„Аполо“: Од гигант во приватниот капитал до „слабо регулирана банка“

Новинарот и автор Вилијам Кохан бележи живописна историја на гигант за приватен капитал. Но неговото сè посилно насочување кон штедењето на средната класа ja прави иднината на компанијата многу позначајна.

Како кога за вечера ќе изедете цела кутија слатки, читањето на речиси 700 страници од книгата на Вилијам Кохан „Пари за горење: Соголената вистина за Леон Блек, Аполо и новиот Волстрит“ („Money to Burn: The Unvarnished Truth About Leon Black, Apollo, and the New Wall Street“), објавена во септември, ве остава уморни, презаситени, но сепак на некој начин гладни. Сепак, некои од најинтересните сознанија во книгата доаѓаат на последните осум страници, кога еден „конкурент на Аполо“ ја опишува фирмата, која повеќето ја доживуваат како борбен гигант на приватниот капитал, како „слабо регулирана банка со високо ниво на задолженост“.

Бројките што ја поткрепуваат оваа оцена доволно зборуваат сами за себе. Денес само околу една шестина од речиси 6.000 вработени во „Аполо глобал менаџмент“ е директно ангажирана во инвестициски работи. Многумина од преостанатите продаваат ануитети преку компанијата „Атена“. Нејзините клиенти, кои по природа се склони кон финансиска претпазливост, обезбедуваат за „Атена“ достапен извор на финансирање, а „Аполо“ потоа ги користи тие пари за директно кредитирање преку 16 различни платформи.

Фирмата, се разбира, не е толку поспана како стариот банкарски модел „3-6-3“ - да привлечеш пари по три проценти, да ги пласираш по шест проценти и да ја напуштиш канцеларијата во три попладне, но сепак носи дел од ризиците карактеристични за таквиот систем. Како што истакнува конкурентот, „Аполо“ има договорна обврска да ги исплати сопствениците на ануитети, за разлика од фондовите за приватен капитал или приватен кредит, кои, според принципот „caveat emptor“ (купувачот треба да биде внимателен), само настојуваат да остварат целен принос.

И финансиските резултати зборуваат во прилог на тоа. Во првата половина од оваа година „Аполо“ заработи 1,5 милијарда долари од таканаречениот „спред“ (spread) во „Атена“, односно разликата меѓу приносите остварени на кредитите и износите што мора да ги исплати преку ануитетите. Тоа е исто колку што заработи од управувањето со имотот, каде што три четвртини од приходите доаѓаа од фондовите за приватен капитал во поширока смисла, а не од традиционалното работење со приватен капитал.

„Аполо“, кој сè повеќе личи на банка, денес приближно исто заработува од синдицирање кредити како и од управување со фондови за приватен капитал. Само 0,8 проценти од корпоративните приходи доаѓаат од „carried interest“ и други надоместоци поврзани со успешноста на инвестициите.

Станува збор за трансформација заснована на голем стратегиски облог. Меѓутоа, се чини дека „Пари за горење“ не е особено заинтересирана да ги истражи прашањата што ги отвора таа трансформација.

Зошто „Аполо“ постепено го диверзифицира работењето од конкурентниот и веќе заситен свет на инвестиции во приватен капитал, каде што инвеститорите очекуваат приноси од околу 15 проценти, кон работење со пониски маржи во кое на купувачите на ануитети им испорачува приноси од околу пет проценти? Дали причината е тоа што резултатите на фондовите за приватен капитал на „Аполо“, почнувајќи од водечкиот фонд од 2006 година, биле изразито нерамномерни? Дали еволуираниот деловен модел на компанијата изгледа мудро само затоа што неговата кредитна дисциплина и однесувањето на сопствениците на ануитети сè уште не биле тестирани во сериозна криза? И како, воопшто, „Аполо“, познат по острата култура и силните личности, стигнал до оваа точка?

Сепак, „Пари за горење“, и покрај големиот број дигресии, скршнувања и опширни епизоди, нуди два одговора.

Леон Блек се појавува пред Комитетот за надзор на Претставничкиот дом на САД како дел од конгресната истрага за Џефри Епстајн и неговите финансиски и општествени врски; Вашингтон, 26 јуни. | Kevin Dietsch/Getty Images

Прво, кредитот, а не сопственичкиот капитал, бил суштината на „Аполо“ уште од основањето во 1990 година. Основачот Леон Блек и неговите првични партнери речиси сите потекнувале од „Дрексел Барнам Ламберт“ на Мајкл Милкен, компанија што практично го создаде современиот пазар на високоприносни, односно „junk“ обврзници.

