Како да се профитира од тргување со иста акција на повеќе берзи?

Откако ја совладавме теоријата за двојно котирање и регионалните примери како што се „Крка“ и НЛБ, (Што носи „двојното котирање“? | Блумберг Адрија) клучното прашање за секој инвеститор е: како да се профитира од тргувањето со иста акција на повеќе берзи? Двојното котирање не е само техничко прашање на котирање на повеќе берзи, туку отвора и дополнителни можности и ризици што инвеститорите можат да ги користат за подобро следење на пазарот, поефикасно управување со позициите и донесување поквалитетни инвестициски одлуки.

Најосновната стратегија што ја користат инвеститорите е арбитражата. Со оглед на тоа што со истата хартија од вредност (или нејзиниот еквивалент како што е GDR) се тргува на два различни пазари, теоретски цената треба да биде идентична. Сепак, поради разликите во временските зони, валутите или локалните вести, често се случуваат краткорочни отстапувања. Инвеститорите тогаш ја купуваат акцијата на берзата каде што е потценета и истовремено ја продаваат каде што е преценета.

Еден од честите проблеми кај двојното котирање е тоа што ликвидноста е „расцепкана“ низ повеќе берзи, па инвеститорите мора да бидат внимателни каде ги испраќаат своите налози. По правило, поголемите институционални трансакции се извршуваат на пазари со поголем промет и ликвидност, бидејќи е полесно да се постигне подобра цена и помала разлика помеѓу куповната и продажната цена (spread), додека за помалите приватни инвеститори, домашните берзи се често попрактични поради пониските брокерски трошоци и поедноставниот даночен третман.

Добар пример може да се види во НЛБ.  Денес (14.5.) цената на акција на НЛБ на Љубљанската берза е 229 евра, додека еден GDR за НЛБ на Лондонската берза вреди 44,7 евра. Бидејќи еден GDR претставува една петтина од акцијата на НЛБ, за еквивалент на една акција е потребно да се купат пет GDR, што дава вкупна вредност од околу 223,5 евра. Ова значи дека цената во Лондон била приближно 2,5 проценти пониска од цената на Љубљанската берза пред да се земат предвид трансакциските трошоци и можните надоместоци, што покажува како разликите помеѓу пазарите можат да отворат поповолни можности за извршување на налози или можност за арбитража.

Важно е да се следи таканаречениот lead-lag ефект. Често се случува една берза да служи како предводник на трендот. На пример, ако има зголемен интерес на глобалните фондови за банкарскиот сектор на Лондонската берза, тоа ќе се прошири на цената на НЛБ во Љубљана со кратко временско задоцнување. Инвеститор кој ги следи двата пазари може да препознае движење на поликвидниот пазар и да реагира на локалниот пазар пред цената целосно да се приспособи.

Добар пример за поврзаноста на двојното котирање на пазарите може да се види во движењето на акцијата на „Крка“ во текот на 2026 година. Од почетокот на годината, „Крка“ оствари раст од приближно 25 проценти на Љубљанската берза, додека приносот на Варшавската берза беше малку повеќе од 26 проценти. Иако долгорочното движење на цените на обете берзи се покажа како многу слично, во одредени периоди се видливи краткорочни отстапувања помеѓу двата пазари, што покажува дека цените не се секогаш совршено усогласени дури и кога станува збор за истата компанија.

Кај компаниите со двојно котирање, важно е да се следи валутниот аспект на тргувањето. На пример, кај „Крка“, која е котирана на Љубљанската берза (евро) и Варшавската берза (полски злоти), промената на девизниот курс може директно да влијае на профитабилноста на позицијата, дури и ако номиналната цена на акцијата не се променила значително. Покрај валутниот ризик, при тргување со GDR, потребно е да се земат предвид техничките разлики во порамнувањето, чувањето и исплатите на дивиденда, каде што може да има дополнителни трошоци и подолго време на обработка.

 

Тргувањето со двојно котирани акции бара поголемо следење и разбирање на пазарот отколку традиционалното долгорочно инвестирање. Цената на акцијата на една берза честопати не дава целосна слика, па затоа следењето на двата пазари може да му помогне на инвеститорот порано да ги забележи промените, подобро да ја процени ликвидноста и да ги препознае можните ценовни разлики. Затоа инвеститорите кои разбираат како функционираат двојно котираните компании можат полесно да донесат подобри и поинформирани одлуки.