Расте производството, паѓаат потрошувачката и цените на свинското месо

По втор пат во три години, Србија ја погоди африканска чума, заразна болест кај свињите. Заразата е потврдена во седум окрузи, 12 општини и 58 населени места, на вкупно 734 земјоделски стопанства, соопшти Министерството за земјоделство на Србија. Вонредна состојба е прогласена во девет општини, а околу 30.000 свињи угинале или биле евтаназирани.

Во Македонија нема случај на болеста, а засега не постои ни опасност од појава или пренесување од Србија затоа што е на сила забраната за увоз од оваа соседна земја, а засилени се и контролите, вели во изјава за „Блумберг Адрија“ директорот на Агенцијата за храна и ветеринарство, Оливер Миланов.

Македонија влегува во групата на земји кои поради појава на болеста во минатото немаат можност за извоз на свинско месо во земјите од Европската унија. Сепак, директорот Миланов очекува дека состојбата ќе се смени од септември годинава.

„Агенцијата за храна и ветеринарство во континуитет презема биосигурносни мерки за превенција на болеста кај свињите. Нашите тимови вршат постојани проверки и кај малите и кај големите одгледувачи со цел превенција. Благодарение на ваквите активности очекуваме дека од септември ќе биде овозможен извоз на свинско месо во земјите од ЕУ“, ни рече Миланов.

Паѓа потрошувачката на свинско месо

Податоците на Државниот завод за статистика покажуваат дека од 2022 година до мај годинава од земјава се извезени само 3.365 килограми свинско месо. Извозот бил направен лани во јуни, кон Косово.

Податоците за увоз пак, покажуваат дека од почетокот на оваа година се увезени над 5,3 милиони килограми што е на слично ниво како лани. Во последните десетина години расте и производството.

 

На списокот земји од кои се увезува свинско се главно тие од ЕУ, Канада, САД и Чиле. Над половина од увозот доаѓа од Шпанија, една од земјите што важи за најголем производител во рамките на Унијата каде во последните години се бележи континуиран раст на производството, вели шефот на аналитичкиот тим на „Блумберг Адрија“, Михаел Блажековиќ.

„Во однос на високото производство во Европската Унија, се забележува континуиран раст од година во година, како поради подобрените приноси, така и поради зголемениот број свињи во земјите со долга традиција на големо производство, како Германија, Данска, Холандија, Шпанија и Полска. Во моментов, ЕУ има степен на самодоволност над 115 проценти, што значи дека постои вишок на свинско месо. Дополнително, поради промените во структурата на населението и навиките во исхраната, како што се имиграцијата и замената на свинското со други видови месо или безмесни производи, потрошувачката по жител е намалена од 35 килограми во текот на 2010-тите години на денешни 33 килограми по жител“, анализира Блажековиќ.

Откупните цени во ЕУ се за 25 отсто пониски од лани

Блажековиќ вели дека трендот на намалување на цената на свинското месо на европскиот пазар продолжува. Африканската свинска чума, прекумерното производство во однос на европската побарувачка, како и послабиот извоз во Кина поради царинските услови, се главните причини за продолжувањето на ниските пазарни цени. Откупните цени на свинските полутки се за 25 проценти пониски отколку во истиот период минатата година и продолжуваат да паѓаат кон нивото од 140 евра по тон.

Во регионот, ситуацијата е полоша во Хрватска, каде што цените моментално се пониски од просекот на ЕУ поради неорганизираниот пазар и големиот увоз, па се и до 20 проценти под европскиот просек. Во Србија, според достапните податоци од големите откупувачи, цените се движат околу 150 евра, што е на нивото на просекот во ЕУ. Ваквите цени се под прагот на исплатливост и профитабилност, што се гледа и од финансиските резултати дури и кај големите производители како што е „Жито Група“.

„Иако би требало да дојде до поскапување на свинското месо поради ограничувањата за движење и трговија со свињи во одредени региони поради африканската свинска чума, тоа не се случува бидејќи најголемиот дел од потрошувачката на свинско месо се покрива со увоз. Ниту една земја од Адрија регионот не е самодоволна во производството на свинско месо, а степенот на самодоволност е дури и под 50 проценти во Словенија и Хрватска“, вели Блажековиќ.

Падот на цените ќе продолжи

Извозот во Кина е третата причина за ниските откупни цени на свињите. Кинеските царини за увоз на европско свинско месо доведоа до намалување на увозот за повеќе од трипати во споредба со рекордната 2020 година. Исто така, според најновите податоци за првите пет месеци од оваа година, овој тренд продолжува, па извозот од ЕУ кон Кина е намален за 20 проценти во однос на истиот период минатата година.

„Очекуваме продолжување на притисокот врз понатамошниот пад на откупните цени на свинските полутки, а со тоа и прелевање на овој тренд врз малопродажните цени на свинското месо, што веќе се забележува во последните месеци низ целиот Адрија регион. Во Словенија и Северна Македонија, инфлацијата на цените на свинското месо се намали на ниски едноцифрени стапки, додека во Хрватска и Србија веќе се забележува дефлација на цените. Тоа може да ги радува потрошувачите, но сигурно не и производителите“, вели Блажековиќ.

Речиси сигурно ќе дојде до намалување на бројот на помалите земјоделски стопанства кои не можат да издржат подолг период со ниски цени, како поради пониската продуктивност, така и поради ограничениот обртен капитал. Од друга страна, големите производствени системи ќе продолжат со производството и ќе чекаат подобри времиња, вели нашиот аналитичар.

„Исто така, веројатно е дека некои ќе се обидат да ја искористат ситуацијата со африканската свинска чума како оправдување за зголемување на малопродажните цени на свинското месо. Сепак, за тоа нема реална основа, бидејќи најголемиот дел од свинското месо што се троши е увезено, а неговата цена на меѓународните пазари моментално е многу ниска“, вели Блажековиќ.