Како да тргувате со акции во фрагментирана глобална економија?

Инвеститорите сè повеќе вложуваат во акции во секторите одбрана, енергетика и технологија, додека војната на Блискиот Исток ги принудува владите да им дадат приоритет на безбедноста и самодоволноста.

Волстрит со години ги наградуваше компаниите што беа предводници на глобализацијата, додека многу земји ги запоставуваа клучната инфраструктура, синџирите на снабдување и ресурсите. Според мислењето на инвеститорите, таа ера сега е завршена, а судирот со Иран ги забрзува економските промени поттикнати од пандемијата на ковид-19, руската инвазија врз Украина и трговската војна на САД.

„Претпоставувам дека многумина сè уште не прифаќаат дека светот се променил“, рече Џон Вин Еванс, шеф на анализа на пазари во компанијата „Ретбоунс“ (Rathbones Group Plc). „Ковид-19 и Русија-Украина беа предупредувања, но како повторно да го притиснавме копчето за одложување на алармот. Сега алармот повторно заѕвони.“

Војната ја зголеми побарувачката за доларот и американските средства, но инвеститорите што избираат поединечни акции исто така бараат компании што ќе имаат клучна улога во преминот кон побезбедни синџири на снабдување и кои ќе профитираат од вложувањата во вештачка интелигенција (ВИ), зелена енергија и одбрана. Досега во 2026 година секторите енергетика, суровини, комунални услуги и индустрија бележат најдобри резултати во рамките на индексот MSCI World.

„Ова е структурно ресетирање на начинот на кој функционира глобалниот систем“, рече Сахил Махтани, директор во компанијата „Најнти уан“ (Ninety One Plc). „Глобализацијата не исчезнува, но повеќе не се одвива мазно. Претпоставките што ги обликуваа последните 30 години сега истовремено се доведуваат во прашање.“

Европски замав

Следната фаза на глобализацијата ќе се развива со различно темпо, во зависност од географијата, достапниот капитал и итноста што ќе ја покажат националните влади. Аналитичарите сметаат дека Европа предничи.

„Промените во глобалниот поредок ја поттикнуваат Европа да стане посамостојна во стратешки важни области како одбраната и енергетиката“, рече Санџив Тумкур, шеф на секторот акции во „Ретбоунс“ (Rathbones Group Plc).

Европскиот индекс на воздухопловна и одбранбена индустрија MSCI, кој вклучува големи компании како „Рајнметал“ (Rheinmetall AG), „Леонардо“ (Leonardo SpA) и „Ролс-ројс“ (Rolls-Royce Holdings), порасна за околу 35 проценти во изминатата година. Тумкур изјави дека додека Европа се подготвува за нова генерација на војување, државните договори веројатно ќе одат кај компании како БАЕ (BAE Systems Plc) и „Талес“ (Thales SA), кои се активни во областите на електронско војување и противвоздушна одбрана.

Раст бележат и помали технолошки компании од секторот одбрана. „Ексајл“ (Exail Technologies SA), француски производител на поморски дронови за откривање мини, скокна за околу 600 проценти од почетокот на 2025 година.

Клучна улога на Германија

Германија е главен столб. Најголемата европска економија ја зголемува воената потрошувачка како одговор на руската агресија, а значењето на нејзината инфраструктурна програма вредна 500 милијарди евра не може да се потцени, вели Хју Гимбер, глобален стратег на пазари во „ЏП Морган“ (JPMorgan Asset Management).

„Ако Европа веќе на почетокот на 2026 беше решена да ја намали зависноста од други земји, таа решеност дополнително е засилена од настаните на Блискиот Исток во последните неколку недели“, рече Гимбер.

 

Bloomberg

Кошницата акции на „УБС груп АГ“ (UBS Group AG), која ги следи компаниите надвор од секторот одбрана, но изложени на раст на државни инвестиции, порасна за речиси 50 проценти откако во март 2025 година почна да се обликува германскиот стимулативен пакет.

Истовремено, вложувањата на Европската Унија во зелена енергија и клучна инфраструктура поттикнаа раст од околу 75 проценти во кошницата акции на обновливи извори на енергија од банката „Голдман Сакс“ (Goldman Sachs Group Inc).

Фокусот на обновливи извори на енергија, модернизација на електричната мрежа, складирање батерии и водород ќе им користи на компании како „Вестас винд“ (Vestas Wind Systems A/S), НГ (National Grid Plc) и ССЕ (SSE Plc), наведува Тумкур.

