Автомобилски престиж на јадранскиот брег

Во светот на колекционерските автомобили ретки се настаните што го надминуваат статусот на изложба и прераснуваат во културен феномен. „Пебл Бич конкурс д’елеганс“ (Pebble Beach Concours d'Elegance) во Калифорнија, најпрестижното собиралиште на класични и луксузни автомобили, „Конкорсо д’елеганца Вила д’Есте“ (Concorso d'Eleganza Villa d'Este) на езерото Комо во Италија, синоним за ретки и историски модели, како и „Амелија Ајленд конкурс д’елеганс“ (Amelia Island Concours d'Elegance) на Флорида, познат по врвните колекции и аукции, веќе со децении ја привлекуваат автомобилската елита.

На тоа друштво му се придружи и „Конкурс Кроатија“, манифестација што на почетокот на септември ги собра љубителите на автомобилската естетика во заливот Чикат на Лошињ. „Станува збор за манифестација што ги слави убавината, дизајнот, иновациите и технолошката извонредност на автомобилите – и класични и модерни, супер и хипервозила“, изјави за „Блумберг Адрија“ организаторот Марко Фратриќ, вљубеник во автомобили и наедно еден од најголемите хрватски експерти во автоиндустријата.

„Римац невера“ беше една од атракциите. Фото: Дамир Араповиќ

Строга селекција на изложувачите

Посебноста на овој настан, меѓу другото, е и во тоа што ја оживува традицијата долга цели сто години. Имено, уште во 1924 година во Загреб била организирана Првата меѓународна изложба на автомобили, на која учествувале тогаш водечките производители: „Дајмлер“, „Мерцедес“ „Фиат“, „Ланчија“ „Пежо“, „Рено“, „Ситроен“ и други светски гиганти. Изложбата привлекла илјадници посетители, а круна на програмата бил „Конкурс д’елеганс“ (Concours d’Elegance), изборот на најубав автомобил на кој се оценувале елеганцијата на линијата, удобноста и целокупниот визуелен впечаток. Марко Фратриќ токму оваа историска приказна реши да ја оживее на Лошињ, а веќе првото издание, одржано во 2024 година, покажа дека регионот може да застане рамо до рамо со светските автомобилски дестинации.

На прашањето како се врши изборот на учесниците, организаторите истакнуваат дека пријави пристигнуваат од целиот свет, но дека селекцијата е строга: „Целта ни е да создадеме заедница што се темели на знаење, посветеност и софистицираност, а не на празно покажување ‘моќ’“, велат тие.

Дизајнерот Фабрицио Ѓуџаро и организаторот на манифестацијата Марко Фратриќ (десно). Фото: Дамир Араповиќ

 

Оценувањето е посебен ритуал. Стручното жири го сочинуваа врвни познавачи на автомобилизмот, меѓу кои беше и Фабрицио Ѓуџаро, еден од најпознатите и најуспешни италијански дизајнери на автомобили. „Приказната што стои зад секој автомобил е еден од клучните критериуми врз кои се темели оценувањето“, истакнува Фратриќ.

 

Адријан Мудри, дизајнер на „невера“. Фото: Дамир Араповиќ

Жирито не ги гледа само техничките спецификации, хармонијата на дизајнот, техничката извонредност и иновативност туку и „животниот пат“ на возилото – дали автомобилот е во сопственост на првиот сопственик, низ што сè поминал, дали имал познати претходни сопственици, кои се посебните карактеристики и избори што го прават уникатен. Во светот на колекционерските автомобили, оваа „приказна“ често одлучува за престижот и вредноста на моделот, а токму поради неа одредени автомобили добиваат најмногу поени и заслужено освојуваат признанија.

Фото: Дамир Араповиќ

Наградите во Лошињ се доделуваа во повеќе категории: класични, супер, хипер и посебни автомобили. Петтата награда му припадна на моделот што предизвика најголемо воодушевување кај посетителите – „карера ГТЛ  загато“. Дополнителна атракција претставуваа и реткиото „порше 911“, модел создаден во рамките на ексклузивната програма за персонализација, хибридниот суперавтомобил „порше 918 спајдер“, кој спојува врвни перформанси и иновативна технологија, потоа „римац невера“, електричен хиперавтомобил што ја поместува границата на забрзувањето и моќта, футуристичката „пининфарина батиста“ со дизајн што ѝ оддава почит на италијанската естетика, како и „астон мартин 2020“ од Фабрицио Ѓуџаро, уникатна визија на легендарниот бренд потпишана од еден од најзначајните автомобилски дизајнери на денешницата.

Луксуз во Лошињ. Фото: Дамир Араповиќ

 

Престиж и пазарна вредност

Сопствениците на вакви автомобили се страсни љубители на дизајн и технологија што ги надминуваат времето и просторот, објаснуваат организаторите. Меѓу нив се спомнуваат претприемачи, дизајнери, дистрибутери на автомобили, колекционери и спортисти, но се истакнува дека поголемиот дел не сака да биде во центарот на вниманието. Исто така, се нагласува дека се почитуваат нивната приватност и сопственост, поради што со задоволство се враќаат на вакви и слични настани.

За сопствениците, наградата на „Конкурс“ не е само признание туку и дополнителен капитал на пазарот на колекционерски автомобили. Глобалниот пазар на класични возила се проценува на околу 39,7 милијарди долари, а се очекува да порасне на 77,8 милијарди долари до 2032 година, со импресивен годишен раст од 8,7 отсто.

Porsche 911 ST Sonderwunsch. Фото: Дамир Араповиќ

 

Според понатамошните податоци, модели како  „ферари 250 ГТО“ или „астон мартин ДБ5“ бележат повеќекратен пораст на вредноста во текот на децении, додека култните автомобили како „порше 911“ станале сигурна инвестиција со двоцифрен годишен раст. Во тој контекст, наградата од „Конкурс“ функционира како своеобразен „печат на автентичност“ што го потврдува статусот на возилото и дополнително ја зајакнува неговата пазарна вредност.

Шарм и стил со ретките автомобилски скапоцености. Фото: Дамир Араповиќ

Говорејќи за иднината на овој атрактивен настан, организаторите не ги криеја амбициите „Конкурс Кроатија“ да стане постојан дел од глобалниот календар и да се позиционира на мапата на луксузни настани. Првите реакции веќе покажуваат дека се на вистинскиот пат: Лошињ и заливот Чикат, со луксузни хотели, врвни велнес-содржини и ексклузивна марина, се запишаа на картата на дестинации што ја собираат елитата, а „Конкурс Кроатија“ добива контури на настан со потенцијал да прерасне во нова точка на престиж на светската сцена.