Патувавме по стапките на нашите омилени филмови, книги и ТВ-серии - еве каде нè одведоа

Некогаш патувањата се планираа околу знаменитости, музеи и препораки од туристичките водичи, а денес инспирацијата сè почесто пристигнува од екраните, од книгите или од музичките плејлисти. Наречен „pop-culture tourism“, овој феномен опфаќа различни форми на патувања инспирирани од популарната култура, од трагање по места познати од литературата па сè до „set-jetting“, односно посети на локации од филмските и телевизиските екрани. Според податоците на „Експидија“ (Expedia) и нејзиниот најнов извештај „Unpack ’26“, 53 отсто од патниците ширум светот велат дека нивниот интерес за патувања инспирирани од филмови и телевизија се зголемил, а процената е дека „set-jetting“ само на американскиот пазар би можел да стане индустрија вредна околу 8,45 милијарди долари.

Не е тешко да се разбере зошто. Патниците повеќе не сакаат само да откријат ново место, туку да зачекорат во приказна што ја познаваат, да ја фотографираат улицата по која минувал нивниот омилен јунак, да седнат во кафулето од романот или да го посетат хотелот од серијата. Така местата и пределите повеќе не се само географска точка, туку и дел од личниот културен пејзаж. За помладите генерации, кои растеле со стриминг-платформи и социјални мрежи, границата меѓу содржината и туристичката препорака е уште потенка. Како што наведува „Експидија“, дури 81 отсто од патниците од генерациите зед и милениумците веќе планираат одмор инспириран од она што го виделе на екранот.

Од овој тренд профитираат и самите дестинации. Локациите стануваат туристички атракции, се организираат тематски тури, се прават мапи на местата на снимање, маршрути и посебни понуди, додека градовите и регионите културната содржина ја претвораат во нов облик на маркетинг на дестинациите. Филмот, серијата или книгата така понекогаш прават повеќе за промоцијата отколку традиционалната реклама, давајќи му на местото приказна, емоција и препознатлив идентитет. А што се случува кога таа врска меѓу уметноста и патувањето ќе се спушти од глобален тренд на конкретно искуство и како изгледа кога еднаш ќе се најдеме на локацијата што претходно сме ја запознале само преку фикцијата.

 Бат, Англија - патувала: Наташа Кочиш

Романот „Убедување“ („Persuasion“) на Џејн Остин ме однесе во Бат многу пред првпат да стапнам во тоа англиско гратче. Нејзината имагинација и зборови беа мојот прв водич низ улиците што тогаш сè уште не ги познавав. Овој град, еден од најубавите и историски најзначајните во Англија, израснал околу римските бањи изградени на природни термални извори стари повеќе од два милениума.

Бат е еден од најубавите историски градови во Англија, сместен во Сомерсет, на околу 150 километри западно од Лондон. Името го добил по своите познати римски бањи, а благодарение на исклучително добро зачуваната архитектура и богатата историја, вклучен е во Листата на светско наследство на УНЕСКО. Градот е прочуен по својата елегантна џорџијанска архитектура и термалните извори кои датираат од римскиот период. Иако има помалку од сто илјади жители, Бат годишно привлекува просечно шест милиони туристи. | Depositphotos

Под заштита на УНЕСКО, препознатлив е по својата џорџијанска архитектура, а No.1 Royal Crescent, често споменуван во делата на Џејн Остин, останува нејзин најчист, речиси училиштен пример.

No. 1 Royal Crescent денес е музеј или, поточно, историска куќа - уреден и опремен така што го доловува изгледот што го имал во периодот меѓу 1776 и 1796 година. Автентичниот мебел, сликите и предметите го прикажуваат секојдневниот живот на богатите жители на Бат, како и на нивната послуга. | Depositphotos

Над градот доминира опатија стара повеќе од пет века; искачувањето по 212-те скалила на нејзината камбанарија наградува со поглед кој го открива целиот Бат како складна, златна целина. А само неколку минути од центарот, градската градина и околните долини нудат мир: зрели дрвја, тивки цветни леи и природа која изгледа како да останала недопрена уште од времето кога Остин шетала по овие улици.

