Една година по изборите: дали канцеларот Мерц навистина го оживува економскиот мотор на Германија?

Точно пред една година германските гласачи излегоа на гласачките места на дедералните избори. По четири години владеење на социјалдемократскиот канцелар Олаф Шолц, обележани со висока инфлација, стагнација на економијата, енергетска криза и војната во Украина, Германците гласаа за враќање на христијанскодемократската власт на сојузот ЦДУ–ЦСУ.

На чело на сојузот на конзервативните партии, кој по месеци преговори успеа да формира коалиција со поразените социјалдемократи, застана канцеларот Фридрих Мерц, некогашниот главен ривал на долгогодишната канцеларка Ангела Меркел.

Пред 70-годишниот политичар, поранешен член на управата на германската подружница на „Блек Рок“ (BlackRock), кој се опиша како „вистински Европеец, убеден трансатлантист и Германец отворен кон светот“, стои тешка задача: повторно заживување на индустриските погони на најголемата економија на стариот континент, обнова на ослабената германска војска и модернизација на дотраената инфраструктура на земјата.

Во некои области се чини дека новоизбраниот канцелар постигнал одредени почетни успеси. Германската економија, по падот во 2023 и 2024 година, лани забележа благо закрепнување со раст од само 0,2 отсто. Годинава се очекува да зајакне за околу еден отсто, пред сè благодарение на обемниот пакет јавни инвестиции во вкупна вредност од 500 милијарди евра, планирани за период од 12 години. Буџетот за 2026 година предвидува 127 милијарди евра јавни инвестиции, што е речиси половина повеќе отколку една година претходно. Фискалниот стимул треба да придонесе со 0,7 отсто кон економскиот раст, оценуваат од осигурителната група „Кофејс“ (Coface).

 

 

„Кофејс“ истовремено нагласува дека ефектите од инвестициската програма во голема мера ќе зависат од нејзиното реално спроведување. „Стапката на искористување на средствата во 2024 и 2025 година се движеше меѓу 75 и 80 отсто, што укажува на присутни ризици во спроведувањето. Долгорочното влијание врз потенцијалниот раст ќе биде ограничено, бидејќи дел од средствата се наменети за тековна потрошувачка, а не за структурни инвестиции.“

Реформите на новиот канцелар 

Огромниот инфраструктурен стимуланс на канцеларот почнува да се прелева во најголемата економија во Европа, откако до почетокот на годинава веќе биле исплатени 24 милијарди евра, а на пат се уште неколку стотици милијарди. Дополнителен поттик се очекува и од зголемувањето на трошоците за одбрана, при што Берлин годинава би требало да издвоји околу 108 милијарди евра за таа намена.

Дел од планираните средства би можеле брзо да стигнат до германските компании: според проценките на Министерството за економија, околу две третини од еден процентен поен од годинашниот раст ќе произлезат од државната потрошувачка. Како резултат на тоа, инвеститорите се пооптимистични од било кога по 2021 година, а производството во последниот квартал порасна повеќе отколку што очекуваа економистите, пренесува „Блумберг“.

„Ефектите од стимулациите ќе се разликуваат меѓу поединечните сектори. Градежништвото, кое во последните години бележеше пад на активноста, се очекува да зајакне поради поголемиот обем на јавни инфраструктурни проекти. Енергетски интензивните дејности ќе добијат ограничена поддршка преку механизмот за ограничување на цените на електричната енергија. Угостителскиот сектор веќе во претходниот период имаше корист од намалувањето на стапката на ДДВ, што делумно го ублажи притисокот врз работењето“, ги објаснуваат „Кофејс“ макроекономските податоци, истакнувајќи го и одбранбениот сектор.

Вицеканцеларот Ларс Клингбејл и германскиот канцелар Фридрих Мерц/Bloomberg

„Германската влада на почетокот на 2025 година ја ублажи уставната должничка кочница за воените расходи, што овозможи зголемување на одбранбениот буџет од 86 милијарди евра лани на 108 милијарди евра годинава. Затоа, Одбранбената индустрија и со неа поврзаните дејности спаѓаат меѓу побрзо растечките сегменти на германската економија“, додаваат тие.

Германската амбасадорка во Словенија, Силвија Гронеик, на прашањето како владата на Мерц во 2026 година ќе се соочи со предизвикот на економска рехабилитација и инвестиции, наведе три клучни мерки на сојузната влада: посебен фонд, за кој владата ја замрзна должничката кочница и кој е наменет за инвестиции во одбраната, инфраструктурата и технологиите на зелената транзиција; серија агресивни даночни олеснувања; како и 30 милијарди евра директни стимулации што владата годинава ги издвојува за технолошка трансформација и декарбонизација на индустријата.