Првите два фонда на „Аполо“ во голема мера биле концентрирани на обврзници купени од „Егзекјутив лајф иншуранс“, компанија што пропаднала откако купувала речиси сè што „Дрексел“ продавал. „Аполо“, мајстор на таканареченото „creditor-on-creditor violence“, односно агресивниот судир меѓу доверителите, отсекогаш бил подготвен во рамките на своите фондови да се префрла меѓу сопственичкиот капитал и долгот.

Токму така ја остварил и својата најголема добивка во историјата - десет милијарди долари - во зделката со проблематичните обврзници на „Лајондел Басел“ во 2008 година.

Втората причина е поспецифична за самата компанија и многу помалку однапред определена.

Блек планирал да се пензионира во 2021 година, на 70 години, на врвот на кариерата. Меѓутоа, „Аполо“ дотогаш веќе го потресуваа неколку скандали што беа директно поврзани со него: неговото пријателство со Џефри Епстајн, кому му исплатил 158 милиони долари, и неговата врска со поранешната руска манекенка Ѓузел Ганиева.

„Аполо“ долго време го воделе тројца луѓе - Блек, Џош Харис и Марк Роуан - поврзани повеќе со инерција отколку со јасна намера или меѓусебно почитување. Блек му рекол на Кохан дека тие тројца никогаш не се сретнале сами како извршен комитет.

Не постои ниту позната заедничка фотографија од нив тројцата, можеби и затоа што, според книгата „Превратот во палатата на Цезар“ („The Caesars Palace Coup“) на Макс Фрумес и Суџит Индап, Блек е висок околу 196 сантиметри, додека Харис и Роуан се високи околу 173 сантиметри.

До 2021 година Роуан, познат по интелектуалниот пристап и карактеристичните џемпери, практично се повлече од главниот дел на компанијата за речиси целосно да се посвети на „Атена“, неговиот проект, додека делумно одморал уживајќи во рестораните што ги поседувал во Хемптонс.

Харис го водел „Аполо“ на секојдневно ниво.

Блек, човек и самиот познат по тоа што ретко покажува насмевка или благодарност, му рекол на Кохан дека Харис е „психопат“ поради неговиот немилосрдно строг, загрижен и наметлив стил на раководење - тип на менаџер што „сака да закажува состаноци во единаесет навечер во недела, а потоа не се појавува или ги откажува еден час порано“.

Коосновачите на „Аполо“ (од лево кон десно): Леон Блек, Џошуа Харис и Марк Роуан.| Patrick T. Fallon, Peter Foley, Jeenah Moon/Bloomberg

Кога дошло време да избере наследник, Блек го избрал Роуан.

Не затоа што „добрите момци“ во „Аполо“ на крајот победуваат, туку затоа што Блек, кој ја имал вистинската моќ, не сакал Харис да ја води фирмата. Харис, од своја страна, уште додека работел во „Аполо“ ангажирал три адвокатски канцеларии и три ПР-агенции за да го советуваат во неговата лична борба за место на чело на компанијата.

Кохан ги интервјуирал Роуан, Блек и Харис, интимно обраќајќи им се како Марк, Леон и Џош, очигледно во присуство на луѓе задолжени за односи со јавноста.

Јасно е дека му се восхитува на Роуан, кого го нарекува „талент на генерацијата“. Победниците, впрочем, ја пишуваат историјата.

Блек и Харис, од друга страна, добиваат доволно простор да го изнесат своето видување на настаните. И тоа го прават, често зборувајќи еден за друг, сè додека читателот едноставно не го изгуби интересот.

Се чини дека Кохан многу помалку е заинтересиран за стратешката трансформација на „Аполо“, освен како уште еден доказ за интелигенцијата на Роуан, а многу повеќе за лошото однесување на моќните мажи.

Всушност, подобар поднаслов на книгата „Пари за горење“ би можел да биде наслов на некоја кантри-песна: „Сите мои партнери завршија во затвор, а јас поминав сосема добро“.

Кохан посветува долги поглавја на самостојното богатење и инсајдерското тргување на Милкен и неговите соработници, манипулациите на „Креди Лионе“ во скандалот „Егзекјутив лајф“ и митото исплатено на еден раководител и посредник на „Калифорнија паблик емплојс ритaјрмент систем“.

Џејмс Комер, републиканец од Кентаки и претседавач со Комитетот за надзор и одговорност при Претставничкиот дом, им се обрати на медиумите откако Леон Блек одби да се појави на сослушување зад затворени врати во Вашингтон, на 3 септември оваа година. Блек поднесе тужба против конгресниот комитет во обид да го спречи да дојде до одредени договори за доверливост (NDA) поврзани со жени од кругот на Епстајн. | Craig Hudson/Bloomberg

Се појавуваат, доста млако, и Доналд Трамп и Владимир Путин.

