Рецесијата се поизвесна, какво сценарио ја очекува Македонија?

Се зголемуваат шансите за рецесија во еврозоната и САД, предвидуваат финансиските аналитичари. Она што беше само непосакуван страв прераснува во извесна реалност. Светската економија влезе во фаза на неизвесност по руската инвазија на Украина од кога се наруши глобалниот синџир, па високите стапки на инфлација комбинирани со помалата економска активност ги подгреваат економските очекувања за полош перформанс на речиси сите економии. Македонската економија годинава оствари раст на Бруто домашниот производ (БДП) од 2,4 проценти во првиот квартал, откако регистрираше негативна стапка на раст минатата година. 

Економистите на Morgan Stanley соопштија дека очекуваат еврозоната да влезе во блага рецесија во четвртиот квартал од оваа година заради намалените испораки на енергенси од Русија. 

Во извештајот стои дека економијата ќе забави во текот на два квартали пред  да продолжи да расте во второто тромесечие од следната година кога ќе почнат да растат инвестициите. Тие ја сменија нивната прогноза откако Русија ги намали испораките на гас кон Европа, но и откако индикаторите за довербата на потрошувачите и бизнис секторот се намалија заради високата инфлација. 

 

Bloomberg Chartmaker

И покрај забавувањето, велат дека инфлацијата е висока и очекуваат Европската централна банка да ги зголемува каматните стапки на секој состанок  годинава до 0,75 отсто во декември иако растот би можел да запре по септември ако изгледите се влошат. 

Претходно и економистите на Citigroup Inc. Објавија дека веројатноста дека светската економија ќе влезе во рецесија се приближува до 50 отсто. 

„Искуството од порано покажува дека дезинфлацијата често носи значителни трошоци за раст и гледаме дека вкупната веројатност за рецесија сега се приближува до 50 отсто,“ напишаа економистите. „Централните банки сè уште може да ги дизајнираат „меките“ мерки што ги отелотворуваат во нивните прогнози , но тоа ќе бара шокови на понудата и побарувачката да остане еластична“. 

Ситигруп сега предвидува дека светската економија ќе расте за 3 отсто оваа година и 2,8 отсто во 2023 година. Нејзините економисти сметаат дека ако навистина се случи рецесија, веројатно ќе биде од тој тип во кој невработеноста ќе се зголеми за само неколку процентни поени, а производството ќе доживее неколку слаби квартали. 

Во меѓувреме цените на бензинот скокнаа и неделава, а европските земји со недели активно бараат алтернативи за рускиот гас. Германија дури најави оживување кон други фосилни горива како што е јагленот, но исто така ја повика економијата да ја намали потрошувачката на енергија, што автоматски води до пад на БДП. 

Истражување на аналитичарите на Bloomberg направено од 13 до 24 јуни покажува дека генерално не се очекува рецесија, туку само помал раст на бруто домашниот производ. Најоптимистичките економисти очекуваат раст од 1,1 отсто во четвртиот квартал годинава, додека според најлошите прогнози, падот на БДП во последните три месеци од 2022 година ќе изнесува 0,5 отсто. Сепак, најголемите песимисти го гледаат негативниот тренд на раст веќе во тековниот квартал. 

 

 

  

Анализите покажуваат дека Европа е во поголема опасност од рецесија од САД. Од 56 анкетирани аналитичари, ниту еден не рекол дека очекува рецесија во САД до крајот на оваа година. Според нив, САД би можела да влезе во рецесија дури во вториот квартал на 2023 година. 

Податоците на Bloomberg, кои ги земаат предвид предвидувањата на повеќе од 50 аналитичари, во моментов укажуваат на веројатност за рецесија во САД од 33 отсто, додека веројатноста за рецесија во еврозоната е 30 отсто. 

 

 

Во Македонија годинава имаше раст на БДП, по падот које забележан минатата година кога домашната економија регистрираше неагтивни стапки на рст во сите квартали. Според Народната банка податоците за вториот квартал од 2022 година се ограничени и се недоволни за согледување на состојбите во целина. Засега, податоците за април покажуваат натамошен солиден реален годишен раст на прометот во вкупната трговија, додека индустриското производство бележи пад на годишна основа, по растот во претходниот квартал.

 

 

Со оглед на изгубеното минатата година, евентуалниот раст годинава практично е анулиран. Секако прогнозите не одат во прилог ниту за македонската економија.

Во пишувањето помогнаа Simon Kennedy, Edward Bolingbroke и Carolynn Look, Bloomberg