Сè повеќе позитивни показатели

По силниот раст на почетокот на годината, очекувањата за состојбата на германската економија, мерени преку индексот ZEW, останаа стабилни. Со 58,3 поени, тие се пониски за 1,3 поени во однос на претходниот месец. Оценката за тековната економска состојба продолжува да се подобрува и изнесува минус 65,9 поени, што е за 6,8 поени повеќе во споредба со минатиот месец, соопшти Институтот „ЗЕВ“ (ZEW).

 

 

„Индексот ZEW останува стабилен. Германската економија се наоѓа во фаза на кревко закрепнување. Структурните предизвици, особено во индустријата и приватните инвестиции, остануваат значајни. Претстојните реформи на системите за социјална заштита би требало значително да ја зголемат атрактивноста на Германија како деловна дестинација“, изјави претседателот на „ЗЕВ“, Ахим Вамбах, при објавувањето на резултатите.

Во петокот беа објавени и резултатите од анкетата ХЦОБ ПМИ (HCOB PMI) што ја подготвува „Ес енд Пи“ (S&P Global). Тие покажаа дека приватниот сектор во еврозоната постепено зајакнува, иако инфлациските притисоци и воздржаноста при вработувањето сè уште опстојуваат.

Значаен придонес за подобрувањето на сликата во еврозоната даде Германија. Германскиот индекс PMI во февруари се искачи на 53,1 поен (во јануари изнесуваше 52,1 поен), што е највисоко ниво во последните четири месеци. Производствениот сектор во Германија забележа важен пресврт: вкупниот производствен PMI се зголеми на 50,7 поени – највисоко ниво во последните 44 месеци и првпат по повеќе од три години над прагот од 50 поени.

 

 

За позитивното расположение придонесува и состојбата со фабричките нарачки. Новите нарачки во германското производство пораснаа со најбрзо темпо во речиси четири години, при што компаниите пријавуваат подобрена домашна и странска побарувачка. Вкупните нарачки од странство се зголемија првпат по седум месеци. Услужниот сектор во Германија останува главен носител на растот, со индекс од 53,4 поени, но и производството очигледно го губи статусот на слаба алка.

„Неодамнешните деловни истражувања укажуваат на солидно закрепнување на германската економија, но анкетата на PMI и понатаму прикажува многу порозова слика од анкетата на Ifo. Додека PMI сега повторно е на својата долгорочна просечна вредност, што е во согласност со цикличниот развој, деловните очекувања на Ifo покажуваат дека германската економија останува во длабока криза. Според деловните очекувања на Ifo, германскиот БДП во првиот квартал ќе се намали за 0,7 отсто“, наведуваат во анализата, Робин Винклер и Марк Шатенберг, аналитичари на „Дојче банка“ (Deutsche Bank),

Уште пред Берлин да го најави пакетот стимулации за економијата, почна да расте и германскиот берзански пазар. Лани дополнително порасна по обврската на тогаш сè уште идниот канцелар дека ќе ја модернизира дотраената инфраструктура и ќе ја засили одбранбената потрошувачка; водечкиот индекс DAX 40 се зголеми за 22 отсто, и покрај мечкиното расположение во клучните индустрии, како автомобилската и хемиската. Годинава индексот бележи раст од само 1,84 отсто.

Германската економија ќе расте и благодарение на инвестициите во одбраната/Bloomberg

Реформите би можеле да бидат доведени во прашање и поради домашното незадоволство од владата. Коалицијата на Мерц од преземањето на власта се соочува со тешкотии во анкетите на јавното мислење, а годинава ја очекуваат и пет клучни покраински избори. Лош резултат би можел да значи губење на политичкиот замав, а празнината брзо би можела да ја пополни екстремно десничарската партија Алтернатива за Германија (AfD).

Што значи тоа за Словенија?

„За Словенија, која е тесно поврзана со Германија како еден од нејзините најважни извозни партнери, овие трендови се особено значајни. Според првичните проценки на Државниот завод за статистика, словенечкиот БДП лани реално пораснал за 1,1 отсто, додека извозот се зголемил за 0,3 отсто. Салдото на размената со странство го намалило економскиот раст за 1,3 процентни поени. Можно зајакнување на германската индустриска активност би можело релативно брзо да се одрази и врз подобрена извозна динамика на словенечката економија“, велат од „Кофејс“.

Дури 69 проценти од словенечкиот извоз, како што претходно напишавме, е во земјите од ЕУ, при што учеството на Германија во оваа структура е доминантно, што изнесува речиси една четвртина од целиот извоз кон партнерите од ЕУ. Иако Германија е клучен партнер за стоки за Словенија, главно поради автомобилската индустрија, според економистот Бојан Иванец, размената на услуги е исто така важна, бидејќи таму извезуваме услуги во вредност од околу 1,6 милијарди евра.