ББА анализа: Какви се очекувањата за македонската и регионалните берзи во 2026?

Првата половина од 2026 година во многу аспекти го отсликуваше моделот забележан една година претходно. Слично како и во 2025 година, глобалните пазари влегоа во годината под притисок, при што расположението на инвеститорите нагло се влоши поради геополитичката неизвесност и обновените макроекономски загрижености. И покрај нестабилниот почеток, пазарите на капитал повторно покажаа извонредна отпорност, брзо закрепнувајќи се додека инвеститорите ги разгледуваа краткорочните ризици и се префокусираа на пошироките економски и корпоративни перспективи.

Геополитиката беше примарен двигател на расположението на инвеститорите, со ескалацијата на тензиите на Блискиот Исток, особено конфликтот меѓу САД и Иран, што предизвика периоди на зголемена нестабилност и привремено поместување кон позиционирање против ризик. Влијанието беше највидливо на енергетските пазари, бидејќи цените на нафтата доживеаа остри осцилации.

Кои сектори предводат во Европа и САД?

Перформансите на секторите на глобалните пазари на капитал беа значително дивергентни оваа година, што одразува разлики во регионалната динамика на раст, политичките средини и специфичните двигатели на секторите. Во Европа, технологијата беше јасен „победник“ (со перформанси над останатите сектори) при што секторот порасна за околу 50 проценти, „поткрепен“ од силниот моментум на заработка и зголемените капитални трошоци за дигитална инфраструктура. Тоа им користеше на компаниите со голема пазарна капитализација како „Арм Холдингс“ (+170 проценти од почетокот на годината) и „АСМЛ“ (+60 проценти од почетокот на годината), кои имаа придобивки од континуираната побарувачка и инвестициите во полупроводници поврзани со вештачката интелигенција.

Енергијата, исто така, имаше силни перформанси, поддржана од зголемените цени на енергентите и периодичните геополитички нарушувања што ги држеа во фокус условите за снабдувањето. Од друга страна, европските дискрециски потрошувачи значително заостанаа. Слабата побарувачка од Кина, континуираниот притисок врз автомобилскиот сектор од сè поконкурентните кинески производители и сè уште зголемената инфлација што влијае на реалната куповна моќ, придонесоа за компресија на маржите и намален раст на заработката.

Во Соединетите Американски Држави, секторските перформанси во голема мера беа предводени од индустријата, енергетиката и информатичката технологија, додека дискрециската потрошувачка се издвојува како единствен сектор во негативна територија од почетокот на годината. Индустриските производи имаат корист од силните инвестиции поврзани со инфраструктурата, со посебна поддршка што доаѓа од континуираното проширување на центрите за податоци. Енергијата беше поддржана од повисоките и понестабилните цени на енергентите, при што геополитичката неизвесност ги одржуваше ризиците во снабдувањето и ги поддржа заработките во секторот. Спротивно на тоа, дискрециската потрошувачка имаше послаби резултати поради слични причини како во Европа.

Двоцифрени добивки и минуси во регионот Адрија

Првата половина од 2026 година беше релативно мешана низ акциските индекси во регионот Адрија. Регионалните перформанси се јасно предводени од двата најголеми и најликвидни индекси, SBITOP и CROBEX10, кои бележат двоцифрени добивки од почетокот на годината, продолжувајќи уште еден силен период на перформанси, барем досега. SASX10 се тргува во голема мера на неутрална територија, додека BIRS, BELEX15 и MBI10 се сите на негативна територија. BIRS останува донекаде исклучок во регионот кога е во прашање вреднувањето, главно поради неговата голема концентрација во хидроенергетски компании, кои сочинуваат повеќе од половина од индексот.

