Како војната со Иран повторно ги врати во мода обврзниците поврзани со инфлацијата

Скокот на цените на енергентите, предизвикан од војната меѓу Иран и Израел, ги поттикнува инвеститорите повторно да се свртат кон добро позната стратегија - обврзници поврзани со инфлацијата.

Овој специфичен сегмент на пазарот на долг ретко е во фокусот на јавноста поради релативно малиот обем и скромните приноси што овие хартии од вредност вообичаено ги носат во мирни времиња. Нивната главна предност е ветувањето дека ќе ја зачуваат вредноста на вложувањата кога ќе дојде до нагол раст на цените.

Сепак, таа заштита не е секогаш толку сигурна како што се претставува. Вредноста на овие обврзници, познати и како „линкери“, нагло падна во 2022 година, и покрај силниот раст на инфлацијата по руската инвазија врз Украина. Токму потпирањето на долг индексиран според инфлацијата беше една од причините поради кои британските водоснабдителни компании западнаа во толку длабока финансиска криза што владата накратко размислуваше за делумна национализација.

Што се обврзници поврзани со инфлацијата и како функционираат?

За разлика од обичните обврзници, кои исплаќаат фиксен принос, кај обврзниците поврзани со инфлацијата и главнината и каматните исплати растат во согласност со потрошувачките цени. На тој начин инвеститорите се заштитени, бидејќи приходот од вложувањето не ја губи реалната вредност со текот на времето.

Номиналната вредност на долгот следи однапред дефиниран индекс на инфлација наведен во условите на издавање. Каматните исплати исто така растат, бидејќи се пресметуваат како процент од зголемената главнина.

Со обврзниците поврзани со инфлацијата треба да се постапува внимателно
Обврзниците потонаа во 2022 година и покрај скокот на инфлацијата поради војната во Украина

Bloomberg

На сличен начин функционираат и кредитите на компаниите поврзани со инфлацијата. Постојат и инфлациски свопови, кај кои фиксните исплати се заменуваат со износи приспособени на инфлацијата. На тој начин обичната обврзница практично може да биде претворена во хартија поврзана со инфлацијата, што го користеа и одредени британски водоснабдителни компании.

Зошто компаниите и државите издаваат вакви обврзници?

Обврзниците поврзани со инфлацијата може да имаат значително пониски купонски стапки од класичниот долг, бидејќи издавачите не мора на инвеститорите да им го надоместат ризикот дека идниот раст на инфлацијата ќе го намали реалниот принос.

Доколку инфлацијата на крајот биде пониска од очекуваната, овој вид на задолжување може да биде многу поволен.

Тие се особено привлечни за компании чија профитабилност директно зависи од движењето на потрошувачките цени. На пример, на британските водоснабдителни компании им е дозволено сметките за корисниците да ги зголемуваат во согласност со инфлацијата. Обврзниците поврзани со инфлацијата им овозможуваат да го усогласат растот на приходите со растот на трошоците за долгот.

Кога инфлацијата расте, растат и приходите и каматните обврски. Кога инфлацијата забавува, се намалуваат и едното и другото.

Нефинансиските компании низ светот издале повеќе од 190 милијарди долари вакви обврзници, при што повеќе од половината се емитувани во Велика Британија и Бразил. Сепак, тоа и натаму е помалку од два отсто од глобалниот пазар на корпоративни обврзници со инвестициски рејтинг.

Кои се ризиците?

Обврзниците поврзани со инфлацијата главно имаат долг рок на достасување, што ги прави нивните цени многу чувствителни на промените на реалните приноси - односно приносите коригирани според инфлацијата.

Иако усогласувањето со инфлацијата постепено ја зголемува главнината, тој ефект се акумулира со текот на времето и не мора да биде доволен за да ги надомести краткорочните загуби предизвикани од растот на реалните каматни стапки.

Зошто се толку популарни во Велика Британија?

Британската влада издава обврзници поврзани со инфлацијата уште од осумдесеттите години на минатиот век. Главни купувачи беа домашните пензиски фондови, кои и своите обврски кон пензионерите ги усогласуваат со инфлацијата.

Со текот на времето и компаниите почнаа да издаваат слични инструменти за да го искористат длабокиот домашен пазар на капитал.

Вкупниот износ на британските државни обврзници индексирани според инфлацијата, познати како „гилтс“, достигна околу 688,5 милијарди фунти, односно 919 милијарди долари, на крајот од 2025 година, што претставува четвртина од вкупниот државен долг. Тоа е најголем удел меѓу земјите од Групата седум.

Британската канцеларија за управување со долг предупреди дека големиот обем на ваков долг ги прави јавните финансии значително почувствителни на инфлациски шокови.

А што е со Бразил?

Бразил е втор најголем издавач на обврзници поврзани со инфлацијата, веднаш по САД, пред Велика Британија.

Земјата во минатото помина низ периоди на хиперинфлација што целосно ја обезвреднуваа класичната обврзница. Поради тоа инвеститорите бараа висока премија за ризик, па традиционалното задолжување беше скапо.

Обврзниците поврзани со инфлацијата се покажаа како ефикасно решение. Тие нудат фиксен принос коригиран според официјалниот индекс на потрошувачки цени IPCA. Хартиите од вредност ослободени од данок за индивидуалните инвеститори, како што се инфраструктурните обврзници, речиси секогаш се поврзани со овој индекс.

Како ситуацијата во Велика Британија стана толку сериозна?

Од вкупно 61 милијарда фунти долг на британските приватизирани регионални водоснабдителни компании во 2022 година, повеќе од половината биле индексирани според инфлацијата, покажуваат податоците на регулаторот „Офват“ (Ofwat).

Велика Британија во претходните години бележеше повисока и подолготрајна инфлација од повеќето развиени економии.

Дополнителен проблем е тоа што најголемиот дел од корпоративниот долг бил поврзан со постариот индекс на малопродажни цени RPI, кој растел побрзо од официјалната стапка на инфлација.

Сметките за вода навистина растеле, но не доволно брзо и доволно силно за да го надоместат експлозивниот раст на трошоците за камати.

Британските регулатори и натаму преговараат со доверителите за да спречат колапс на најголемата водоснабдителна компанија во земјата, „Темс вотер“ (Thames Water).