Што очекуваат менаџерите на најголемите компании во Македонија и регионот Адрија до крајот на годината?

Во време обележано со тарифи, војни, силни геополитички промени и нова економска парадигма, тешко е со сигурност да се предвиди „мед и млеко“ за глобалната економија. Повеќето релевантни економски институции - Светската банка, ММФ, Европската комисија и водечките инвестициски банки - ги намалија своите прогнози за раст на светските економии за оваа година, токму поради екстремната неизвесност.

Регионот Адрија не е исклучен од овие глобални притисоци, но во последните неколку години покажа поголема отпорност на надворешни шокови. За тоа придонесоа силниот прилив на странски директни инвестиции и недостигот од работна сила, што го стимулираше растот на реалните плати, а со тоа и потрошувачката, што е главен двигател на растот на БДП во регионот.

Кога се гледа што менаџерите на најголемите компании мислат за иднината, јасно е дека нивното расположение се влошува. Ова е најизразено во Србија, каде што политичката нестабилност и подпросечниот раст на БДП (само 2 проценти во првиот квартал на годишна основа) негативно влијаат врз деловните очекувања. Падот на очекувањата во градежниот сектор е особено загрижувачки, а очекувањата за нови вработувања исто така паднаа под долгорочниот просек, што е во спротивност со вообичаените трендови на раст на вработеноста.

Спротивно на тоа, Хрватска досега успешно се спротивстави на надворешните шокови. За ова придонесува силниот прилив на средства од ЕУ, државните инвестиции во инфраструктурата и реконструкцијата, кои продолжуваат да го поддржуваат растот на градежниот сектор. Иако има мал тренд на намалување на целокупното расположение, расположението останува позитивно, особено во градежништвото и малопродажбата. Очекувањата за вработување во Хрватска се исклучително високи, првенствено поради хроничниот недостиг од работна сила. Вработеноста е на рекордни нивоа, а водењето бизнис без странски работници станува речиси невозможно. Бројот на невработени лица падна под 80.000, а само во првите четири месеци од 2025 година, примени се повеќе од 83.000 барања за работни дозволи (за споредба, 222.000 барања беа поднесени во текот на целата 2024 година).

Менаџерите на најголемите македонски компании по падот на економското располежение полека се стабилизираат, додека сè уште очекуваат раст на вработеноста во следните три месеци, особено во секторите услуги и малопродажба каде што се најоптимисти. Сепак, според индикаторите за економска неизвесност, Македонците продолжуваат да изразуваат голема неизвесност за иднината, особено кога станува збор за планирање инвестиции и приватна потрошувачка.

Во Словенија, песимизмот преовладува кај менаџерите со месеци. Тие се единствените во регионот кои не очекуваат никаков раст на вработеноста со месеци. Ова може да се види од податоците за бројот на вработени, кој се намалил според најновите достапни податоци за 0,3 проценти во 2025 година, што не е изненадувачки со оглед на зависноста на Словенија од извозот, која е под притисок од можни царини (индиректно преку главните трговски партнери). Според индикаторите за економска несигурност, Словенија се рангира веднаш до Србија во однос на перцепцијата на ризикот. Од друга страна, хрватските менаџери и потрошувачи се единствените во регионот Адрија кои сè уште веруваат дека не живееме во исклучително неизвесни економски времиња.

При согледувањето на неодамнешните макроекономски податоци, трендови, политички ситуации и влијанието на царинските давачки, хрватската економија во моментов е во најдобра позиција и очекуваме таа да порасне за 3,2 проценти во 2025 година. Иако очекуваме раст од четири проценти за Србија во 2025 година, постои можност за ревизија со оглед на политичката нестабилност на која инвеститорите гледаат негативно и ако продолжи падот на странските директни инвестиции. За другите земји во регионот Адрија, ја задржуваме истата позиција како и во нашиот последен макро квартален преглед од третиот месец од 2025 година.