Како да живеете од дивиденда во Македонија?

Веројатно барем еднаш сте се запрашале дали е можно целосно да се живее од дивиденди и колку капитал е потребен за да се оствари такво сценарио.

Еден од најчестите одговори на ова прашање е стратегијата за живот со дивиденда: градење портфолио што генерира стабилен и предвидлив паричен тек доволен за покривање на трошоците за живот. Ако овие дивиденди се одржливи и имаат потенцијал за раст, таквиот приход може да биде во чекор со инфлацијата на долг рок, без потреба од постојано следење на движењата на пазарот или продажба на средства.

Секако, живеењето од дивиденди не е пократок пат до финансиска слобода; тоа бара значителен почетен капитал или дисциплинирана долгорочна инвестициска стратегија. Сепак, со внимателен избор на висококвалитетни компании со силни биланси на состојба, оваа стратегија може да биде одржлив модел на долг рок. Подолу ќе разгледаме точно колку пари се потребни за да се направи таква стратегија изводлива.

Што се дивиденди и како функционираат?

Пред да се осврнеме на бројките, да се вратиме на почетокот и да дефинираме некои основни термини.

Дивидендата е дел од профитот на компанијата што таа им го исплаќа на своите акционери. Ако поседувате акции во компанија што исплаќа дивиденди, вие како сопственик го добивате вашиот дел од таа добивка, најчесто во форма на пари што се депонираат на сметка. Во практика, компанијата прво остварува профит, а потоа одлучува колку да задржи за понатамошен развој и колку да им исплати на инвеститорите. Некои компании дури и претходно се „обврзуваат“ да исплатат одреден минимален дел од добивката во својот стратешки план.

 

Кога зборуваме за дивиденди, важно е да знаете две работи:

Првата е секако приносот од дивиденда, кој покажува колку принос добивате во однос на цената на акцијата. На пример, ако акцијата вреди 100 евра и исплаќа 5 евра дивиденда годишно, приносот од дивиденда е 5 проценти. Како по правило, повисокиот принос изгледа попривлечно, но треба да бидете внимателни тука. Високиот принос често може да биде измама - на пример, резултат на пад на цената на акцијата или знак дека пазарот очекува проблеми во работењето и затоа тој принос веројатно нема да биде одржлив. Неодамна видовме таков пример со акциите на „Фолксваген“, а како да избегнете такви измами можете да прочитате овде.

 

Втората е коефициентот на исплата (payout ratio), кој покажува колку од профитот на компанијата се исплаќа преку дивиденди. Ако фирмата исплати половина од својата добивка, коефициентот на исплата е 50 проценти. Оваа метрика е клучна за процена на одржливоста на дивидендата. Ако компанијата исплати премногу од профитот, ѝ останува помалку капитал за инвестиции, развој и одржување на бизнисот, а со тоа е доведена во прашање одржливоста на приносот од дивиденда.

Во практика, одржливиот коефициент на исплата е обично околу 40-60 проценти за повеќето „здрави“ компании, додека 70-80 проценти може да биде прифатлив за постабилни сектори како што се комуналните услуги или телекомуникациите. Сè што е над тоа веќе влегува во зоната на ризик бидејќи остава многу мал простор за пад на профитот и многу малку пари што остануваат за одржување или инвестиции во раст на бизнисот.

Затоа, високиот принос од дивиденда сам по себе не е доволен сигнал за квалитет. Клучот е во комбинацијата на принос и одржливост, односно дали компанијата може да продолжи да ја исплаќа (и да ја зголемува) дивидендата на долг рок без да го загрози сопствениот бизнис.

Исто така, треба да се има предвид дека дивидендното портфолио расте многу побавно од капиталот инвестиран во индекси како што се S&P 500 или NASDAQ, кои се познати по пониски дивиденди, но повисок раст. Значи, дивидендното портфолио би било повеќе нешто во кое инвестираат луѓе пред пензионирање што сакаат стабилен приход од средства, отколку голем раст на капиталот.

Дивидендни аристократи

Кога зборуваме за најдобрите примери на квалитетни дивидендни компании, важно е да се истакнат таканаречените диидендни аристократи. Тоа се компании што со години, честопати и со децении, не само што редовно исплаќаат дивиденди туку и ги зголемуваат секоја година. За инвеститорите што имаат цел да живеат од дивиденди, токму таквите компании често се „основа на портфолиото“. Причината е едноставна: стабилна и растечка дивиденда значи дека вашиот пасивен приход не само што е предвидлив туку има и вградена заштита од инфлација со текот на времето.

Секако, статусот на дивиденден аристократ не е гаранција за иднината, но е силен сигнал за квалитет бидејќи само компании со силни биланси на состојба, отпорни бизнис-модели и дисциплинирана распределба на капиталот можат да одржат таков тренд со децении. Во нашиот серијал „Дивидендни аристократи“ наведовме само неколку примери на такви компании како што се „Кока-Кола“ и „Пепси“, „Бритиш Американ тобако“ или во нашиот регион – „Крка“.

Колку пари ми требаат за да живеам од дивиденди?

Одговорот на ова прашање не може да се сведе на еден број. Сè зависи од толеранцијата на ризик и изборот на компаниите. Првиот чекор е да се дефинира што значи да се живее од дивиденди: дали зборуваме за едноставно покривање трошоци или за удобен живот?

Ако земеме референца од 1.000 евра нето месечно, што е приближно 250 евра над просечната плата во Македонија, доаѓаме до пореална рамка за таков животен стандард.

Во анализата можеме да ги набљудуваме S&P 500 и STOXX Europe 600 како претставници на глобалните пазари, SBITOP и CROBEX10 како регионални индекси за кои се достапни ЕТФ-ови (фондови со кои се тргува на берза) и дивидендните аристократи што ги наведовме во претходните статии.

Клучната варијабла е приносот од дивиденда, кој значително варира со текот на времето и на различните пазари. Ако го исклучиме S&P 500, кој не е првенствено ориентиран кон исплати на дивиденда, доаѓаме до заклучок дека за да се генерираат околу 1.000 евра месечно, потребни се приближно 350.000 евра инвестиран капитал во просек.

Со други зборови, „живеењето од дивиденди“ не е недостижно, но бара значителен почетен капитал или долгорочна дисциплинирана акумулација.

Дивидендно портфолио како последна фаза од инвестицискиот циклус

Стратегијата на живеење од дивиденди претставува привлечен, но комплексен пат кон финансиска независност. Додека идејата за пасивен приход што доаѓа редовно без продажба на средства звучи едноставно, во практика таа бара комбинација од значителен капитал, долгорочен хоризонт и дисциплинирано инвестирање. Исто така, клучно е да се разбере дека не секој висок дивиденден принос е одржлив, туку дека квалитетот на портфолиото е определен од стабилноста на бизнисот, разумното ниво на исплата на профит и способноста на компаниите да ги зголемуваат дивидендите со текот на времето.

Во контекст на генерирање приход што може да ги покрие просечните трошоци за живот, потребниот капитал не е занемарлив, што ја прави оваа стратегија пореална како долгорочна цел отколку брзо решение. Затоа дивидендното инвестирање има најголема смисла како последна фаза од инвестицискиот циклус, кога акумулираниот капитал почнува да „работи за вас“.