Сè е поради златото – нов криминален тренд зад кражбата на накитот во музејот „Лувр“

Противпожарно возило со скали, аголна брусалка, макси-скутер и седум минути. Изгледа дека тоа било сè што им било потребно на крадците за да украдат непроценлив накит од „Лувр“ -  најпосетениот музеј во светот.

Ранливоста на овој симбол на француската „мека моќ“ дополнително го засилува чувството на вознемиреност во земјата, а вината се посочува кон очигледните безбедносни пропусти.

Но овој инцидент укажува и на нешто многу пошироко: незаситната алчност на криминалците за злато, благородни метали и скапоцени камења, наместо за уметнички дела — додека вредноста на овие суровини вртоглаво расте.

 

Bloomberg

Графиконот погоре покажува како музејските кражби стануваат сè посмели, додека цената на златото се удвои за само една година и порасна десеткратно во текот на две децении. Мноштвото инвеститори кои бегаат од некогаш сигурните вложувања, како што се државните обврзници, ја прави физичката имотна вредност што може да се чува во сефови исклучително привлечна.

Крадците го забележуваат тоа. Само минатиот месец, крадци со помош на лет-лампа и аголна брусалка украле златни грутки вредни 600.000 евра од Природонаучниот музеј во Париз.

Во ноември, четворица маскирани мажи дрско ги скршиле витрините во музејот „Коњак-Жеј“ (Cognacq-Jay) во француската престолнина и однеле седум мали украсни садови или кутии за чување бурмут - фино мелен тутун - од 18. век. Пет од седумте предмети се пронајдени, наведува париската музејска асоцијација, но луѓето кои работат во тој дел од уметничкиот свет живеат во постојана загриженост.

 

Некои крадци почнуваат да го топат украденото злато уште во комбињата за бегство, за веднаш да го подготват за прелевање | Akos Stiller/Bloomberg

 

Дали Франција е лесна мета? Три кражби во текот на една година навистина изгледаат како невнимателност.

Вработените во „Лувр“ веќе претходно предупредуваа на недостигот од персонал и штрајкуваа во јуни. Но, никаде не е целосно безбедно — во јануари разбојници ги разнесоа вратите на музејот „Дрентс“ во Холандија и украдоа артефакти, меѓу кои и златна кацига од околу 450 година п.н.е.

Според извештаи од светот на трговијата со уметнички дела, некои крадци почнуваат да го топат украденото злато уште во комбињата за бегство, за веднаш да го подготват за прелевање. Златна тоалетна школка вредна шест милиони долари беше извадена од палатата Бленхајм во Англија пред неколку години - наводно само поради вредноста на металот.

 

Машна за корсет која ѝ припаѓала на царицата Ежени | Jb Reed/Bloomberg

Неорганизираната природа на кражбата во „Лувр“ укажува на ново ниво на дрскост, дури и кај пониските слоеви на организираниот криминал, кои се обидуваат да добијат дел од процутот на пазарот со нелегална уметност и антиквитети, проценет на меѓу две и шест милијарди долари.

Слично на сајбер-криминалот и дигиталните измами со криптовалути, ова е тажна последица на светот кој сè повеќе се оддалечува од готовината. Со сè помалку банки погодни за грабеж и сè помалку готовина во касите на продавниците, крадците кои го претпочитаат „реалниот свет“ сега ги таргетираат богатите крипто-претприемачи или лесно преносливи предмети како луксузни часовници. Уметничките изложби сега се наоѓаат на поелитниот, но и поопасен крај од овој тренд.

Тоа дополнително ќе ја влоши ситуацијата на малите музеи — три од пет велат дека се загрижени за својата иднина, додека бројот на посетители опаѓа, а трошоците растат. Како да се финансира дополнителна безбедност во такви услови?

Она што ја прави кражбата во „Лувр“ „шлаканица за сите музеи“, како што вели уметничкиот детектив Кристофер Маринело, е фактот дека - ако тоа може да се случи на „големата дама“ меѓу музеите, што тогаш да очекуваат останатите?

„Лувр“ веќе е планиран за луксузна обнова вредна 800 милиони евра, но помалку познатите институции нема да ја имаат таа среќа.

 

Кражбата во „Лувр“ е шлаканица за сите музеи| Bloomberg

Што следува? Целата француска држава се мобилизира во потрага по сторителите. Тијарите, брошевите, ѓерданите и обетките од колекцијата на царицата Ежени и други членови на кралските семејства ќе биде тешко да се препродадат — дури и ако се растурат на делови и понудат во тешко препознатлива форма. Безбедносните мерки ќе бидат засилени, а уметничката заедница е во состојба на целосна готовност.

Но, што може да се направи за да се спречи следната банда? Музеите ќе мора да бидат многу повнимателни во рекламирањето на своите изложби преку вредноста на експонатите, исто како и приватните колекционери. Судиите ќе бидат под притисок да изрекуваат построги казни за да ги обесхрабрат имитаторите.

А надворешните закани не се единствени. Британскиот музеј во 2023 година отпушти вработен откако беше пријавено исчезнување, кражба или оштетување на околу 2.000 артефакти. Сето тоа е далеку од кражбата на Мона Лиза од „Лувр“ пред еден век - настан кој ја обележи епохата и го засили нејзиниот мит. Денешните Арсен Лупини, сепак, повеќе се загледани во блескавото злато отколку во Да Винчи, па изгледа дека златната треска од сите нас направи златољупци.