Добиваме дури и долга приказна за таткото на Блек, угледен финансиер што извршил самоубиство со скокање од зградата на „Пан Ам“ среде зголемен притисок поради тоа што неговата компанија купила производител на банани вмешан во поткуп.

И таткото на Роуан извршил самоубиство, но Кохан тоа го наведува речиси попатно.

А сето тоа доаѓа пред околу 140 мрачни страници посветени на пријателството на тогаш сè уште оженетиот Блек со Епстајн и неговиот сексуален и финансиски однос со Ганиева.

Сепак, ништо од ова не ја прави „Пари за горење“ она што промотивните цитати тврдат дека е: „мајсторска лекција по новинарство“ и „спектакуларно разоткривање“.

Книгата повеќе потсетува на познатата мисла на Блез Паскал: „Немав време да напишам кратко писмо, па напишав долго“.

За разлика од околу 300 страници пократката и неспоредливо повозбудливата книга „Превратот во палатата на Цезар“, која го следи неуспешното преземање на „Цезарс ентертејнмент“ од страна на „Аполо“ и последиците од тој договор, „Пари за горење“ ретко успева да изгради наратив во кој навистина ги гледаме луѓето од „Аполо“ на дело.

Наместо тоа, главно ги слушаме преку предолги делови од интервјуа, кои често само ги потврдуваат веќе познатите информации и фрустрирачки се повторуваат, особено кога станува збор за Роуан.

Транскриптите од интервјуата се менуваат со препишување содржини од интернет.

Наместо, на пример, да ја истражи познатата напорна работна култура на „Аполо“ преку разговор со некои од илјадниците помлади вработени што работеле во компанијата, Кохан на две страници ги пренесува коментарите од форумот „Волстрит Оејзис“.

Зборувајќи за мејловите на Епстајн до Блек, кои сега се јавно достапни, Кохан пишува дека „малку вкус од тие мејлови е сосема доволно“, а потоа му остава на читателот да ја проценува содржината преку цитати на дури 11 страници.

Сето тоа носи малку нова светлина.

Читателот и понатаму ќе смета дека е крајно неверојатно дека 158 милиони долари, колку што Блек му платил на Епстајн, биле исклучиво за даночно и наследно советување, но и понатаму нема да има конечен доказ дека парите служеле за која било друга цел.

Споредувањето на, според неговите зборови, „поедноставниот“ деловен модел на Роуан со историјата на „Аполо“, компанија често блиска до контроверзни деловни практики, можело да прерасне или во осуда на компанијата или дури во делумно авторизирана одбрана на нејзиниот развој.

Меѓутоа, оваа развлечена и слабо уредена книга нема јасен став, нема доволно длабочина и не остава впечаток дека темите биле избирани според какви било доследни правила.

Наместо тоа, добиваме случајни налети од коментари, како Кохан само да ги препишува белешките користејќи ги првите зборови што ќе му паднат напамет.

Толку често наидуваме на изрази како „лизгање кон пакот“, главно со зборовите на Роуан, или „долги патеки“, со зборовите на Кохан, што читателот може да се запраша дали всушност го гледа „Спортс центар“.

Кога ќе наведе некоја благо изненадувачка бројка, Кохан во интервал од само 30 страници двапати пишува „не е печатна грешка“, како да продава ножеви на телевизија.

Можеби тоа е дури и некој вид јавна услуга, имајќи ги предвид непријатните грешки како тврдењето дека „Дрексел Барнам Ламберт“ му извршил „озлогласена“ уплата од 5,3 милиони долари на Иван Боески за инсајдерски информации, иако всушност било обратно.

Сето тоа е штета.

Зашто, иако „Пари за горење“ повеќе личи на куп натрупан материјал отколку на „соголена вистина“, приказната за „Аполо“ и понатаму е многу вредна.

Најголемите хеџ-фондови и приватни инвестициски компании на нашето време натрупале огромен имот, пазарна моќ и милијарди долари богатство за своите основачи.

По децении управување со институционални пари, често без многу милост, тие сега преминуваат нова граница: добиваат непосреден пристап до заштедите на повисоката средна класа, со речиси ненаситен апетит за тој капитал.

Малку компании ја преминале таа граница на понеобичен начин од „Аполо 2.0“, а кај малку од нив влогот е поголем, и за самата компанија и за финансискиот систем, имајќи ги предвид договорните обврски кон сопствениците на ануитети и количеството капитал што би било потребно за „Атена“ доколку работите тргнат лошо.

Можеби на крајот сè ќе заврши добро за сите вклучени страни.

А можеби тоа е само уште еден начин на кој Волстрит наоѓа начин да ги приближи волците до јагнињата.

Знаеме како обично завршува таа стара приказна.