Земјотрес на пазарот на сајбер-безбедност: Колку е оправдан стравот од вештачката интелигенција?

Секторот за кибернетичка безбедност е под силен притисок бидејќи инвеститорите изразија загриженост дека брзиот развој на вештачката интелигенција би можел делумно да ја замени или намали потребата од традиционални безбедносни решенија, доведувајќи ја во прашање долгорочната одржливост на постојните бизнис модели. Негативните чувства беа дополнително засилени кога компанијата за вештачка интелигенција „Антропик“ (Anthropic) претстави нова безбедносна функционалност во рамките на својот модел Клауд (Claude), што ги продлабочи загриженостите дека напредните системи за вештачка интелигенција би можеле да преземат некои од функциите на специјализираните компании за безбедност. Во таква средина, Виздом Три Сајберсекјурити ЕТФ (WisdomTree Cybersecurity ETF), кој ги следи најголемите компании за кибербезбедност во светот, забележа едногодишен пад на приносот од околу 30 проценти, што ја одразува слабоста на целиот сегмент на безбедносен софтвер.

Падот на секторот не започна преку ноќ. Во последните месеци, акциите за кибербезбедност постепено губат вредност поради растечките загрижености дека компаниите за вештачка интелигенција би можеле да преземат дел од нивниот пазар. Новите алатки базирани на вештачка интелигенција овозможуваат автоматско пишување и анализа на кодови, откривање на ранливости и препораки за решенија без потреба од обемно ангажирање со традиционалните безбедносни платформи. Концептот на таканареченото „вајб кодирање“ (vibe coding), употребата на вештачка интелигенција за генерирање софтвер, предизвика загриженост дека корисниците би можеле да изградат свои апликации и безбедносни механизми, намалувајќи ја потребата од купување на постоечки, честопати скапи лиценци.

Таквата перцепција директно влијае на бизнис моделите на веќе воспоставените компании чии приходи се базираат на претплати и долгорочни договори. Инвеститорите се плашат од притисок врз растот на приходите, маржите на профит и моќта на цените, особено ако алатките за вештачка интелигенција станат доволно софистицирани за да заменат дел од функционалноста што ја нудат специјализираните даватели на безбедносни услуги.

Во овој контекст, дополнителен поттик за продажбата дојде во февруари кога компанијата за вештачка интелигенција „Антропик“ воведе нова безбедносна функционалност во рамките на својот модел Клауд. Ова е алатка што автоматски ги скенира базите на кодови за безбедносни ранливости и предлага целни софтверски пачови (модификации) кои потоа се предмет на човечки преглед. Иако функционалноста моментално е достапна во ограничена истражувачка верзија, пазарот ја смета за потенцијално нарушување на постоечките безбедносни платформи. Реакцијата на инвеститорите беше брза и изразена, а акциите на главните „сајберсекјурити“ компании нагло паднаа по таа објава.

 

Иако сегашниот бран на продажба во секторот за софтвер и кибернетичка безбедност е драстичен, некои аналитичари на пазарот веруваат дека првичната реакција на инвеститорите е претерана и водена од краткорочен страв, а не од фундаментална анализа. Според најновите податоци од инвестициската банка „Голдман Сакс“, во рамките на поширокиот пад на пазарот, се кристализира јасна поделба на акции кои се ранливи на нарушувања на вештачката интелигенција и оние кои покажуваат исклучителен отпор (т.н. „AI-resilient“ компании - отпорни на вештачка интелигенција). Банката истакнува дека компаниите кои ги градат темелите за развој на вештачката интелигенција и оние кои обезбедуваат специјализирана безбедносна одбрана се всушност примарните корисници на овој технолошки пресврт. Наместо да бидат заменети, овие компании служат како неопходна инфраструктура за вештачката интелигенција, што сугерира дека по сегашната фаза на распродажба, можеме да очекуваме значително закрепнување за оние компании чии бизниси се поимуни на автоматизацијата, за разлика од оние чии услуги можат полесно да се заменат со вештачка интелигенција.

Тука, вреди да се истакне хрватската „Спан“ (Span d.d.) која, според презентираните мултипликатори, се чини релативно потценета во споредба со одредени американски и јапонски компании за кибернетска безбедност. Иако „Спан“ има помала ЕБИТДА и оперативна маржа од конкурентите, инвестициска можност сè уште постои ако компанијата продолжи да ги зајакнува своите приходи, профитабилност и меѓународно присуство. Сепак, треба да се напомене дека сајбер-безбедноста сочинува околу 12 проценти од вкупните приходи на „Спан“, иако сегментот забележа голем пораст од 40 проценти во споредба со минатата година.

Како заклучок, падот во секторот за кибернетска безбедност одразува длабока трансформација на пазарот на технологија. Вештачката интелигенција, која со години е главен двигател на растот на акциите, сега во некои сегменти се перцепира како закана за постојните бизнис модели. Дали вештачката интелигенција ќе ги зајакне или ќе ги поткопа традиционалните играчи во безбедноста на долг рок ќе зависи од нивната способност да се приспособат, да иновираат и да интегрираат нови технологии во сопствените производи и стратегии.