Од што ќе зависи движењето на МБИ10 во 2026 година?

Индексот МБИ10 беше меѓу најуспешните регионални берзански индекси во 2024 година. Сепак, во текот на 2025 година, динамиката на раст донекаде се забави, а слична шема продолжи и на почетокот на 2026 година. Првите месеци беа обележани со изразена волатилност, делумно поттикната од геополитиката и поширокото пазарно расположение кое моментално доминира на глобалните и регионалните финансиски пазари.

Во продолжение даваме преглед на движењата на индексот МБИ10 од почетокот на годината и го споредуваме со другите регионални индекси.

Банките под притисок, телеком и фармацијата стабилизираат

Во 2026 година, индексот МБИ10 беше обележан со волатилни движења. Причината за ова е специфичниот состав на индексот и високата концентрација на одредени сектори.

Иако повеќето од компонентите на индексот моментално бележат пад на цените на акциите, банкарскиот сектор е особено под притисок. Главната причина за ова е релативно ниската ликвидност на пазарот, поради што дури и помалите трансакции можат да имаат значително влијание врз движењето на цените на акциите. Повеќето банки се во мнозинска сопственост на странски банкарски групи и имаат релативно мал „free float“ односно ограничен број акции достапни за инвеститорите на берзата, што дополнително ја намалува ликвидноста на тргувањето. Исклучок е „Комерцијална банка“ АД Скопје, кај која повеќе од 80 проценти од акциите се во слободен оптек. Токму затоа таа е најликвидната банкарска акција на пазарот, што исто така го објаснува нејзиниот релативно поголем отпор на продажни притисоци во споредба со другите банки во индексот. Покрај недостигот од ликвидност, стојат и вреднувањата. Причината за ваквите корекции може да се припише и на повисоките вреднувања на македонските банки во споредба со нивните европски конкуренти, за што пишувавме неодамна.

Дополнителен притисок врз индексот доаѓа од компанијата „Макпетрол“, која има значителен удел во МБИ10. Актуелната геополитичка ситуација на Блискиот Исток, особено ескалацијата на конфликтот во Иран и затворањето на Ормускиот Теснец, имаа негативно влијание врз цената на акциите на оваа компанија.

За разлика од интегрираните нафтени компании, „Макпетрол“ нема сопствена рафинерија, туку првенствено работи како дистрибутер и препродавач на нафтени деривати. Во таков бизнис модел, ненадејните скокови на цените на нафтата или потенцијалните регулаторни мерки, како што е ограничувањето на цените на горивата, како оние воведени во многу земји по почетокот на војната меѓу Русија и Украина, можат да имаат негативно влијание врз профитабилноста. Во случај на повторување на слични мерки, притисокот најдиректно би се одразил на маржите и конечно на билансот на успех на компанијата.

Истовремено, индексот донекаде го стабилизира поголемиот уде она фармацијата, којашто е историски поотпорен сектор и честопати подефанзивен во услови на промени во расположението или геополитички немири. Сепак, една компанија особено се издвојува оваа година – „Македонски Телеком“. Акцијата на оваа компанија покажува релативна отпорност благодарение на стабилниот приход и атрактивниот дивиденден принос, што ја прави подефанзивна инвестиција во периоди на зголемена несигурност на пазарот. Токму овие карактеристики моментално привлекуваат дел од капиталот на инвеститорите и го ублажуваат падот на вкупниот индекс.

Вреднувањето повторно во ранг на регионот

Кога МБИ10 се гледа низ призмата на мултипликаторите за вреднување, гледаме дека дури сега, по две години силен раст, е достигнат од словенечкиот SBITOP и хрватскиот CRO10 индекс. Ова ја потврдува тезата дека МБИ10 во одреден момент во 2024 година имал залет пред фундаменталните движења, а дел од тоа заостанување постепено се нормализирало преку послаба ценовна динамика во следниот период.

Што се однесува до дивидендниот принос, конечната исплата за оваа година е сè уште непозната. Сепак, ако се земе минатогодишното ниво како референца, приносот на дивиденда од околу 2,8 проценти го сместува МБИ10 приближно во средината на регионалната скала.

Расположението и геополитиката остануваат клучни

По многу силната 2024 година, МБИ10 влезе во фаза на стабилизација. Побавниот раст во 2025 година и зголемената волатилност на почетокот на 2026 година може да се сметаат за еден вид нормализација по периодот кога индексот краткорочно „истрча“ пред регионалните пазари. Денес, индикаторите за вреднување се повторно поблиску до нивоата на споредливите пазари во регионот, што укажува дека дел од претходното премиум-вреднување веќе е вградено во цените.

 

Истовремено, структурата на индексот сè уште го прави релативно чувствителен на движењата на неколку најголеми компании, особено банките, чии движења во голема мера ги обликуваа перформансите на индексот во последниот период. Сепак, стабилните дивиденди и релативно здравите фундаменти на клучните компоненти продолжуваат да обезбедуваат одредено ниво на поддршка на пазарот. Во такво опкружување, понатамошните движења на индексот МБИ10 веројатно повеќе ќе зависат од општото расположение на пазарот и динамиката на регионалните пазари на капитал отколку од индивидуални краткорочни фактори.