Дури половина милион обожаватели што пристигнуваат во Базел деновиве за европскиот музички натпревар, Евровизија, наскоро ќе сфатат дека швајцарските цени, зголемени поради зајакнувањето на франкот, не се баш музика за нивните уши.
Со оглед на тоа што валутата во април достигна десетгодишен максимум во однос на доларот и е блиску до најсилното ниво во однос на еврото, посетителите наскоро ќе откријат дека страста кон поп-музиката годинава доаѓа со висока цена. Ноќевањето во хотел, кое сега чини 200 франци (околу 206 евра), би било најмалку 12 евра поевтино доколку настанот се одржеше на истиот датум во 2024 година.
„Искрено, секоја година се прашувам дали треба повторно да одам“, вели Андреас Тирк, кој присуствувал на 14 последователни финалиња на Евровизија, па и овој пат решил да се справи со високите трошоци за ова искуство. „На крајот, мојот ген на навивач преовладува“.
Швајцарија беше домаќин на првото финале во 1956 година во Лугано, а потоа и во Лозана, по победата на Селин Дион во 1988 година. Но, со оглед на зајакнувањето на франкот со текот на годините, цените во Базел, лоциран на северозападната граница на земјата, потенцијално го прават една од најскапите дестинации во историјата на Евровизија.
Валутата зајакна поради приливите на инвестиции од безбедносни причини по пазарните превирања предизвикани од трговската војна на американскиот претседател Доналд Трамп. Иако Швајцарската национална банка (СНБ) се обиде да го ублажи ова со намалување на каматните стапки во март, тоа нема да биде голема утеха за навивачите со поскромен буџет.
Базел обично прима помали групи посетители – банкари на собири како што е „Банк фор интернешнел сетлментс“ (Bank for International Settlements), излагачи и колекционери на саемот „Арт Базел“ (Art Basel) и фармацевтски директори што одат на состаноци во „Новартис“ (Novartis AG) и „Роше холдинг“ (Roche Holding AG).
Но Евровизија е сосема друга приказна. Бројот на очекувани обожаватели далеку го надминува населението на градот од околу 178.000 луѓе и веројатно ќе се прошири во соседните делови на Франција и Германија.
Токму тоа го планира Тирк, кој ќе дојде и ќе престојува кај својата сестра од Западна Германија преку границата, во германскиот град Лорах. Благодарение на раната резервација, вкупната цена на сместувањето за него ќе биде околу 500 евра.
Храната и пијалаците во Швајцарија се значително поскапи од каде било во Европа
Depositphotos
Јан Питер Керн, пак, нема да се води според попристапна опција. Неговата група на пријатели ќе плати 2.500 евра за стан преку „Ербиенби“ (Airbnb) во стариот дел на Базел - околу 800 евра по лице.
„Не доаѓа предвид да престојуваме надвор од градот домаќин“, вели 37-годишен обожавател од Манхајм, Германија, оддалечен на околу два часа возење. „Забавите траат до четири часот наутро“.
Тирк веќе потрошил околу 1.000 евра за билети за повеќе од девет настани во текот на евровизиската недела, вклучувајќи ги и фан-забавите, а планира да потроши уште 1.000 евра за храна, пијалаци и сувенири.
Може да се случи локалните цени на храната да го изненадат повеќе отколку во претходните години. На пример, бургер „вопер“ (Whopper burger) и стандардна „кока-кола“ (Coca-Cola) нарачана преку „Убер итс“ (Uber Eats) од локален „Бургер кинг“ (Burger King) чинат вкупно 17,30 франци - што е околу 17,80 евра - значително повеќе од истиот оброк во Малме во 2024 година или во Ливерпул во 2023 година.
Швајцарската национална банка е толку загрижена за силата на франкот што нејзиниот претседател Мартин Шлегел минатата недела изјави дека валутата „навистина многу зајакнала“.
Сепак, опциите на централната банка се ограничени. Интервенциите за намалување на девизниот курс – кои СНБ интензивно ги користеше до 2022 година – би можеле да го навлечат гневот на Доналд Трамп.
Натамошни намалувања брзо би ги довеле каматните стапки до нула или во негатива, што би можело да го загрози финансискиот систем, иако сè повеќе економисти очекуваат уште едно намалување на следниот состанок на банкарите на 19 јуни. Но тоа ќе биде предоцна за обожавателите на Евровизија.
Алтернативата – да се избегне трошење пари во Базел и да се купува во Франција и во Германија – предизвика политичка контроверзност во градот, па се одржа гласање за тоа дали треба да се потрошат 37,4 милиони франци (38,5 милиони евра) јавни средства за настанот, што граѓаните сепак одобрија.
Depositphotos
Џеси Смит, виш економист во компанијата „Туризам економикс“ (Tourism Economics), проценува дека секој посетител би требало да потроши околу 90 долари (83,50 евра), со што локалните бизниси би имале доволно корист, што ќе го оправда јавното трошење. Во Малме биле потребни дури 300 долари (278 евра) по лице.
Базел смета на приходи од 62 милиони франци (63 милиони евра) за регионот, но градските власти истакнуваат дека се обидуваат да ги ублажат високите цени со организирање бесплатни придружни настани. „Кантонот ја гледа Евровизија како фестивал за сите - без оглед на буџетот“, се наведува во официјалното соопштение.
Според Тирк, одлуката за одржување на Евровизија во Базел е добра за обожавателите бидејќи им овозможува да присуствуваат на настанот, а притоа го ублажува влијанието на силниот франк.
„Со изборот на град во граничниот триаголник, Швајцарија обезбеди Евровизија да остане достапна“, вели тој. „Да го организираа во Цирих, ќе зборувавме за сосема поинакви цени“.
.webp){kind=icon}
