Анкета: Што ги тера македонските компании и граѓани засилено да бараат кредити?

Во четвртиот квартал на 2024 година има нето-зголемување на побарувачката за корпоративните кредити, посилно во споредба со претходниот квартал, покажува новата анкета за кредитна активност на Народната банка. Иако, нето-зголемувањето на побарувачката во четвртиот квартал е малку послабо од очекувањата за нето-зголемување наведени во претходната анкета, за првиот квартал од 2025 година, банките очекуваат поумерено нето-зголемување на кредитната побарувачка од страна на претпријатијата.

„Анализирано од аспект на факторите коишто влијаат врз побарувачката на корпоративните кредити, може да се забележи дека факторите од групата поврзани со „потребите од финансирање“, односно факторите „инвестиции во основни средства“ и „инвестиции во залихи и обртен капитал“ придонесуваат за нето-зголемување на кредитната побарувачка“, наведуваат од Народната банка.

Од друга страна, факторот „преструктурирање на долгот“ придонесува за нето-намалување на кредитната побарувачка, а слично влијание има и факторот „заеми од останатите банки“ од групата „употреба на алтернативно финансирање“.

Инаку, анкетата укажува дека во четвртиот квартал од минатата година има нетоолеснување на вкупните услови за одобрување корпоративни кредити, но послабо во споредба со претходниот квартал.

„Сепак, најголемиот процент од банките (околу 98 проценти) укажуваат на непроменети кредитни услови. Нето-олеснувањето на условите за кредитирање на претпријатијата во четвртиот квартал е во согласност со очекувањата за нето-олеснување дадени од банките во претходната анкета, но послабо. За првиот квартал од 2025 година, се очекува натамошно, но поумерено нето-олеснување на кредитните услови за одобрување корпоративни кредити“, велат од Народната банка.

Анализирано од аспект на поединечните услови за кредитирање на претпријатијата, во четвриот квартал на годината банките укажуваат дека кај каматната стапка и барањата за обезбедување се забележува умерено нето-олеснување, при мало нето-заострување само кај големината на заемот или на кредитната линија. Условите поврзани со некаматните приходи и достасувањето на заемите се непроменети.

Каква е состојбата кај кредитите за населението?

Во текот на четвртиот квартал од 2024 година, банките укажуваат на посилно нетоолеснување на вкупните кредитни услови кај домаќинствата, во споредба со претходниот квартал.

„Нето-олеснувањето на кредитните услови во четвртиот квартал е посилно во споредба со очекувањата на банките за овој квартал дадени во претходната анкета. За првиот квартал од 2025 година, банките очекуваат натамошно засилено нето-олеснување на кредитните услови кај вкупните кредити на домаќинствата“, наведуваат од Народната банка.

Анализирано од аспект на поединечните кредитни услови, се забележува поумерено нето-олеснување кај каматните стапки на станбените кредити и позасилено нетоолеснување кај потрошувачките кредити.

„Кај станбените кредити, банките одговориле дека провизиите и натаму придонесуваат за нето-олеснување, но послабо. Кај останатите услови за кредитирање, и кај станбените  и кај потрошувачките кредити нема промени во однос на претходниот квартал“, посочуваат од Народната банка.

Во четвртиот квартал на 2024 година, анкетата укажува на послабо нетозголемување на побарувачката на вкупните кредити на секторот „домаќинства“ во споредба со третиот квартал. Нето-зголемувањето на побарувачката на вкупните кредити на домаќинствата во овој квартал е во согласност со очекувањата за кварталот дадени од страна на банките во претходната анкета, но е послабо. Во првиот квартал од 2025 година, банките очекуваат умерено нето-зголемување на побарувачката на вкупните кредити од страна на домаќинствата.

Фактори коишто во овој квартал придонесуваат за поумереното нето-зголемување на побарувачката на станбените кредити се: „довербата на потрошувачите“ и „перспективите на пазарот за станбена изградба“, додека сите останати фактори придонесуваат за нето-намалување на кредитната побарувачка кај станбените кредити.

Од факторите коишто се поврзани со побарувачката на потрошувачките кредити, „трошоците за трајни добра“ и „довербата на потрошувачите“ придонесуваат за нетозголемување на побарувачката, додека останатите фактори („кредити од останати банки“, „заштеди на домаќинствата“ и „останати извори на финансирање“) придонесуваат за нетонамалување на побарувачката.