Кратките патувања создадоа бум на вилите и куќите за одмор, раст на нов пазар

Летниот одмор повеќе не се сведува само на седум или десет дена на море. Сè повеќе луѓе годишниот одмор го делат на неколку пократки патувања. Неколку дена во јуни, кога се користат последните денови од стариот одмор, потоа следуваат викенд-бегства во јули и август, па уште еден подолг одмор кон крајот на летото или во септември. Променетите навики при патувањето создаваат нови можности за сопствениците на приватни сместувања, а се избираат и поинакви дестинации, најчесто на домашен терен. Глобалниот пазар расте со двоцифрени стапки, Македонија бележи сè поголема понуда и интерес за рурални дестинации, додека Европа покажува дека патниците сè почесто избираат поблиски, пократки патувања со уникатни доживувања.

Вилите и куќите за одмор стануваат сè поголем глобален бизнис

Глобалниот пазар на краткорочно туристичко изнајмување продолжува забрзано да расте, поттикнат од променетите навики на туристите, дигиталните платформи и сè поголемата побарувачка за приватно и флексибилно сместување. Според анализата на „Рисрч енд маркетс“ (Research and Markets), пазарот во 2025 година бил проценет на 149,2 милијарди долари, а до 2033 година се очекува да достигне 362,4 милијарди долари, што претставува просечен годишен раст од 11,8 отсто.

Во анализата се наведува дека растот го предводат туристите што сè почесто, наместо класичен хотел, избираат вили, куќи за одмор и други приватни сместувања резервирани преку платформи како „Ербенби“, „Букинг“ и „Врбо“. Побарувачката ја поттикнува желбата за поголема приватност, повеќе простор и персонализирано туристичко искуство.

Истовремено, глобалните туристички навики покажуваат дека 74 отсто од патниците планираат едно до три домашни патувања, 59 отсто имаат намера да патуваат во странство, додека повеќе од 40 отсто планираат семејни или групни патувања. Токму овие трендови ја зголемуваат побарувачката за поголеми приватни сместувања, како што се вилите и куќите за одмор.

Во анализата се наведува и дека регулативата има сè поголемо влијание врз развојот на пазарот. Земјите воведуваат лиценцирање, правила за зонирање, оданочување и регистрација на сместувачките капацитети за да се воспостави рамнотежа меѓу развојот на туризмот и достапноста на домувањето. Во исто време, некои од градовите ги поедноставуваат процедурите за да поттикнат нови инвестиции, да го подигнат квалитетот на понудата и да овозможат поодржлив раст на секторот.

Закрепнувањето на глобалниот туризам и растот на бројот на туристички патувања дополнително ја поттикнуваат побарувачката за различни видови сместување, што придонесува за повисока пополнетост на капацитетите, раст на приходите на сопствениците и зголемување на бројот на нови огласи на платформите за краткорочно изнајмување.

Истражувањето го анализира пазарот според повеќе критериуми, меѓу кои видот на сместувањето, големината на групата, должината на престојот, профилот на патниците, целта на патувањето, начинот на резервација и географскиот регион, што покажува дека секторот станува сè поразновиден и се приспособува на различните потреби на туристите.

Денешните гости сè помалку бараат само место за преспивање, а сè повеќе целокупно искуство

Освен локацијата, при изборот на сместување сè поголемо значење имаат приватноста, природата, можноста за краток викенд-одмор, базенот, условите за престој со миленици и можноста да се откријат нови, помалку познати дестинации.

Во Македонија понудата на вили, куќи за одмор и други форми на приватно сместување продолжува да расте, а нови објекти се појавуваат и во рурални средини што до неодамна речиси и не се сметаа за туристички дестинации. Само на платформата Кајак.мк во моментов се нудат повеќе од 1.600 сместувачки капацитети, а, како што велат оттаму за „Блумберг Адрија“, речиси секојдневно добиваат нови барања од сопственици што сакаат да се вклучат во понудата. Секој нов објект, сепак, минува низ проверка на реалното постоење на сместувањето, контакт со домаќинот и анализа на фотографиите, со цел да се намали ризикот од измами и од користење фотографии создадени со вештачка интелигенција.