Плоштадот пред Римските бањи во Бат е едно од најживописните места во градот - тука, римското минато на градот се среќава со секојдневниот ритам на современиот Бат. | Depositphotos

Сицилија, Италија - патувала: Наташа Давидов

Љубителите на филмот „Кум“ добро знаат дека некои од највпечатливите сцени од филмската сага не се снимани во местото Корлеоне, туку во малите сицилијански места Савока и Форца д’Агро, на источната страна на островот. Токму овде Френсис Форд Копола ја пронашол Сицилија каква што ја посакувал за приказната за Мајкл Корлеоне, кој по убиството на Солоцо и МекКласки се засолнува на островот, далеку од семејната војна во Америка. Да потсетиме, во таа кратка издишка од насилството, Мајкл, кого го игра Ал Пачино, ја запознава младата Аполонија и се вљубува во неа. Почитувајќи ги сицилијанските обичаи, најпрво оди кај нејзиниот татко за да побара дозвола да ѝ се додворува. Нивната љубов и венчавката му носат на Мајкл кратка, речиси идилична епизода од животот на Сицилија, која брутално завршува кога Аполонија загинува во експлозија на автомобил, во заседа наменета за него.

Савока во Сицилија | Depositphotos

Едно од култните места од тој дел на филмот е Бар Вители во Савока, сместен во историскиот Палацо Тримарки од 18 век. На неговата тераса Мајкл разговара со таткото на Аполонија и бара дозвола да се гледа со неговата ќерка. Старата камена фасада, неколкуте маси на терасата и амбиентот на сицилијанското село го направија ова место една од најпрепознатливите локации од „Кум“ и му донесоа статус на најубаво село во Италија. Местото постоело и пред снимањето, а денес е речиси мал храм посветен на филмот на Копола, со фотографии и спомени од снимањето. Повеќе од половина век подоцна, посетителите доаѓаат во Савока токму за да седнат на една од масите на терасата на која седел Мајкл Корлеоне. Малку подалеку, нагоре по ридот, се стигнува до црквата Сан Николо, средновековна градба која послужила како сценографија за сцената на венчавката. Интересно е што Копола за статисти ангажирал локално население, па кога патував, слушнав дека мештаните и денес се сеќаваат на снимањето во 1971 година.

Бар Вители постои од 1963.| Depositphotos

Јас, сепак, во Савока пристигнав во зима, а Бар Вители беше затворен. Немаше можност да седнам на познатата тераса, но можеби токму таа тишина имаше нешто од атмосферата на филмска Сицилија: камени улици речиси без луѓе, затворена врата на барот и позната фасада.

Ако одлучите да ја посетите Сицилија и тоа го направите надвор од „нормалната“ туристичка сезона, тоа не мора да значи помалку романтика и „филмски заплети“. Мојот избор за престој беше „Вила Карлота“ во Таормина, која од Савока е оддалечена на кратко возење. Сместен во историска вила од 19. век, со погледи што го опфаќаат морето и Етна, овој мал бутик-хотел со само 23 соби го води семејството Квартучи, кое со хотелскиот бизнис започнало во 1993 година. Нивната идеја за гостопримство е гостинот да не се чувствува само како некој што резервирал соба, туку како пријател кој пристигнал во нивниот дом.

Вила Карлота - поглед од апартманите | Depositphotos

 

Аморгос, Грција - патувала: Саша Јеремиќ

Откако во мои раце, во текот на сега веќе далечните студентски денови, стигна видеокасетата со филмот „Големото синило“ („Le Grand Bleu“) на Лук Бесон, Аморгос за мене стана повеќе од точка на мапата. Во сенката на туристички прочуените „браќа“ Санторини и Миконос, овој остров на југоистокот од Кикладите чува нешто помирен, речиси див карактер. Стрмните карпи, белите куќи расфрлани по падините, малите заливи и длабокото сино море се неговиот главен пејзаж, кој славниот режисер вешто го претворил во една од најпрепознатливите филмски сценографии.

