Екстремните температури предизвик за енергетскиот систем: Викендите најкритични

Следните два месеца ќе бидат вистински тест на енергетската стабилност. Постојаните високи температури ја зголемуваат потрошувачката на струја, системот е оптоварен, но надлежните не очекуваат проблеми и имаат план за сите сценарија.

„Сезонските врвови во потрошувачката на струја се земени предвид при планирањето на капацитетите на мрежата и оперативните подготовки за летото. МЕПСО ги презеде сите потребни мерки за да обезбеди стабилност и сигурност на преносната мрежа во услови на екстремни временски услови. Тоа вклучува превентивни прегледи и надзор на опремата, ажурирани оперативни процедури и засилено следење на состојбата на мрежата. Исто така, во контакт сме со регионалните оператори за заедничко следење на ризиците од прекугранични текови и обезбедување координиран одговор“, велат за „Блумберг Адрија“ од македонскиот преносен оператор МЕПСО.

Од Министерството за енергетика сметаат дека состојбата на енергетскиот сектор е задоволителна и компаниите се подготвени за топлотните бранови. Во случај на екстремни временски услови, координирано ќе се преземаат мерки за да се зачува безбедноста на снабдувањето.

„Процените на ризиците редовно се изработуваат како дел од анализите за безбедност на снабдувањето. Иако некои од потребите за време на летото традиционално се обезбедуваат преку увоз, системот има можност за активирање дополнителни домашни производствени капацитети и резерви. Дополнително, техничката поврзаност со повеќе соседни системи овозможува флексибилност во прекуграничните текови и ја намалува опасноста од поединечни прекини“, велат од Министерството за енергетика за „Блумберг Адрија“.

Јаглен по потреба, водата се штеди, ветерот е добар

Од државната компанија за производство на струја ЕСМ велат дека високите температури засега не влијаат значително на производството на струја во хидроцентралите.

Во моментов целокупниот хидропотенцијал е на ниво од близу 50 отсто, што, според менаџментот, е причина за задоволство ако се има предвид дека во јануари се симна на 6 отсто. Целта на менаџментот е хидропотенцијалот да се користи на минимум.

„Во акумулациите има вода за производство на околу 300.000 МWh, но со оптимизација на сите производствени капацитети, правиме напори тие количества да се користат за време на следната грејна сезона. Периодов, поволен ветер се регистрира во ветерниот парк Богданци, кој во некои летни денови испорачува и над 504 MWh електрична енергија“, велат од ЕСМ за „Блумберг Адрија“.

Летото е сезона за ремонти во најголемиот производител на струја во земјава, РЕК „Битола“. Првиот блок на термоцентралата е во застој за да се подготви за претстојната зима. Третиот блок е исклучен поради намален консум, а работата на вториот блок во битолската електроцентрала на јаглен и во кичевската „Осломеј“ се приспособува на моменталните потреби на универзалниот снабдувач.

„Од 1 јули, односно првпат за време на летниот период, во функција е ставена и комбинираната централа ’Когел’, лоцирана во кругот на ’Железарница’ во Скопје. Таа испорачува електрична енергија во периоди од денот со најголема потрошувачка. Во согласност со планот за работа, овој капацитет ќе биде активен во текот на целото лето, а дел од произведената енергија ќе пласира на берзата по пазарни цени“, велат од ЕСМ.

Најкритични се неделите

Високите температури во комбинација со целодневната евтина струја ја доведуваат потрошувачката на највисоко ниво текот на неделите. Кусокот што се појавува тогаш се надоместува од увоз, велат од ЕСМ.

„Вообичаено, најголема потрошувачка се бележи во недела, кога, со цел да се заштеди хидропотенцијалот, АД ЕСМ врши купопродажба на електрична енергија по прифатливи цени преку Македонската берза МЕМО за да одговори на потребите на консумот. Исто така, одржуваме блиска и континуирана координација со операторот на преносниот систем АД МЕПСО за да обезбедиме стабилност и системски услуги за ефикасно управување во овој период“, велат оттаму.

Од МЕПСО велат дека пазарните механизми и координацијата со земјите од регионот овозможуваат обезбедување дополнителни количества електрична енергија преку увоз, особено во периоди на врвови во оптоварувањето.

Паралелно, преносниот оператор континуирано координира со производствените и пазарните учесници за да обезбеди соодветна балансирана покриеност, со постојано следење на прогнозите за потрошувачка и балансните резерви.

„Нашиот систем е интегриран во регионалната мрежа и е дел од синхронизираното подрачје ENTSO-E, што овозможува висок степен на безбедност во системот. Во случај на регионални нарушувања, оперативните мерки како редиспечирање и активирање резерви обезбедуваат стабилност на домашната мрежа“, велат од МЕПСО.

Брзо приспособување во вонредни ситуации

Од ЕСМ велат дека имаат планови за управување со ризиците во однос на снабдувањето за време на летните екстреми.

„Плановите опфаќаат неколку нивоа на заштита. Прво, приоритет е сигурноста на нашето домашно производство. Второ, воспоставени се јасни протоколи за одговор при итни ситуации и балансирање на оптоварувањето доколку настанат неочекувани ситуации. Континуирано ги следиме временските прогнози и трендовите на потрошувачка за проактивно да ги адаптираме нашите стратегии за производство и набавка на енергија. Понатаму, одржуваме стратешки резерви за да ги ублажиме сите непредвидени нарушувања“, велат од компанијата.

Министерството е во редовна комуникација со сите субјекти во секторот, состојбата се следи и се работи на сценарија за брзо приспособување во случај на вонредни ситуации.

„Стратегиски приоритет на Министерството за енергетика е зајакнување на отпорноста на електроенергетскиот систем од климатските ризици. Тоа вклучува инвестиции во модернизација на инфраструктурата, подобрување на системите за управување со оптоварувањата и флексибилноста на мрежата, како и поттикнување на дигитализацијата во електроенергетските компании“, велат оттаму.

Соларните централи се исклучуваат по потреба

Зголеменото производство на струја во соларните централи во текот на пролетта им создаде главоболки на надлежните. Тогаш, поради ниската потрошувачка, особено во викендите, вишоците на струја го доведуваа системот во опасност, па Регулаторната комисија за енергетика, по барање на МЕПСО, донесе одлука за преземање мерки што се во сила во периодот од 1 мај до 31 октомври. Одлуката предвидува целосно исклучување или намалување на испораките на струја од соларните централи.

„Во услови на нарушена стабилност на електропреносниот систем, а со цел на одржување на стабилноста на системот и спречување негов поголем распад и нарушување на фреквенцијата, АД МЕПСО има право да ги исклучи како од преносниот така и од дистрибутивниот систем производителите што се поврзани на соодветниот систем“, се наведува во одлуката на регулаторот.

Во истиот период, на средината на мај, на земјава ѝ се случи масовен прекин на струјата при што половина од територијата на земјата остана без струја. Прекинот во снабдувањето со струја настана во раните утрински часови, откако се случиле дефект и краткотраен испад на 110-киловолтната преносна мрежа. Причината за овој прекин, електропреносниот систем оператор МЕПСО ја лоцира во „високите напони на 400-киловолтната мрежа во целиот регион, што го афектираше нашиот систем и го предизвика краткотрајниот испад“.

Објаснувајќи го македонскиот масовен прекин на струја, МЕПСО тогаш соопшти дека „станува збор за регионален и европски проблем со кој се соочуваат речиси сите преносни систем-оператори поради нискиот транзит и консум на електрична енергија во текот на ноќните часови и викендите во овој период од годината“.