Bloomberg Adria

„Понудата постојано расте. Само на Кајак.мк денес има повеќе од 1.600 сместувачки капацитети, а речиси секојдневно добиваме нови барања за приклучување. Нашата предност е што секој објект минува низ процес на проверка, од контакт со домаќинот и проверка на реалното постоење на сместувањето до анализа на фотографиите, за да избегнеме измами или содржини создадени со ВИ. Нови сместувања никнуваат и во руралните региони, кои досега речиси и не беа туристички препознатливи“, велат од Кајак.мк.

Охрид и натаму останува најбараната домашна дестинација, но изборот на гостите повеќе не се сведува само на езерскиот туризам. Сè поголем интерес има за планинските и руралните региони, особено за кратки викенд-престои, одмор подалеку од метежот и откривање мали села и места што претходно не биле дел од вообичаените туристички рути. Тоа, според соговорниците, не значи дека домашните гости се откажуваат од летување во странство, туку дека, покрај главниот годишен одмор, сè почесто вклучуваат и неколку пократки патувања во земјата.

„Охрид традиционално останува најбараната дестинација, но расте интересот и за планинските и руралните региони, особено кај луѓето што бараат викенд-детокс далеку од метежот. Сè повеќе гости откриваат мали села и дестинации за кои претходно никогаш не слушнале, а токму тоа е една од најголемите вредности на домашниот туризам. Гостите најчесто не избираат меѓу Македонија и море, тие ги прават и двете патувања. Морскиот одмор останува годишен одмор, додека домашните патувања се користат за викенд-бегства, кратки одмори и откривање нови места. Домашниот туризам не е замена за странските патувања, туку дополнување на туристичкиот стил на живот“, посочуваат од Кајак.мк.

Најголем притисок врз понудата во летните месеци има кај вилите со базен, кои се резервираат многу порано од другите видови сместување. Разликата е особено видлива меѓу странските и домашните гости: странците почесто резервираат однапред, додека голем дел домашни туристи одлуката ја носат во последен момент, кога изборот веќе е значително намален. Поради тоа, во шпицот на сезоната слободните термини за најбараните објекти стануваат реткост.

„Вилите со базени се меѓу најбрзо резервираните сместувања на Кајак.мк и тоа е тренд што го гледаме веќе неколку години. Најголем дел домашни гости резервираат во последен момент, кога изборот е веќе значително намален, додека странските туристи резервираат многу порано. Затоа во шпицот на сезоната слободните термини навистина се реткост“, велат од платформата.

Дозволен престој со домашни миленици не значи миленикот да остане во дворот

Паралелно со побарувачката за базени, поглед и изолирани локации, расте и значењето на тоа сместувањето да биде приспособено за гости што патуваат со миленици. Кајак.мк забележува сè поголем број пребарувања за такви објекти, но оттаму нагласуваат дека ознаката „дозволен престој со домашни миленици“ (pet-friendly) не треба да се сведува на тоа животното да биде дозволено само во дворот. Гостите очекуваат миленикот да може да престојува со нив и во самиот објект, што веќе е воспоставен стандард на многу странски пазари.

„Интересот постојано расте. Сè повеќе гости бараат сместување каде што нивниот миленик е вистински добредојден. Постојано ги едуцираме домаќините дека пет-френдли (pet-friendly) не значи миленикот да остане во дворот, туку да може да престојува заедно со сопствениците во сместувањето. Тоа е светскиот стандард што постепено се прифаќа и кај нас“, велат од Кајак.мк.

Глампингот, пак, сè уште зазема мал дел од домашната понуда и не може да се мери со побарувачката за класични вили, куќи за одмор и рурални сместувања. Сепак, интересот постепено се зголемува, пред сè кај гости што веќе имаат поголемо туристичко искуство и сакаат поинаков престој, поблиску до природата и надвор од стандардниот модел на одмор.