Bloomberg

„Во развиените економии инвестициите како удел во приходите со децении беа на ниско ниво“, рече Кристијан Келер, шеф на економски истражувања во „Барклис“ (Barclays Plc). „Западот особено вложуваше многу малку, а тоа сега се менува.“

„Државите мора да градат“, додаде тој.

Враќање на „старата економија“

Во САД, каде што берзанскиот пазар со години беше предводен од технолошките гиганти, потребата за самодоволност повторно ја враќа во прв план таканаречената стара економија.

Пол Ејтелман, глобален главен инвестициски стратег во РИ (Russell Investments), истакна дека САД веројатно се малку понапред од другите кога станува збор за стратешката самодоволност.

„Направивме значителен напредок кон енергетска сигурност и независност“, рече Ејтелман. „Но како што светот станува сè пофрагментиран, тие теми се исто толку релевантни денес како и пред децении.“

Трговците сè повеќе им даваат предност на компаниите од „старата економија“, кои се занимаваат со транспорт на стока и производство на основни суровини. Тоа доведе до промена во врвот на индексот S&P 500, каде што сега секторите енергетика, суровини и индустрија се во преден план.

Враќањето на Доналд Трамп во Белата куќа и неговата политика на зајакнување на самодоволноста дополнително влијаат на овој тренд. Законот што е промовиран под името One Big Beautiful Bill Act (сеопфатен пакет економски реформи, н.з.) треба да го поддржи американското производство.

Растот на овој сегмент од пазарот го поттикнуваат и напорите на САД да ја задржат предноста во областа на ВИ. Компании како „Вернова“ (GE Vernova Inc.), „Вертив холдингс“ (Vertiv Holdings Co.) и „Итон“ (Eaton Corporation) би можеле да имаат корист од изградбата на центри за податоци. Минатата недела МАС (Madison Air Solutions Corp.), која продава производи за ладење на центрите за податоци, имаше најголема иницијална јавна понуда во индустрискиот сектор во САД од 1999 година.

 

Bloomberg

Акцентот на отпорност значи дека ќе дојде до трка за обезбедување ресурси, рече Самир Самана, шеф на глобални акции и реални средства во „Велс Фарго“ (Wells Fargo Investment Institute). „Една последица од тоа е дека инвеститорите треба да имаат максимална застапеност во стоките како класа на имот во своите портфолија.“

Самана рече дека најголемите технолошки компании веројатно ќе имаат поддршка од американската влада. Затоа им препорачува на инвеститорите селективно да ја зголемуваат изложеноста кон технологијата и поврзаните сектори што ќе „одат со тој бран“.

Отпорност на Азија

Трговците купуваат азиски акции со силен извозен потенцијал, додека странските влади инсистираат на поголема отпорност на кризи во секторите енергетика и одбрана.

„Први на листата на добитници се оние што се поврзани со стремежот на Европа кон самодоволност, но долгорочната структурна приказна би можела да се однесува на сопствените напори на Азија за постигнување отпорност“, рече Чару Чанана, главен инвестициски стратег во „Саксо“ (Saxo Bank).

„Извозните врски со Европа се повидливи и полесни за монетизација, додека сопствените напори на многу азиски земји за постигнување самостојност сè уште се во рана фаза на циклусот и се движат побавно, па влијанието врз заработката ќе се почувствува дури подоцна“, додаде таа.

Еден пример е најголемиот светски производител на батерии КАТ (Contemporary Amperex Technology Co Ltd.), чии акции во Хонгконг пораснаа за околу 40 проценти од почетокот на војната во Иран. Јужнокорејскиот производител на одбранбена опрема ХА (Hanwha Aerospace Co.) исто така е силен добитник, а акциите се блиску до рекордни нивоа по раст од околу 50 проценти оваа година.

Корејските и јапонските производители во секторот одбрана исто така профитираат од растот на домашната потрошувачка и извозните можности, наведуваат аналитичарите.

„Гледаме брзо зголемување на алокациите кон корејските производители на одбранбена опрема и индустриски компании“, рече извршниот директор во ЕКП (Emmer Capital Partners). „Големите европски купувачи од секторот одбрана, особено Полска, сега повеќе увезуваат од Кореја отколку од САД.“

Дали ова е крај на глобализацијата?

Во наредниот период клучното прашање е дали војната на Блискиот Исток претставува пресвртна точка за глобализацијата.

„Изгледа како да се оддалечуваме од врвот на глобализацијата“, рече Ејтелман од РИ. „Не би рекол дека е завршена. Досегашните докази укажуваат на реконфигурација на глобалните синџири на снабдување наместо директно движење кон деглобализација.“