Твитови за Светското првенство ни покажуваат како ВИ ќе нѐ обедини

По контроверзната победа на Аргентина против Египет на Светското првенство со ненадејно „враќање од мртвите“, натпревар за кој губитничката екипа рече дека е „наместен“, една досетка на социјалните медиуми го сумираше расположението.

„Дури ни Британскиот музеј не украл толку многу од Египет како што направи ФИФА“, рече корисникот Intrapiernoso во твит што го виделе над 6 милиони луѓе. Тоа беше веројатно најдобрата жестока приказна на турнирот на кој имаше дузина такви.

Освен што оригиналот не беше на англиски јазик. Она што всушност го напишал твитерџијата беше: „Ni el Museo Britanico le robo tanto a Egipto, como la FIFA“. Не разбирам шпански и иако не мора да си гениј за да се сфати што значи „el Museo Británico“, самиот чин на загатка околу непознатите зборови ја лишува досетката од нејзината духовитост.

Но сега, благодарение на автоматизираните преводи генерирани од големите јазични модели (LLM) и алгоритамските подобрувања на социјалните медиуми, можам да го прочитам на мојот мајчин јазик. Исто така, го споделија корисници кои зборуваат персиски, арапски и корејски, за кои „el Museo Britanico“ можеби е и потешко да се сфати.

Светското првенство се одржува еднаш на секои четири години и секој пат е очигледна демонстрација за тоа како се променила технологијата. За време на турнирот во 2006 година, се вклучив во подкасти; во 2022 година, ги гледав натпреварите насекаде на мојот iPad, без мојот телевизор.

Ова е прв пат да видам што луѓето од други култури велат за фудбалот, со свои зборови, отстранувајќи ја јазичната бариера и демократизирајќи го разговорот - и откривајќи ја духовитоста на повеќе култури, од француските напади кон Аргентина до бразилскиот наратив што го обвинува неодамнешниот слаб настап на нивната екипа за ослабнувањето на католицизмот.

Исто така, покажува колку имаме заедничко: Најгорчливите ривалства  се насекаде околу нас поради историските препирки со нашите најблиски соседи, додека фудбалските мемиња на Симпсонови се чини дека ги надминуваат националните граници. Исто така, постои и сериозна страна на сето ова: одговорот на француската ѕвезда Килијан Мбапе на парагвајската сенаторка која го нападна во расистички твитови беше напишан на француски јазик, но сепак е еден од најмногу видените постови за време на турнирот, со околу 90 милиони прегледи.

Не е неразумно да се биде претпазлив околу тоа каде нè води вештачката интелигенција. Но, исто така е во ред и да се помисли дека сме блиску до решавање на проблемот со јазичната бариера, прашање што го дели човештвото откако постои нашиот вид.

Митот за создавањето во првата книга на Библијата,  Битие,  вели дека по потопот, „целата земја била од еден јазик и од еден говор“. Обединетата човечка раса, вели приказната, се обидела да изгради кула во Вавилон што ќе се протега до небото. За оваа ароганција, Бог ги казнил, „ги измешал“ нивните јазици и ги расфрлал луѓето по лицето на земјата. Тоа е приказна за потеклото која објаснува зошто членовите на истата раса се наоѓаат во неможност да комуницираат едни со други.

Но, сега можеме да се разбереме едни со други во голем обем речиси веднаш, без да се посветиме на децении учење јазици. Далеку позначајно од твитовите, оваа технологија ќе овозможи информациите да бидат бесплатни, отстранувајќи ги „чуварите“ и дозволувајќи им на обичните луѓе пристап до најновите академски трудови, и ќе ја ослабне англофонската доминација во глобалниот дискурс.

Сличен напредок ќе има и за гласот, примарниот облик на комуникација на човештвото. Во наредните години, технологијата како преводот во живо преку AirPods на Apple Inc. ќе се комбинира со технологија како најновиот гласовен режим на ChatGPT, кој може да зборува на начин што се чувствува како човечко суштество, за да обезбеди нешто блиску до оној фамозен универзален преведувач од „Ѕвездени патеки“.

Секако, тоа е далеку од недвосмислено добро. Како и секој мускул, зборувањето втор јазик е вештина што атрофира ако не се користи (засега, X ви дава опции да кажете кои јазици не треба да ги толкува, но како што оваа технологија се шири, веројатно ќе се префрлува на вашиот мајчин јазик сè повеќе и повеќе). А LLM-ите можат да бидат далеку од совршени, особено во култури како јапонски каде што субјектот или предметот на реченицата често се испушта и се претпоставува од контекст. Grok на X, засега, со сигурност преведува без оглед на тоа, додека човекот може да изрази одредена несигурност.

Само затоа што ги разбираме зборовите еден на друг, не значи автоматски дека споделуваме заедничко разбирање. Преводот на текст не може секогаш да објасни иронија, табуа, шеги или тролање. Нема подобро време да се препознае тоа отколку за време на Светското првенство, додека Американците и Британците, „две нации поделени со заеднички јазик“, реченица што често му се припишува на Џорџ Бернард Шо, разговараат еден со друг за истиот спорт. Никакво јазично познавање не може да го промени фактот дека многу Американци навидум веруваат дека ако Леброн Џејмс или Том Брејди едноставно се зафатат да играат фудбал, ќе го освојат турнирот.

Можеби најголемата загриженост е оваа: Некои современи научници тврдат дека расејувањето на човештвото во приказната за Вавилонската кула не било казна, туку благослов, кој ни дал културна разновидност и распрснал монолитна империја. Како што се рашири интернетот, светот станал помал, згмечен во монокултура. Тоа може да се случи и со нашата духовитост, бидејќи локалните разлики, особено помалите, отстапуваат место на најголемите јазици и референците што патуваат најлесно.

Преводот со вештачка интелигенција може да замагли дел од тоа. Но, сепак, по илјадници години неспособност да се разбереме едни со други, разбирањето на шегата сè уште се чувствува како нешто блиску до чудо.