Трамп: Голем напредок во разговорите со Зеленски

Доналд Трамп изјави дека постигнал „голем напредок“ во разговорите со украинскиот претседател Володимир Зеленски во обидот за постигнување мировен договор за завршување на руската инвазија.

Иако Москва покажува мала подготвеност за компромис, Трамп во неделата рече дека договорот е „многу близу“, иако може да потрае неколку недели за да се финализира. Тој додаде дека тој и Зеленски планираат повторно да разговараат во наредните недели.

„Ги дискутиравме сите аспекти на мировната рамка,“ рече Зеленски, додавајќи дека „90 отсто е договорено“. Тој додаде: „Безбедносните гаранции меѓу САД и Украина – 100 отсто договорени. Безбедносните гаранции меѓу САД, Европа и Украина – речиси договорени. Воената димензија – 100 отсто договорена. Планот за просперитет е во финална фаза.“

Двајцата разговараа и телефонски со група европски лидери, меѓу кои францускиот претседател Емануел Макрон, британскиот премиер Кир Стармер и германскиот канцелар Фридрих Мерц.

„Се согласуваме дека безбедносните гаранции се клучна пресвртница за постигнување траен мир, и нашите тимови ќе продолжат да работат на сите аспекти,“ рече Зеленски.

Трамп изјави дека Европа ќе преземе голем дел од безбедносните гаранции за Украина. „Знаете, тие се веднаш таму, но ние ќе ѝ помогнеме на Европа 100 отсто, како што би помогнала таа нам,“ рече тој.

Трамп рече дека би бил подготвен да се обрати пред украинскиот парламент ако тоа би помогнало да се зацементира договорот. Тој додаде дека може да замисли трилатерална средба со Зеленски и рускиот претседател Владимир Путин. „Го гледам тоа како можно, секако, во вистинско време,“ рече тој.

Пред средбата, Трамп изјави дека имал „добар и многу продуктивен“ телефонски разговор со Путин и дека планира повторно да разговара со него по средбата со Зеленски.

Украинскиот лидер влезе во средбата со цел да ги реши клучните нерешени прашања, вклучувајќи го статусот на териториите на истокот на Украина, идните безбедносни гаранции и судбината на нуклеарната електрана окупирана од Русија.

По речиси една година американски напори за завршување на војната без постигнат договор, Трамп рече дека повторно ќе се сретне со украинскиот и рускиот лидер само ако договорот е непосреден. Досега, завојуваните страни преговараа главно со пратениците на Трамп, Стив Виткоф и Џаред Кушнер.

Путин продолжува да ги истакнува своите барања, вклучувајќи Украина да отстапи територии на истокот од земјата што руските трупи не успеале да ги освојат во најсмртоносниот конфликт во Европа од Втората светска војна. И тоа иако повеќе од 1,1 милион руски војници се убиени или ранети според западни проценки откако Путин нареди целосна инвазија што се приближува кон петтата година, а руската економија се соочува со сè поголем притисок од невидени санкции.

Трамп го засили притисокот врз Украина да направи отстапки и понуди ветувања за економска соработка на Русија. Додека Зеленски повеќепати ја изрази својата подготвеност за прекин на огнот за да се отвори простор за мировни преговори, Путин одби да ги прифати повиците на Трамп за примирје без претходно постигнат договор.

„Претседателите на Русија и САД генерално делат слични ставови дека опцијата предложена од Украинците и Европејците за привремено примирје - наводно за подготовка на референдум или под други изговори - само води кон продолжување на конфликтот,“ изјави во неделата советникот за надворешна политика на Кремљ, Јури Ушаков, опишувајќи го повикот на Путин со Трамп во аудио објава на Телеграм.

Во саботата Москва започна масовен воздушен напад со повеќе од 500 дронови и 40 ракети насочени кон Киев и клучните енергетски капацитети на земјата - ден потоа руски официјален претставник ја обвини Украина и нејзините европски сојузници дека се обидуваат да го саботираат договорот.

„Русите водат кампања изградена врз всадување на исцрпеност, студ и страв,“ рече украинската премиерка Јулија Свириденко на Телеграм за нападот, кој уби едно лице и остави околу една третина од повеќе од 3 милиони жители на Киев без греење.

Украинските официјални лица последниве недели напорно работат на ревидирање на нацрт-план од 28 точки, првично предложен од САД, но сметан за премногу поволен за Русија. Најновата верзија има 20 точки, но Москва предупреди дека планот содржи елементи што нема да ги прифати, вклучително и за големината на украинската армија по војната.

Русија исто така бара гаранции против идно проширување на НАТО кон исток и за неутралниот статус на Украина ако се приклучи на Европската Унија, како и јасност околу укинувањето на санкциите и стотиците милијарди долари замрзнати руски државни средства на Запад, според лице блиско до Кремљ.

Русија бара Украина да се откаже од појас на утврден терен во источниот регион Донецк, кој Москва не успеа да го освои со сила. Зеленски го одбива тоа барање, иако рече дека е подготвен да се согласи на демилитаризирана зона во областа доколку Русија исто така ги повлече своите сили, нешто што Москва најверојатно нема да го прифати.

Украина инсистира на обврзувачки гаранции за заштита од САД во случај Русија повторно да нападне, иако Трамп рече дека земјата нема да биде примена во НАТО. Зеленски во петокот рече дека сака да разговара со Трамп за тоа како САД би можеле да извршат поголем притисок врз Русија ако Путин не се согласи да го потпише мировниот договор.

Друг клучен спорен момент е судбината на нуклеарната електрана Запорожје, која моментално е окупирана од Русија. Зеленски минатата недела рече дека Вашингтон инсистира објектот да биде заеднички сопственост на трите страни, додека Украина нуди да ја дели електраната само со САД.