Ќе има ли повторно „гасна“ криза во Европа?

По застојот во август, европскиот пазар на природен гас се врати во живот. Ризикот од штрајкови во Австралија, најголемиот светски производител на течен природен гас, беше доволен да ги зголеми цените во еден момент за 50 отсто. Овој раст доаѓа неколку недели пред први октомври, кога е и почетокот на грејната сезона, и затоа растот на цените е секако загрижувачки.

Преговорите за платите напредуваат, а штрајкот најверојатно ќе се избегне. Како што се намалува опасноста, така се намалуваат и цените. Но, што е уште поважно, Европа има уште посилен сојузник за да ги контролира цените на природниот гас во текот на постудените месеци, а тоа е екстремно слабата побарувачка. Производствената криза што го мачи континентот е индустриската активност во Германија, која се намалува веќе 14 последователни месеци, што е најдобриот противотров за притисокот на снабдувањето со гас.

Европа ја поразува својата енергетска криза благодарение на влијанието што таа криза го имаше врз нејзиното индустриско срце. Многу енергетски компании низ континентот или го затворија или го намалија производството откако не можеа да се справат со повисоките цени на енергијата. Особено се погодени индустриите за вештачко ѓубриво, хемиската, металуршката, индустријата за стакло, хартија и за керамика.

Bloomberg Mercury

На сите тие затворени фабрики сега не им треба гас или струја. Според официјалните податоци, во Германија активноста на енергетски интензивните компании падна во јуни за речиси 18 отсто наспроти крајот на 2020 година. Во истиот месец побарувачката за индустриски гас исто така се намали за 18 отсто во споредба со пред една година. Во јули побарувачката на гас забележа уште подлабок пад, паѓајќи за 22,9 отсто во однос на претходната година, што е најголем пад досега во 2023 година. За неколку недели, кога ќе бидат објавени официјалните податоци за индустриското производство за јули, тој пад на потребите за енергија ќе укажува на дополнително влошување на индустриската активност. Слична е сликата и во остатокот од континентот.

Точно, дел од падот на потрошувачката на индустриски гас одговара на мерките за енергетска ефикасност наместо на уништување на побарувачката. Но, дел од намалувањето се должи и на префрлањето на позагадувачки горива, како нафтата и јагленот. Побарувачката за гас во секторот за електрична енергија е слаба и ова лето, бидејќи студеното и ветровито време во поголемиот дел од Северозападна Европа ја намали потребата за климатизација, додека производството на ветер беше силно во исто време.

Поради анемичната производствена активност и помалото согорување гас во електроенергетскиот сектор, Морган Стенли смета дека вкупната побарувачка на гас во Европа е околу 15 отсто под петгодишниот просек, дури и кога е приспособена од влијанието на временските услови. Со ниска потрошувачка и досега обилно снабдување со природен гас, Европа беше во можност да внесе рекордно количество од овој енергент во подземните складишта во текот на пролетта и летото, и покрај тоа што повеќето земји во регионот повеќе немаат пристап до снабдувањето со гас од рускиот гасовод. Европските резерви на гас се речиси 92 отсто полни, што е рекордно високо ниво за овој период од годината.

Ако продолжи сегашното темпо на инјектирање, резервите ќе достигнат 100 отсто до средината на септември. Така, дури и ако австралискиот произведувач на гас продолжи со удари, Европа најверојатно ќе го достигне врвот на резервоарите до крајот на октомври или почетокот на ноември, во споредба со просекот од 2010 до 2019 година од 91 отсто за тој период од годината. Дополнителниот тампон треба да го смири пазарот. А, сепак, тоа би било мала утеха за индустријалците на континентот. Во моментов европските цени на природниот гас се движат околу 35 евра (38 долари) за мегават-час, во споредба со просекот од 2010 до 2020 година од нешто повеќе од 20 евра. Цените на електричната енергија на големо се движат над 140 евра за мегават-час, што е повеќе од тројно од просекот од 38,5 евра за 2010-2020 година.