Каде за викенд: Мако - термално гратче што ја чува приказната за Пулицер

Според проценките на Глобалниот велнес институт, низ светот се активни повеќе од 31.000 термални и минерални извори во 130 земји. Меѓу нив, Унгарија зазема исклучително високо место: се наоѓа меѓу петте земји во светот со најголемо богатство од термални бањи и лекувалишта и има повеќе од 1.300 официјално регистрирани термални извори.

Од нив, само во Будимпешта има повеќе од 100 природни извори кои снабдуваат повеќе од десетина историски бањи и капалишта, вклучувајќи ја и најпознатата бања Сечењи, најголемото европско лековито капалиште, како и термалната бања Рудаш, турска бања од 16 век со купола од стаклен мозаик и панорамски базен на покривот со поглед кон Дунав.

Во остатокот од земјата можете да го посетите термалното езеро Хевиз, во близина на градот Кестхеј, на околу два часа југозападно од Будимпешта. Ова езеро, најголемото природно термално езеро со биолошки активна вода во светот, изгледа визуелно впечатливо - неговата површина е покриена со пловечки црвени водни лилјани, а од длабочините постојано го загрева топла вулканска вода.

Depositphotos

Меѓутоа, мојот предлог за бања во Унгарија е Мако, сместен во близина на романската граница, во јужниот дел на земјата. Таму се наоѓа термалното капалиште Хаѓматик, сместено во испакната сала во форма на печурка. Отворено во 2012 година, ова капалиште е изградено според проектот на Имре Маковец, творец на специфичен архитектонски стил инспириран од природата и унгарските преданија, во кој преовладуваат мотиви на дрво, земја и небо, како и заоблени форми што потсетуваат на традиционалните унгарски селски куќи.

Термалното капалиште Хаѓматик/Depositphotos

Во бањата Мако има неколку термални базени со различни температури, оддели за велнес и медицински третмани, пространи сауни, детско катче, ресторан, како и цела низа опции за разубавување и природна медицина. Поради широката понуда на содржини, овој комплекс е практичен избор за семеен одмор - доволно мирен за релаксација, а истовремено доволно разновиден за секој да пронајде нешто за себе.

Тука многу лесно може да се помине цел ден, особено во текот на летото кога се отворени сите надворешни базени. Посебно се издвојува центарот за сауни, кој овозможува силно чувство на релаксација благодарение на пригушеното осветлување и тивката музика. Во понудата има и автентична финска сауна на отворено, како и повеќе видови суви и парни сауни во затворен простор. Достапна е и патека за сензорна стимулација со камења низ топла и студена вода, како и базен со студена вода за разладување, што престојот во овој комплекс го претвора во целосно велнес-искуство.

Брегот на реката Марош во близина на градот /Depositphotos

Мако е идеално место и за гурманите, особено за оние што ги сакаат карактеристичните унгарски вкусови, бидејќи понудата е богата: од едноставни јадења со пиперка во традиционалните унгарски гостилници и рестораните, каде што можете да нарачате гулаш послужен во длабоки керамички садови или печена патка со динстана или карамелизирана црвена зелка.

На улиците можете да го пробате и локалниот специјалитет - лангош, кој се служи топол и мрсен, со павлака и лук - како и „оџак“, сладок спирален колач што се јаде додека е уште топол.

Лангош, или во оригинал Lángos, е плоснато тесто со квасец што се пржи во длабоко масло додека не стане крцкаво и златно. Најчесто се премачкува со лук, а потоа се додаваат кисела павлака, рендано сирење и сланина/Depositphotos

До бањата најлесно се стигнува со автомобил, за само неколку часа. Таа достапност го прави Мако идеален избор за кратко, но исполнето патување - доволно блиску за лесно да се вклопи во еден викенд, а доволно поинакво за да остави впечаток на мало, освежувачко „бегство“ што се памети.

Од Мако до светска награда

Мако носи и една неочекувана културна приказна: не е познат само по термалните води и необичната архитектура, туку и по тоа што е роден град на Џозеф Пулицер, еден од највлијателните новинари во историјата на новинарството. Роден во 1847 година во имотно унгарско-еврејско семејство, Пулицер детството го поминал во Мако и Будимпешта, пред како седумнаесетгодишник да ја напушти Европа и да замине во САД, каде што изградил кариера што го обликувала модерното новинарство.

Џозеф Пулицер/Depositphotos

Набргу по неговата смрт во 1912 година била основана Пулицеровата школа за новинарство -  Школа за новинарство на Универзитетот Колумбија (Columbia School of Journalism). Во согласност со неговата желба наведена во тестаментот од 1904 година, Пулицеровите награди првпат биле доделени во 1917 година и до денес претставуваат највисок стандард за професионална извонредност.

Меѓу добитниците на Пулицеровата награда се и автори од нашите простори. Михајло Пупин, роден во Идвор во 1858 година, ја освоил Пулицеровата награда за биографија во 1924 година за својата книга From Immigrant to Inventor („Од доселеник до пронаоѓач“), во која го опишал својот пат од скромното потекло до еден од најзначајните американски научници.

Книжарници „Делфи“

Чарлс Симиќ, роден во Белград во 1938 година, емигрирал во САД и станал еден од најценетите американски поети. Пулицеровата награда за поезија ја добил во 1990 година за збирката „Светот не завршува“ (The World Doesn’t End), а подоцна ја извршувал и функцијата поет лауреат на САД. Дамир Шагољ, роден во Сараево во 1969 година, како дел од фотографскиот тим на „Ројтерс“ (Reuters) ја освоил Пулицеровата награда за репортажна фотографија во 2018 година, за документирање на кризата со бегалците Рохинџи.

Потоа, Волтер Богданиќ, американски новинар со српско потекло, е трикратен добитник на Пулицеровата награда (1988, 2005 и 2008 година) за истражувачко новинарство, а Горан Томашевиќ, белградски фотограф на „Ројтерс“, како дел од тим ја освоил наградата во 2019 година за визуелно известување за мигрантските каравани во Централна Америка.

Станбена зграда во необарокен стил во центарот на градот/Depositphotos

Затоа престојот во Мако добива и една ненаметлива културна димензија. Додека се релаксирате во термалните базени или ги разгледувате заоблените линии на Хаѓматик, лесно е да заборавите дека се наоѓате во место што го обликувало детството на човекот чие име денес претставува највисок стандард на новинарската етика. А мене, покрај сите архитектонски, историски и културни слоеви, сепак најсилен впечаток ми остави храната - особено патката со црвена зелка и лангошот, но и одличниот избор на леб и кифлички, како и моите омилени добош и жербо торти во малите пекарници и слаткарници. Штрудлата со афион или ореви е задолжителна, дури и ако оние на баба беа најдобри!

Depositphotos

Токму тие вкусови му даваат на Мако топлина што останува во сеќавањето. Во спојот на гастрономијата, термалните води и приказната за Пулицер, моето патување остана врежано како симболичен потсетник дека и малите градови имаат големи приказни - и големи луѓе чии животи одекнуваат далеку надвор од границите на нивната татковина.