Нов подвиг на „Мајкрософт“: Новиот дата центар ќе го гради со „зелен“ цемент

„Мајкрософт“ (Microsoft) започнува соработка со стартапот „Сублајм системс“ (Sublime Systems) за намалување на индиректните емисии на стакленички гасови преку прв договор од ваков вид за купување цемент со ниска емисија на јаглерод.

Договорот му овозможува на „Мајкрософт“ да купи до 622,5 илјади тони цемент од „Сублајм“ во период од шест до девет години. Компанијата има право да ги евидентира намалувањата на емисиите поврзани со тој цемент во своите извештаи, дури и ако не го користи материјалот директно. Доколку одлучи да не ја искористи можноста за купување, „Сублајм“ може да го продава цементот на локалните клиенти, но и во таков случај „Мајкрософт“ го задржува правото да ги евидентира заштедите на ЦO₂.

„Сублајм“ користи електрохемиски процес кој од производството го елиминира варовникот, главната состојка во цементот кој ослободува јаглерод диоксид во стандардниот процес на загревање.

Изградбата на нови центри за податоци за вештачка интелигенција (ВИ) од страна на „Мајкрософт“ дополнително ја оддалечува компанијата од својата цел да стане негативна во однос на ЦO₂ до 2030 година. Таа експанзија на ВИ ги зголеми емисиите на компанијата за 30 проценти од 2020 година. Повеќе од 96 проценти од емисиите се од трет опсег, или индиректни, а цементот и другите материјали што се користат во градежништвото сочинуваат значителен дел од тоа.

„Сублајм“ развива цемент кој го елиминира варовникот и ја намалува емисијата на ЦО2 за дури 90 проценти Фото: „Сублајм системс“

Ова е прв пат „Мајкрософт“ да склучи ваков договор за градежни материјали, иако претходно користеше сличен модел за одржливо гориво за авиони и обновливи извори на енергија. Ова се сертификати што им овозможуваат на компаниите да тврдат дека придонеле за одржливост со купување еколошки производи како што се чисто гориво за авиони, зелена електрична енергија или цемент со ниска содржина на јаглерод, иако физички не ги користеле. Сепак, истражувањата покажуваат дека овие сертификати честопати ветуваат повеќе отколку што испорачуваат.

„Наш приоритет е секогаш физички да купуваме и инсталираме материјали со ниска содржина на јаглерод што веќе постојат на пазарот“, рече Кејти Рос, директорка на „Мајкрософт“ за стратегија за намалување на емисиите и развој на пазарот. „Но, проблемот е што овие материјали денес не постојат во доволна количина и на сите потребни локации.“

„Мајкрософт“ и „Сублајм“ не ја открија финансиската вредност на договорот.

Предизвиците на „зелениот“ цемент

Проблемот не го погодува само „Мајкрософт“. Иако цементот предизвикува околу осум проценти од глобалните емисии, тешко е да се декарбонизира бидејќи градежниот сектор, според Ники Саве од тинк-тенкот „Енерџи иновејшн“ (Energy Innovation), има високи безбедносни стандарди, мали маржи и е склонен кон ризик. Затоа градежните компании се двоумат да користат алтернативи за цемент кои се развиени од стартапи. Иако се почисти, во моментов се поскапи и сè уште не се доволно тестирани во пракса.

Во пилот-фабриката во Самервил, која произведува 250 тони цемент годишно, „Сублајм“ ги намали емисиите за 90 проценти во споредба со конвенционалниот цемент, вели извршната директорка и коосновачка Лија Елис. Испораките на цемент од договорот со „Мајкрософт“ ќе започнат кога стартапот ќе изгради комерцијален погон со капацитет од 30.000 тони, чие завршување е предвидено во 2027 година.

„Цементот е тежок и не е исплатливо да се транспортира на долги растојанија“, рече Елис. „Тој договор ни овозможува да ја развиваме технологијата дури и ако „Мајкрософт“ нема градилиште во близина на нашиот погон.“

Повеќе од 96 проценти од емисиите на „Мајкрософт“ доаѓаат од материјали и услуги поврзани со изградба на дата центри Depositphotos

Дали еколошките сертификати навистина функционираат?

Поранешните сертификати во некои случаи поддржуваа проекти за обновлива енергија кои секако би биле изградени, и со тоа не обезбедуваа дополнителни количини на зелена енергија, покажуваат студиите. „Мајкрософт“ веќе објави дека планира постепено да ја укине употребата на вакви „одделни“ сертификати за обновливи извори.

Доколку ваквите договори станат вообичаени, индустријата за материјали со ниска содржина на јаглерод ќе треба да докаже дека сертификатите се веродостојни и да спречи емисии што инаку би се појавиле, според извештајот од 2024 година објавен заеднички од „Мајкрософт“ и РМИ (RMI). Ова вклучува спречување на двојно броење, каде што повеќе компании тврдат дека имаат право на едно исто намалување на емисиите.

„Потребни се контролни механизми за да се обезбеди дека секое купување сертификати всушност резултира со очекуваните перформанси“, наведоа авторите на извештајот.

Во случајот со договорот со „Мајкрософт“, другите клиенти кои купуваат цемент од „Сублајм“ нема да можат да ја користат неговата еколошка вредност во своите извештаи, заклучува Елис.