Финансиски левериџ - Пандорина кутија за малите инвеститори

Финансиската потпора (финансиски левериџ/лост - од англиски: leverage) е еден од оние поими што на прв поглед звучат комплицирано, но самата идеја е всушност многу едноставна. Станува збор за контролирање многу поголема инвестиција со релативно мал износ на сопствен капитал. Со други зборови, позајмувате средства за да ја зголемите вашата изложеност на пазарот.

Тоа е слично како купување стан со помош на кредит. Не мора да го имате целиот износ за да ја купите недвижноста. Доволно е да инвестирате дел од вашите сопствени пари, додека остатокот го финансира банката. На финансиските пазари принципот е ист, само наместо недвижен имот, се тргува со акции, валути, стоки или криптовалути. Финансискиот левериџ може значително да ја зголеми потенцијалната заработка, но и потенцијалните загуби. Токму затоа е алатка што бара разбирање, дисциплина и претпазливост. Во рацете на искусен инвеститор, таа може да биде многу корисна, но за почетници е еден од најризичните инструменти на пазарот.

Како функционира финансискиот левериџ?

Финансискиот левериџ функционира така  што брокерот му овозможува на инвеститорот да контролира позиција што е поголема од износот што самиот го платил. На пример, ако имате 1.000 евра и користите потпора/левириџ од 1:10, можете да отворите позиција во вредност од дури 10.000 евра. Вашите 1.000 евра служат како залог или гаранција за брокерот.

 

Тоа значи дека добивката и загубата се пресметуваат врз вкупната вредност на позицијата, а не само врз вашиот почетен депозит. Ако вредноста на инвестицијата се зголеми за пет проценти, добивката се пресметува врз 10.000 евра, а не врз 1.000 евра. Сепак, истиот принцип важи и во спротивна насока - намалување од пет проценти се пресметува и врз целиот износ на позицијата сè додека не се искористат 1.000 евра залог.

Токму тоа е моќта, но и опасноста на финансискиот левериџ. Малите движења на пазарот може да донесат значителни приноси, но исто така може многу брзо да избришат голем дел од инвестираниот капитал. Затоа, пред да се користи левериџ, клучно е да се разбере дека тој не само што ја менува потенцијалната добивка туку и пропорционално го зголемува ризикот.

Поголем раст со ризик од поголем пад

Еден пример најдобро може да покаже како левериџот влијае на резултатите од инвестициите. Да замислиме дека инвеститорот има 1.000 евра и одлучува да инвестира во индекс што го следи американскиот пазар, на пример S&P 500. Без користење левериџ, зголемувањето на индексот од 10 проценти би ја зголемило вредноста на инвестицијата на 1.100 евра, или инвеститорот би остварил профит од 100 евра.

Меѓутоа, ако истиот инвеститор користи левериџ од 1:10, со истите 1.000 евра може да контролира позиција вредна 10.000 евра. Во овој случај истото зголемување од 10 проценти би донело профит од дури 1.000 евра. Вредноста на сметката на тој начин би се удвоила. Сепак, пазарот не секогаш се движи во посакуваната насока. Ако индексот падне за 10 проценти, загубата исто така би била 1.000 евра, што би значело дека инвеститорот би го изгубил целиот свој почетен капитал. Токму затоа левериџот може да биде исклучително моќна алатка, но само кога се користи со јасно разбирање на вклучените ризици.

Финансискиот левериџ не е ниту предност ниту недостаток, туку алатка што едноставно ги засилува резултатите. Ако одлуката е добра, профитот расте побрзо, но ако е погрешна, загубите исто така се множат со иста брзина. Затоа проблемот никогаш не е во самиот левериџ, туку во начинот на кој се користи и во нивото на разбирање на ризикот. Во практика, левериџот не е она што го „уништува“ инвеститорот поради една лоша трговија, туку поради прекумерна изложеност, недостиг од план и игнорирање на фактот дека пазарот не оди секогаш во една насока.

Затоа, може да се користи смислено само ако постои јасна контрола на позицијата, разбирање за тоа колку капитал е навистина изложен на ризик и подготвеност да се толерираат поголеми осцилации. Сè што е над тоа го претвора од алатка во коцкање.