Аморгос | Приватна архива

Впечатокот што врз мене го оставија кадрите на Бесон беше толку силен што првата средба со Аморгос, години подоцна, ми донесе необично чувство на препознавање. Сепак, тој престој беше само кратка средба, доволна да ги обиколам најпознатите локации, но не и навистина да го запознаам. Приликата за тоа дојде едно лето, кога токму нуркањето на здив ме врати таму, спорт кој преку овој филм и денес е дел од идентитетот на островот. По повод 30-годишнината од премиерата на филмот, во 2018 година на Аморгос беше организирано натпреварувањето „Authentic Big Blue“, а јас, како меѓународен судија во фридајвинг, добив покана да бидам дел од овој настан. На островот тогаш пристигнаа и францускиот актер Жан-Марк Бар, кој го играше главниот јунак Жак, како и композиторот Ерик Сера, чија препознатлива музика даде посебен тон на приказната на Бесон и за која беше награден со Цезар. Се нуркаше во истите води што го прославија филмот, а мештаните со екипата споделуваа спомени од снимањето во 1988 година. Деновите поминати со нуркачите, локалците и членовите на филмската екипа ми открија поинаква слика за овој дел од Кикладите, онаа што не се гледа во неколку филмски кадри.

Манастирот Панагија Хозовиотиса на Аморгос | Depositphotos

Можеби „Големото синило“ му донесе слава на Аморгос, но не му го промени карактерот. И денес ги привлекува патниците кои сакаат повеќе од класичен одмор. До него се стигнува со траект, најчесто од Атина или од други блиски острови, а поради оддалеченоста и помалку развиената туристичка инфраструктура, и понатаму го чува чувството на автентичниот Егеј. Најпознатата панорама ја создава манастирот Панагија Хозовиотиса, речиси залепен за стрмната карпа над морето. До него водат неколку стотици скалила, но погледот кон отвореното море го прави искачувањето вредно за трудот. Под манастирот се наоѓа Агиа Ана, мал залив со камчиња и кристално чиста вода, каде што некогаш биле снимени и највпечатливите сцени од филмот. Хора (центарот на градот) ја чува традиционалната архитектура, тесните улици, малите плоштади, како и остатоците од венецијанскиот замок, додека пешачките патеки низ внатрешноста на островот се идеални за љубителите на активниот одмор. Главниот магнет на Аморгос, сепак, останува морето, истото бескрајно и нереално сино кое некогаш го привлекло Бесон, а мене ме тера да притиснам „play“.

Крф, Грција - патувала: Тамара Костиќ

Крф на Џералд Дарел, каков што го опишал во својата книга „Моето семејство и други животни“ („My Family and Other Animals“) од 1956 година, е свет на интензивни бои, мириси, звуци и необични средби, но и место каде што природата има речиси еднаква улога како и луѓето. Освен што како омилена туристичка дестинација станал многу посетуван, овој остров, за разлика од другите грчки дестинации, и денес може да се пофали со бујна вегетација. Чемпресите, боровите и маслиновите насади се спуштаат кон брегот, криејќи ги камените куќи, тесните патишта и малите заливи во кои лесно може да се најде мир од гужвата во ударните летни месеци.

Крф, северозападниот дел на островот каде што се наоѓа и ’Рт Драстис | Depositphotos

Срцето на островот е градот Крф, со венецијанската архитектура, плоштадите и тврдините кои се постојан потсетник на неговата слоевита историја. Стариот град, под заштита на УНЕСКО, најдобро е да се запознае без план, талкајќи по кантуните (kantouni), како што се нарекуваат неговите карактеристични улици, и завршувајќи го денот на Спијанада, еден од најголемите плоштади во Грција. На север се некои од најубавите плажи, како Палеокастрица, опкружени со стрмни зелени карпи, додека Агиос Георгиос и Касиопи се добар избор за оние кои сакаат помирно искуство. Долгите песочни плажи, како Глифада, ја заземаат западната страна на островот, а нудат незаборавен поглед кон отвореното Јонско Море.

Ако не сте ја прочитале, би требало! | Depositphotos

Трагата на Дарел најлесно може да се пронајде во местото Калами, каде што се наоѓа белата куќа, куќата во која за време на престојот на Крф живеел со своето семејство. На островот поминале неколку години, од 1935 до 1939 година, а тоа искуство оставило длабока трага во творештвото на браќата Дарел. Џералд ги преточил своите спомени од детството во трилогијата „Моето семејство и други животни“ (My Family and Other Animals), „Птици, ѕверови и роднини“ (Birds, Beasts and Relatives) и „Градината на боговите“ (The Garden of the Gods), додека неколку години постариот Лоренс го опишал Крф и другите грчки острови во книгата „Грчките острови“ (The Greek Islands). Приказната за ова неконвенционално семејство повеќепати е и екранизирана, последен пат во 2016 година со ТВ-серијата „Дарелови“ (The Durrells).

Белата куќа во која живеел Дарел со своето семејство | Depositphotos