Со оглед на тоа што производството на хидроенергија и заработката се многу зависни од хидролошките услови, резултантната нестабилност на заработката има тенденција да има непропорционално влијание врз целокупната вреднување и перформанси на индексот. Слабоста во BELEX15 може да се припише не само на целокупното регионално расположение, туку и на пониската ликвидност и повисокиот перцепиран политички ризик, што продолжува да го ограничува интересот на странските инвеститори. MBI10 исто така е под притисок, при што речиси сите компании кои се дел од индексот се во негативна територија од почетокот на годината, што одразува јасна повеќекратна контракција од околу 16x цена/заработка (P/E) минатата година на приближно 12,4x моментално. Ова е во спротивност со Хрватска и Словенија, каде што експанзијата на вреднувањето ги поддржа перформансите на индексите. Корекцијата во Македонија делумно може да се објасни со ентузијазмот на инвеститорите по силниот раст во 2024 година кој постепено се нормализира.

Пошироки регионални можности

Она што е особено интересно е што SBITOP и CROBEX10 историски гледано се водени првенствено од силен раст на заработката, додека оваа година гледаме и значаен придонес од повеќекратна експанзија. Како резултат на тоа, дел од перформансите може да се припишат на пошироко преоценување на пазарот, а не на чисто фундаментални подобрувања на заработката. Иако вреднувањата сега се нешто повисоки, при што SBITOP веќе се тргува блиску до нивоата на Euro Stoxx, овие индекси сè уште остануваат привлечни за регионална диверзификација во рамките на глобалните портфолија.

Во исто време, дивидендите продолжуваат да бидат една од клучните карактеристики на регионот. Додека SBITOP традиционално е меѓу индексите со највисок принос, по силниот раст сега е на нешто пониско ниво, при што MBI10 и SASX10 моментално водат со околу четири проценти. Сепак, SBITOP останува привлечен со дивиденден принос кој е сè уште над STOXX Europe 600, позициониран на приближно 3,5 проценти.

Гледајќи го поширокиот регион, неколку пазари сè повеќе се издвојуваат, вклучувајќи ги романскиот BET, полскиот WIG и од неодамна унгарскиот BUX, иако пристапноста до ЕТФ за последниот останува ограничена. Особено значајни се вреднувањата во Полска и Романија, каде што индексите се тргуваат со коефициенти цена/заработка од приближно 12x до 14x, што изгледа привлечно во однос на регионалните и глобалните конкуренти. Полска има корист од силната и брзорастечка економија, додека Романија, и покрај политичката стабилизација, сè уште се соочува со макроекономски предизвици како што се зголемена инфлација и висок фискален дефицит, иако квалитетот на котираните компании останува солиден. Унгарскиот BUX, исто така, беше меѓу најдобрите оваа година, воден главно од политичките очекувања и потенцијалот за поместување кон насока на политика што е поусогласена со ЕУ, што поддржува поконструктивни изгледи за индексот.

Очекувања

Гледајќи напред кон крајот на 2026 година, очекуваме континуиран раст кај повеќето берзански индекси во регионот Адрија. Перспективата останува поддржана од солидна корпоративна заработка, здрави книги за нарачки и отпорни профили на дивиденди низ целиот регион. Клучните изведувачи како што се CROBEX10 и SBITOP, исто така, делумно имаа корист од повеќекратната експанзија, покрај растот на фундаменталната заработка, но ние продолжуваме да ги гледаме како атрактивни регионални индекси и остануваме конструктивни во однос на нивните перспективи.

Во исто време, одржуваме повнимателен став кон индексите BELEX во Србија и BIRS во Босна. Во двата случаи, зголемената политичка неизвесност продолжува да влијае на расположението на инвеститорите, додека ограничената ликвидност на пазарот дополнително го ограничува потенцијалот за раст на краток рок. Од поширока регионална перспектива, исто така го истакнуваме WIG30 на Полска, за кој ЕТФ-ови сега се достапни на берзите во Загреб и Љубљана, заедно со Романија и Унгарија како сè поинтересни можности во регионот, поткрепени со поатрактивни вреднувања во споредба со основните пазари на регионот Адрија.

 

Севкупно, регионот Адрија продолжува да нуди привлечни можности за инвеститорите, поткрепени со атрактивни нивоа на вреднување, силни дивидендни приноси и постепено подобрување на макроекономските и фискалните фундаменти. Иако краткорочните предизвици продолжуваат, особено политичките ризици и ограничувањата на ликвидноста на одредени пазари, гледаме простор за постепено преоценување на среден рок, како што се продлабочува учеството на инвеститорите.