Владата го либерализира доброволното пензиско осигурување

Владата подготвува измени и дополнувањата на Законот за доброволно капитално финансирано пензиско осигурување со кои се воведуваат различни инвестициски портфолија во доброволните пензиски фондови зависно од животниот циклус на членовите. Со предлог-законот се предлага воспоставување на три вида на портфолија во рамки на задолжителните пензиски фондови: растечко, балансирано и конзервативно портфолио – кои претставуваат посебни делови на доброволниот пензиски фонд и се разликуваат согласно нивото на инвестиционен ризик и структурата на вложувања.

Утврдувањето на видот на портфолио ќе се врши во зависност од возраста на членовите на доброволните пензиски фондови во доброволно капитално финансирано пензиско осигурување.

Во предлог-законот се наведува дека со воведување на повеќе портфолија со различно ниво на ризичност се овозможува:

• Обезбедување поголем очекуван принос за помладите членови на доброволните пензиски фондови преку повисоко ризични портфолија.

• Зголемување на стабилноста за членовите кои се приближуваат кон пензија преку преминување во балансирани портфолија кои комбинираат принос и умерена заштита од пазарни флуктуации.

• Намалување на ризичноста со приближување кон пензионирање, со цел заштита на досега акумулираните средства преку конзервативни стратегии на инвестирање и минимизирање на можните пазарни шокови во завршната фаза од членството.

Надлежните очекуваат позитивни економски влијанија од новата регулатива во делот на подобрување на стабилноста и предвидливоста на пензискиот систем, што може да придонесе кон повисока доверба и зголемување на вкупните вложувања. 

„Овие новини ќе придонесат кон долгорочното штедење и раст на средствата под управување, со што се зајакнува домашниот финансиски пазар. На овој начин ќе постигнеме  усогласување со меѓународни стандарди што може да го подобри кредитниот рејтинг и инвестицискиот амбиент“, пишува во предлог-законот.

Што се менува?

Меѓу новините во новата регулатива е можноста едно лице да има по една доброволна индивидуална сметка во еден или повеќе доброволни пензиски фондови, наместо досегашното право да има само една сметка во еден доброволен пензиски фонд. Со оглед на воведувањето на трите портфолија пропишана е можноста при потпишување на договор за членство со друштвото кое управува со избраниот доброволен пензиски фонд, лицето или неговиот законски застапник, доколку лицето е малолетно, да избере едно од портфолијата на доброволен пензиски фонд кои ги нуди друштвото кое управува со избраниот доброволен пензиски фонд.

Се зајакнуваат и обврските на друштвото и неговите агенти кои, пред потпишувањето на договорот за членство, се должни детално и со пресметки да го информираат лицето за видот, карактеристиките и нивото на ризичност на портфолијата што ги нуди фондот, вклучително и за соодветноста на изборот во однос на возраста и временскиот период на инвестирање и се пропишани прекршоци за постапување спротивно на ова.

Исто така, новина е дека член на доброволен пензиски фонд може да избере друг вид на портфолио во рамките на тој доброволен пензиски фонд без надомест. Изборот може да го направи по истекот на една година од претходниот избор на портфолио.  

 

Во делот на надоместоците кои ги наплатуваат пензиските друштва се овозможува друштвото да наплатува различни надоместоци на членовите, меѓутоа да ги дефинира и објави случаите во кои ќе наплатува различен надоместок од уплатени придонеси за членовите на доброволниот пензиски фонд, но не повеќе од законски утврдениот износ.

„Вообичаено за растечките портфолија, кои имаат поактивна и поагресивна инвестициска политика и практика, друштвата кои управуваат со средства наплатуваат повисоки надоместоци, додека за конзервативни портфолија, друштвата кои управуваат со средства наплатуваат пониски надоместоци или не наплатуваат надоместоци“, се објаснува во предлог-законот.

Промени кај инвестициите

Со предлог-законот се дефинираат и промени во делот на инвестирање на средствата на доброволниот пензиски фонд.

„Прописите за инвестирање влијаат на висината на средствата кои се акумулираат на индивидуалната сметка на секој член поединечно, а со тоа и на неговата идна пензија. Од тука е особено значајно постојано да се следат и да се анализираат можностите за промена на прописите за инвестирање кои се применуваат во капитално финансирано пензиско осигурување. Поради тоа, се појави потреба од приспособување на портфолијата на пензиските фондови согласно структурата на возраст на членовите на пензиските фондови“, се наведува во предлог-законот.

Портфолијата на пензиските фондови што ги прават пензиските друштва треба да бидат насочени кон формирање на оптимално портфолио согласно старосната структура на членството кое има просечна возраст од околу 32 години со можност за капитализација на средствата во следните 30 години.

„Долгорочната обврска наметнува потреба од можност за инвестирање во инструменти со повисок ризик, а со тоа и повисок принос. Недостатокот од долгорочни инструменти на домашниот пазар ја наметнува потребата од проширување на инвестициите во странство што би обезбедило подобри можности за управување со средства“, пишува во предлог-законот. 

Во новата регулатива се наведени повеќе инвестициски инструменти на домашниот и меѓународниот пазар на капитал меѓу кои обврзници, акции и удели во фондови во повеќе земји од светот.

„Мора да се истакне дека предлог резултатите презентирани во овој документ значат дека законот и подзаконските акти само ги воспоставуваат правилата и рамката за инвестирање, а значајна улога имаат креаторите на инвестиционите политики кои треба да ги приспособат  своите интерни критериуми“, пишува вбо предлог-законот.

Надлежните нагласуваат дека при тоа, треба да се има предвид моменталната глобална финансиска криза и остриот пад во тргувањето со финансиски инструменти на домашните и странските пазари што го покренува прашањето за опсегот во регулирањето на инвестиционите активности со средствата на пензиските фондови, а при тоа да биде од интерес за членовите. 

„Потребна е подготовка на документ за инвестициска стратегија за секое портфолио на доброволниот пензиски фонд која особено треба да ги содржи основите за анализи кои опфаќаат поставување на планиран принос за портфолиото за временски период кој соодветствува на временскиот период во кој еден член со просечна возраст ќе учествува во портфолио на фондот, имајќи го предвид нивото на трошоци за живот и принципите за инвестирање“, се наведува во предлог-законот.

Во овој документ треба да се наведе и како ќе се управува со ризиците поврзани со постигнување на планираниот принос и стратешкото инвестирање на средствата, методите за мерење на инвестициониот ризик, процесите за управување со ризици кои ќе се применуваат за да се постигне планираниот принос и следење на начинот на неговото остварување.

Пензиските друштва долго бараа промени

„Блумберг Адрија“ пред речиси две години одржа тркалезна маса на која претставници на три пензиски друштва во Македонија дебатираа за потребата од промени во регулативата за понатамошен развој на капитално финансираното пензиско осигурување. Тие уште тогаш посочија дека една од причините што го кочат понатамошниот развој на пензискиот систем и напорите да се обезбеди поголема социјална сигурност за пензионерите во Македонија се ограничувањата на можностите за инвестирање на фондовите, кои се принудени најголем дел од инвестициското портфолио да пласираат во нискоризични хартии од вредност.

На тркалезната маса беа посочени примери на земји кои веќе имплементирале лајвсајкл фондови, односно мултифондови со кои членовите се делат по возраст на три различни портфолија, односно три различни инвестициски политики.

Всушност, Владата со предложената регулатива излегува во пресрет на барањата на пензиските друштва и воведува рамка за развој на доброволното пензиско осигурување.