ББА анализа: Како ќе се движат цените на кафето?

Комбинацијата од климатски промени, геополитички тензии и нестабилност на пазарот доведе до нагло зголемување на цените и зголемена неизвесност низ глобалните синџири на снабдување со кафе. Производителите пријавуваат загуби на приносите поради суша, мраз, нередовни врнежи од дожд и растителни болести. Рекордните зголемувања на цените и на Арабика и на Робуста во текот на 2024 година и во февруари 2025 година беа поттикнати од ограничениот виетнамски извоз, намаленото индонезиско производство и неповолните временски услови во Бразил. Оттогаш, пазарот влезе во скромен тренд на опаѓање, обележан со мали флуктуации. Пазарот на кафе се карактеризира со ниска еластичност на цените и на понудата и на побарувачката, што ја засилува нестабилноста на цените: клучен двигател на нестабилноста забележана по февруари.

Цените на Робуста од почетокот на годината досега се намалија за 27 проценти, а на Арабика за 12 проценти. Во изминатиот месец, цените регистрираа нагло намалување, при што Робуста се намали за 11 проценти, а Арабика за 14 проценти во споредба со просекот во јуни. Компаниите инвестираат во сорти кафе отпорни на климатски промени, регенеративно земјоделство и модерни методи на одгледување, но на овие нови сорти им се потребни 10-15 години за да достигнат целосен принос, додека притисокот во снабдувањето расте.

Неизвесноста околу стабилното снабдување и цените го комплицира планирањето, што наведува многу компании да се вклучат директно во набавката. Доколку традиционалните производители не успеат да се приспособат на влошувањето на климатските промени, преместувањето на производството може да му наштети на квалитетот на зрната кафе. Во Бразил, земјоделците ги сечат шумите на поголема надморска височина за да садат кафе, ризикувајќи ја животната средина и придонесувајќи за намалување на производството. Дополнителен притисок врз снабдувањето и цените доаѓа од зголемените трошоци за транспорт и логистика (поради конфликти како кризата со Црвеното Море), предложените царини во САД и повисоките трошоци за работна сила и ѓубрива.

Ниските плати предизвикуваат недостиг од работна сила, а малите земјоделци се борат бидејќи кафето станува непрофитабилно без финансиска поддршка и обука. Латиноамериканските извозници ја намалуваат зависноста од САД и го префрлаат фокусот кон Европа и Азија, каде што побарувачката за Робуста, особено инстант и еспресо, расте.

Очекувајќи ги царините, американските производители на кафе за печење складираа и ги преиспитаа синџирите на снабдување, привремено олеснувајќи ги глобалните цени, но повеќето ги пренесуваат повисоките трошоци на потрошувачите. Доколку стапат на сила царините, се очекува глобалните цени да се зголемат, зголемувајќи ги трошоците за влезни материјали што на крајот ќе влијае на потрошувачите. Цените на кафето веројатно ќе растат во текот на 2025 година ако клучните региони за производство не успеат да се справат со предизвиците со одгледувањето, со што ќе се стесни глобалната понуда.

Очекувања

Флуктуациите на цените се вообичаена карактеристика на глобалниот пазар на кафе, при што историските трендови покажуваат дека ваквите модели произлегуваат од повторливи нерамнотежи помеѓу понудата и побарувачката. Во иднина, се очекува понудата да остане под притисок од претходно наведените фактори, кои веројатно ќе продолжат да ги туркаат цените нагоре: правејќи ја понудата главен двигател на формирањето на цените. Во Бразил, особено, намалените приноси поттикнуваат неизвесност околу идните жетви, без оглед на новите насади што се во тек.

Неодамнешниот пад на цените се смета за привремен и во голема мера се припишува на складирањето од страна на американските производители, кои се подготвуваат за потенцијалните царини што се очекуваат во август. Доколку овие царини бидат спроведени, трошоците за набавка повторно ќе се зголемат, ставајќи дополнителен притисок врз печенарите и синџирите на снабдување. Цената на Арабика ќе биде помеѓу 400-450 американски долари/фунта, приближен максимум оваа година, додека Робуста, поради садењето во Бразил, ќе биде во просек од околу 5.300 американски долари/метрички тон.