Увозот на струја забрзува - се доближува до 200 милиони евра

За шест месеци од оваа година Македонија увезе струја во вредност од близу 200 милиони евра. Сумата потрошена за купување струја се доближува до потрошената за цела 2023 година.

Пред две години, кога цените на глобално ниво беа повисоки и сè уште се чувствуваше притисокот од енергетската криза, земјава увезе само 2,75 отсто од електричната енергија. Таа година беа потрошени вкупно 216 милиони евра за увоз на електрична енергија. Лани увозот забрза и достигна до 260 милиони евра, а годинава само за шест месеци надмина 194 милиони.

Според енергетскиот биланс за 2025 година, вкупната потребна енергија на државата е планирано да се зголеми за  6 отсто во однос на лани, а притоа треба да се зголеми домашното производство на струја и да се намали увозот. Во документот се наведува дека годинава треба да се произведе 15 отсто повеќе електрична енергија од лани. Зголемувањето треба да дојде од термоцентралите, кои треба да произведат 25 отсто повеќе од лани, и соларните централи, за кои билансот проценува дека ќе обезбедат 39 отсто повеќе струја од минатата година.

Во согласност со ваквите проекции за производството на струја, во енергетскиот биланс се наведува дека увозот на струја годинава ќе биде за еден отсто помал од лани и за близу три отсто понизок од 2023 година.

Пад на производството од 6,95 отсто

Сепак, наместо зголемено производство, статистичките податоци заклучно со мај годинава покажуваат дека во домашните капацитети се произведени близу 169.000 мегават-часа електрична енергија помалку од истиот период лани односно падот изнесува 6,95 отсто.

Во моментов најголем дел од струјата се произведува во термоцентралите (околу 83 отсто). Хидропотенцијалот, според државната компанија ЕСМ, се штеди за да се користи во зимските месеци.

Според статистиката, токму во зимските месеци, кога расте потрошувачката, се зголемува и увозот на струја. Ова особено важи за периодот од ноември до февруари.

ЕСМ веќе врши резервации на струја за тој период. Минатиот месец беа резервирани 132.000 Mwh за ноември и декември, а се прават анализи и за јануари и февруари идната година. Оваа струја чини 15 милиони евра.

„Цените на енергентите секојдневно флуктуираат под силното влијание на геополитичките и глобалните настани. Со предвременото обезбедување дел од количествата, очекуваме поповолни и попредвидливи цени, заштитувајќи се од потенцијални нагли поскапувања и непредвидени околности, зголемен консум, пред и во текот на зимскиот период. Оваа стратешка одлука е дел од нашата посветеност на одговорно финансиско управување и обезбедување енергетска сигурност“, соопшти компанијата.

Македонија најмногу тргува струја со Бугарија

Македонија најмногу струја купува од Бугарија. За еден месец годинава оттаму е увезена електрична енергија вредна 7,8 милиони евра, а вкупно до јуни увозот надмина 85 милиони евра. Освен од Бугарија, Македонија најмногу струја увезува и од Грција и Србија. На листата земји со кои земјава тргува со електрична енергија, освен соседите, се наоѓаат и Унгарија, Швајцарија и Луксембург.

Податоците на македонската статистика покажуваат дека значително расте и извозот кон Бугарија. Во цела 2023 година кон оваа земја е остварен извоз на струја во вредност од 17 милиони евра. Лани тој достигна 56 милиони евра, а годинава само за шест месеци е надминат износот од 2023 година и заклучно со јуни е извезена струја во вредност од над 22 милиона евра.

Бугарија допрва ќе увезува повеќе струја

Бугарија ќе увезува сѐ повеќе струја. Трендот што почна во 2023 година ќе продолжи и во следните десет години и оваа соседна земја од извозник ќе се претвори во увозник на струја.

Причината не е недостиг од производство, туку цената на струјата. Имено, според најновиот десетгодишен план за развој на електроенергетскиот системски оператор, во следните години во текот на зимските месеци земјата ќе увезува струја од соседните земји поради пониските цени.

Бугарија главно увезува од Србија, Турција и Македонија, земји во кои производството главно е од јаглен, но сè уште не подлежат на јаглеродни давачки, за разлика од Бугарија и другите земји членки на Европската Унија.

Планот е усогласен со Интегрираниот план за клима и енергија, кој е веќе доставен во Европската комисија. Увозот ќе биде зголемен сè додека земјата не го зголеми зеленото производство на струја. Планот предвидува до 2034 година половина од произведената струја во земјата да биде од обновливи извори, а термоцентралите да се користат само за кризни ситуации.