претседател ги намали очекувањата дека самитот ќе ја исполни неговата заложба за брз крај на војната на Русија.

Путин ги пофали САД за, како што рече, „доста енергичните и искрени напори“ да се запре борбата во Украина, на состанок во Кремљ во четвртокот со високи функционери. Тој додаде дека е подготвен да започне работа на нов договор за контрола на вооружувањето, нагласувајќи дека договорот за контрола на стратешкото офанзивно оружје може „да создаде долгорочни услови за мир меѓу нашите земји, во Европа и во светот во целина“.

Путин се обиде да го притисне Трамп за време на неговиот прв претседателски мандат да се согласи на договор за вооружување, но постигна мал успех. Иако Русија е отворена за обновување на нуклеарните разговори со САД од минатата година, официјални лица изјавија во јуни дека влошените односи со САД ги намалиле шансите за нов пакт што би го заменил последниот ваков договор со САД, кој истекува на почетокот на следната година.

Трамп, сепак, се обиде да ги намали очекувањата за голем пробив, делумно поради искуството од првиот мандат, кога состанокот со Путин беше доживеан како понижување за него. Тогаш, стоејќи покрај рускиот лидер, Трамп изјави дека му верува на тврдењата дека Москва не се мешала во претседателските избори во САД во 2016 година, коментар што предизвика жестоки реакции од двете партии во Вашингтон.

Тоа искуство и денес фрла сенка врз претстојниот самит. Дополнителна загриженост предизвика и најавата дека разговорите ќе се одржат без украинскиот претседател Володимир Зеленски. Сојузниците на Киев стравуваат дека Трамп, кој претходно изјави дека евентуалниот мировен договор би можел да вклучува отстапки на територии, би можел да прифати услови од Путин што би ја ставиле Украина во неповолна положба и би ја загрозиле безбедноста на Европа.

Во последниве денови Трамп остро ги отфрла тврдењата дека Путин ќе има предност на разговорите в петок.

„Ако ги добиев Москва и Ленинград бесплатно, како дел од договорот со Русија, лажните вести ќе кажеа дека сум склучил лош договор“, напиша Трамп на социјалните мрежи во средата. Градот Санкт Петербург порано бил познат како Ленинград.

Втор состанок

Цела недела Трамп и високите функционери настојуваа да ги намалат очекувањата, при што претседателот го опиша самитот како состанок за „испитување на теренот“.

Во интервју за емисијата „Брајан Килмид шоу“ (Brian Kilmeade Show) во четвртокот Трамп рече дека проценува „околу 25 отсто шанси“ средбата со Путин да не успее и повторно нагласи дека на неа гледа како на вовед во втор, многу поважен состанок.

„Вториот состанок ќе биде многу, многу важен, бидејќи тоа ќе биде средба на која ќе се постигне договор. И не сакам да ја употребам фразата ‘поделба’ на работите, но, знаете, во извесна мера“, рече тој.

На настан во Белата куќа во четвртокот, Трамп најави дека на вториот состанок можат да се приклучат и некои сојузнички земји и дека е можно да се одржи во Алјаска.

„Ќе имаме средба на која ќе бидеме јас, претседателот Путин и претседателот Зеленски. Можеби ќе се придружат и некои европски лидери, а можеби и не“, рече Трамп.

„Сè што сакам е да го подготвам теренот за следната средба“, продолжи тој. „Би сакал да се одржи многу брзо, веднаш по оваа, па дури и можеби во Алјаска, зашто така е многу полесно“.

Трамп изрази оптимизам за разговорите, иако нагласи дека тие се само прв чекор.

„Мислам дека претседателот Путин ќе сака мир, мислам дека претседателот Зеленски ќе сака мир. Ќе видиме дали ќе можат да се усогласат, а ако можат, тоа ќе биде одлично“, рече тој.

Американскиот државен секретар Марко Рубио додаде дека целта на самитот е „многу брзо да се утврди дали постои можност за мир или не“.

„Ќе направиме сè што можеме за да постигнеме мир, но на крајот тоа ќе зависи од Украина и Русија дали ќе се договорат“, изјави тој пред новинарите во Стејт департментот.

Сепак, Трамп го заостри тонот кон Путин, истакнувајќи дека е подготвен да воведе „многу сериозни последици“ ако рускиот лидер не се согласи на прекин на огнот. Тој исто така ги уверил сојузниците во телефонски разговор во средата дека нема да преговара за отстапки на територии на самитот и дека ќе инсистира Путин да се сретне со својот украински колега.

Кремљ со ласкање

Напорите на Кремљ да ги истакне другите важни теми за Трамп, сепак, покажуваат како странските престолнини користат комплименти за да го придобијат американскиот претседател.

Иако во фокусот на денешната средба ќе биде војната, двајцата лидери ќе разговараат и за билатералната економска соработка, изјави во четвртокот Јуриј Ушаков, високиот советник на Кремљ за надворешна политика, наведува новинската агенција „Тасс“. Трамп редовно ја споменува можноста за обновување на економските врски меѓу Русија и САД како можен резултат од постигнување мир и нагласува дека трговијата и заканата од царини ги користи како средство за убедување други земји да ги прекинат конфликтите.

Покрај министрите за надворешни работи и одбрана, руската делегација на самитот ќе ја сочинуваат и министерот за финансии Антон Силуанов и Кирил Дмитриев, претставник на Путин за меѓународни инвестиции и економска соработка, состав што сугерира дека страните би можеле да разговараат и за можни бизнис-иницијативи по завршувањето на разговорите на највисоко ниво.

Како што извести претходно „Блумберг“, Москва бара Украина да ѝ го отстапи целиот источен регион Донбас, како и Крим, кој руските сили незаконски го анексираа во 2014 година, како услов за прекин на огнот и почеток на преговори за трајно решение. Путин, сепак, оди на самитот самоуверен, убеден дека неговата земја победува во војната додека војската напредува во Украина.

„Целта на Путин е да го одвои прашањето за војната од билатералните односи, вклучувајќи ги стратешките и економските“, вели Александар Колијандр, виш соработник во Центарот за европска политичка анализа во Лондон и поранешен стратег во „Кредит Свис“ (Credit Suisse Group AG).

„Темата за бизнисот, енергетиката и финансиските санкции изгледа дека за Путин е еднакво важна, ако не и поважна“.

Трамп во четвртокот се обиде да ја потцени тезата дека Путин има предност, тврдејќи дека самитот што се одржува на американско тло треба да се гледа како победа. Тој исто така ја отфрли идејата дека размислува да му понуди на Путин пристап до ретки минерали или намалување на силите на НАТО низ Европа како отстапка и негираше дека самото прифаќање на самитот веќе му донело дипломатска победа на рускиот лидер.

„Ако успееме да ја решиме војната, ќе бидеме многу задоволни. Што се однесува до ретките минерали, тоа е релативно многу неважно - се обидувам да спасам животи“, рече Трамп.