Шји добива предност пред средбата со Трамп по блокадата на царините

Кинескиот претседател Шји Џјинпинг оди на преговарачка маса со Доналд Трамп со засилена преговарачка моќ, откако американскиот лидер ја изгуби можноста брзо да воведува тарифи за речиси секоја причина.

Неколку недели пред Трамп да слета во Пекинг на 31 март - првата посета на американски претседател од неговата последна во 2017 година - Врховниот суд ги поништи неговите широки итни тарифи, кои беа клучна точка на притисок врз Кина. Со тоа беа укинати тарифите од неговиот втор мандат и Пекинг остана да се соочува со истата глобална стапка од 15 отсто што важи за сојузниците на САД, со рок на истекување од 150 дена.

Отстранувањето на заканата од тарифи, кои минатата година достигнаа и до 145 отсто, ќе му отежни на Трамп да го притисне Шји за поголеми набавки на соја, авиони на „Боинг“ и енергија. Тоа исто така го остава без клучното оружје за одмазда доколку кинеските преговарачи постават нови барања во замена за дозволување стабилен проток на ретки метали неопходни за американското производство.

„На крајот, оваа одлука на Врховниот суд ја става Кина во многу посилна преговарачка позиција,“ рече Ву Синбо, директор на Центарот за американски студии при Универзитетот Фудан, наведувајќи го примерот со обврската на Кина да купи околу 25 милиони тони соја, која беше условена со претходните тарифни преговори. „Ако тие тарифи сега се прогласени за незаконски, ‘картичката со сојата’ повторно е во рацете на Кина.“

Тимот на Шји веројатно ќе инсистира повеќе на пристап до напредни полуспроводници, укинување на трговските ограничувања за кинески компании и намалена американска поддршка за Тајван, за кој Пекинг користи посилна реторика против независноста на островот, додаде Ву, кој претходно советувал во кинеското Министерство за надворешни работи. Комунистичката партија на Кина го смета демократскиот Тајван за своја територија, иако никогаш не го управувала.

Иако неуспехот на Трамп е победа за Шји, кинеските официјални лица, како и други ширум светот, беа внимателни во реакцијата. Министерството за надворешни работи во Пекинг не одговори на барањето за коментар за време на долгиот државен празник, а државните медиуми умерено известуваа за пресудата.

Кина најверојатно ќе продолжи да го почитува сегашниот билатерален трговски консензус наместо да ги принудува САД на непосредни корекции, рече Шен Дингли, експерт за меѓународни односи во Шангај.

„Кинеските официјални лица веројатно ќе се потрудат посетата на Доналд Трамп во април да помине мазно,“ рече Шен. „Иако кинеската јавност може да слави, властите веројатно ќе задржат контрола врз наративот.“

Трамп сепак може да се потпре на секциите 301, 232 и 122 од Законот за трговија за да ја продолжи својата тарифна политика, рече Венди Катлер, потпретседателка на Институтот за општествени науки на Азија и поранешен заменик трговски претставник на САД. Глобалната стапка од 15 отсто што ја постави Трамп спаѓа под Секција 122. Другите две овластувања му дозволуваат на претседателот еднострано да воведе тарифи, но само по истраги кои обично траат со месеци.

Кина сè уште се соочува со истрага според Секција 301 за нејзиното исполнување на договорот „Фаза еден“ од првиот мандат на Трамп, кога Пекинг не ги исполни обврските за купување. Таа истрага може да биде „главна точка во резервниот план за Пекинг,“ рече Катлер.

Дополнително, Трамп може да го прошири користењето на контроли за извоз ако Кина ограничи ретки елементи. Договорот на Пекинг за обновување на протокот на овие витални материјали дојде откако САД ги прекинаа продажбите на софтвер за дизајн на чипови, авионски мотори и резервни делови за авиони.

Иако кинеската страна може да има повеќе простор за преговори, Трамп се закани со нови тарифи за да добие предност пред клучните средби, како што направи пред неговиот последен самит со Шји во октомври. Иако тоа не се реализираше, неговата првична закана за дополнителна тарифа од 100 отсто врз Кина ги потресе берзите и пазарите на суровини.

Одлуката на Врховниот суд нема да резултира со фундаментално превртување на економските и трговските односи меѓу Кина и САД, рече Жоу Ми, висок истражувач во тинк-тенк поврзан со кинеското Министерство за трговија.

„Се разбира, таквата пресуда не ја спречува администрацијата на Трамп да користи други форми на извршна власт за да ги постигне своите трговски и други политички цели,“ рече Жоу. Сепак, „ова служи како потсетник за сите земји дека извршната власт не може, под никакви околности, да се користи надвор од првично овластениот опсег.“

Кинеските трговски претставници треба да се сретнат со секретарот за финансии Скот Бесент пред посетата на Трамп за да договорат конкретни резултати од патувањето, иако датум и локација сè уште не се објавени.

Иако Белата куќа бара начини да ги реформира тарифите во друга форма, укинувањето на 10 отсто тарифата за фентанил заедно со т.н. „реципрочни“ давачки отстранува клучна точка на спор меѓу двете нации. Минатата година тие почнаа да ги намалуваат ограничувањата поврзани со националната безбедност, постигнувајќи договор за операциите на Тикток во САД, додека администрацијата на Трамп дозволи продажба на чиповите H200 на „Енвидија“, понапредна верзија од претходно дозволената.

Во пресрет на разговорите меѓу Трамп и Шји, главниот извршен директор на „Форд“ разговарал со високи претставници на администрацијата на Трамп за можен рамковен договор според кој кинеските производители на автомобили би можеле да произведуваат автомобили во Америка, додека би се обезбедила одредена заштита за домашните компании, објави „Блумберг“ претходно овој месец. Иако ваквиот потег веројатно ќе се соочи со отпор во Конгресот поради приближувањето на изборите на средината на мандатот, секој договор за дозволување поголеми кинески инвестиции во САД би претставувал значаен пробив во чувствителна тема.

Кинеските извозници може да изберат да ги забрзаат испораките кон САД додека тарифите се ниски и пред да дојде до нови промени, рече Живеи Жанг, главен економист во „Пинпоинт асет менаџмент“.

„Администрацијата на САД веројатно ќе бара алтернативни начини за да ги задржи тарифите на увозот од Кина високи,“ рече Жанг. „Но, пронаоѓањето и спроведувањето на такви алтернативни тарифи може да потрае. Ако тоа е случај, во наредните месеци може да видиме компании кои ќе ги забрзаат своите извози кон САД за да искористат пониски тарифи, бидејќи тие можеби ќе бидат ниски само привремено.“

Женг Тао, кинески трговец со автомобилски делови кој остварува повеќе од 70 отсто од  приходите од американски компании, рече дека пресудата е „добра вест“ и ќе поттикне повеќе нарачки, но е несигурен дали има повеќе преговарачка моќ за цените откако минатата година ги намали за да ги задржи американските клиенти.

Други ја гледаат одлуката на Врховниот суд како најново потресување во година на политичка нејасност и турбуленции.

Лин Киан, кој управува фабрики за играчки главно за американски клиенти во јужниот кинески град Шенжен и во Виетнам, беше рамнодушен кон пресудата. Тој рече дека постојаните промени во политиките се збунувачки за бизнисмените. Додека неговите фабрики во Кина сè уште обработуваат најголем дел од нарачките, тој ја зголемил продукцијата во новата фабрика во Виетнам минатиот септември поради продолжените тензии меѓу Кина и САД.

„Мора да имаме План А, Б, Ц за вакви динамични услови,“ рече тој.