Bloomberg Adria

„Глампингот сè уште е нишов производ на македонскиот туристички пазар. Има своја публика и интересот постепено расте, но сè уште не може да се спореди со побарувачката за класичните вили и рурални сместувања. Најчесто го избираат гости што веќе имаат богато туристичко искуство, сакаат нови искуства, престој поблиску до природата и поинаков концепт на одмор. Сепак, класичните вили и понатаму остануваат доминантен избор на домашниот пазар“, велат од Кајак.мк.

И покрај поголемата конкуренција, повисоките очекувања на гостите и сè поголемото значење на фотографиите и онлајн присуството, од платформата оценуваат дека најважен фактор за долгорочен успех останува искуството што домаќинот го создава за гостинот.

„Најдобрата реклама за една вила не е маркетингот, туку чистотата, искреното гостопримство и препораката од задоволен гостин, затоа што добриот глас денес, благодарение на интернетот, се шири побрзо од која било рекламна кампања“, велат од Кајак.мк.

Скопје сè почесто е првата станица за туристите во Македонија

Но интересот на странските туристи не се задржува само на планинските и руралните дестинации. За многумина од нив, Скопје е првата станица при посетата на Македонија. Анализата на „Ер ДНА“  (AirDNA) покажува дека пазарот на краткорочно изнајмување во главниот град бележи силен раст, и според бројот на активни огласи и според приходите и пополнетоста на сместувачките капацитети.

Во споредба со истиот период лани, освен што се зголемил бројот на активни огласи, значително пораснале и приходите на издавачите, а подобрена е и искористеноста на сместувачките капацитети, што упатува на засилена побарувачка на пазарот на краткорочно изнајмување.

Според анализата, објавена на 5 јули, во јуни годинава во Скопје имало 2.865 активни огласи за краткорочно изнајмување преку платформите „Ербиенби“, „Букинг“ и „Врбо“, што е за 19,5 отсто повеќе отколку во истиот месец лани. Во изминатите 12 месеци просечниот приход по оглас достигнал 4.800 долари, што претставува годишен раст од 57,9 отсто. Истовремено, просечната пополнетост на сместувачките капацитети изнесувала 49 отсто, додека просечната дневна цена достигнала 45 долари.

Bloomberg Adria

Тренд во Европа: Руралните средини се најголеми добитници

Најновите податоци на „Ербиенби“ покажуваат дека летниот туризам во Европа во 2026 година се менува. Наместо подолги патувања на далечни дестинации, сè повеќе туристи избираат пократки патувања, одмор во сопствената земја и престој во рурални средини. Кај повеќето анализирани европски пазари, домашните резервации растат побрзо од меѓународните, а во Франција, Германија, Шведска, Португалија и Холандија околу 25 отсто од гостите ова лето избрале да патуваат во сопствената земја.

Трендот се потврдува и преку должината на патувањата. Растојанието што го поминуваат туристите е исто или се намалува во однос на претходните години. Во Шведска, на пример, луѓето годинава избираат дестинации што се во просек 26 отсто поблиску отколку кога патувале во 2023 година, па растојанието до местото на одмор сега изнесува помалку од 500 километри. Сличен тренд е забележан и во Франција, Германија, Холандија и Швајцарија.

Анализата покажува и дека расте интересот за групни и семејни патувања, така што во Европа се зголемува бројот на резервации за четири или повеќе лица, а најсилен раст бележат Португалија, Шпанија и Шведска. Кај семејните патувања повторно предводи Португалија, по која следуваат Холандија и Германија.

Руралните средини стануваат еден од најголемите добитници на овие промени. Според „Ербиенби“, групите што престојуваат во рурални дестинации се во просек 49 отсто поголеми отколку оние што престојуваат во градовите, што ги прави куќите и вилите попрактичен и поисплатлив избор за семејства и поголеми друштва.

Повеќе од половина од сите летни резервации во Германија и Франција се однесуваат на рурални дестинации, додека интересот расте и за крајбрежните и планинските предели. Дополнително, 96 отсто од европските туристи при патување во рурални средини им даваат предност на купувањето во локални продавници и користењето локални услуги, што придонесува туристичката потрошувачка директно да остане во локалните заедници.