ББА коментар: Што ја нарушува довербата на инвеститорите во Романија?

Некогаш перцепирана како ѕвезда во подем меѓу пазарите во регионот, Романија сега се соочува со бројни предизвици кои значително ја нарушија довербата на инвеститорите. Комбинацијата од политичка несигурност, макроекономски слабости и слабеење на пазарот на капитал ја турна земјата кон дното на скалата на привлечност.

За само еден месец, приносите на краткорочните романски обврзници се зголемија за дури 50 базични поени, додека приносот на десетгодишната обврзница достигна 7 проценти. Овој скок укажува на нагло зголемување на ризикот што инвеститорите моментално го припишуваат на романскиот пазар. Вкупната инфлација во земјата е 4,9 проценти, додека инфлацијата во секторот на услуги достигна 7 проценти. Овие високи нивоа на инфлација создаваат дополнителен притисок врз потрошувачката моќ, растот на реалните плати и одржливоста на монетарната политика.

Според најновите анкети, Џорџ Симион, кандидатот на крајната десница, има сè поголема веројатност да победи на претседателските избори. Неговата можна победа веќе ги дестабилизира пазарите, особено поради можноста тој да го назначи контроверзниот Џорџеску за премиер, што дополнително би ги одвратило инвеститорите од романските обврзници и акции.

Фундаментално, Романија се соочува со проблемот на таканаречениот двоен дефицит - буџетски и тековен. Иако кредитните агенции сè уште не го намалија кредитниот рејтинг на земјата, тој е на работ на инвестициски рејтинг. Во исто време, планираниот буџетски дефицит за 2025 година е 7 проценти од БДП, што дополнително предизвикува загриженост за фискалната одржливост. Јавниот долг моментално изнесува околу 55 проценти од БДП, што е сè уште прифатливо ниво, но трендот на задолжување укажува на можни проблеми во иднина.

Романија моментално се задолжува со каматни стапки кои се за 1,7 процентни поени повисоки од Србија, а во споредба со Хрватска и Словенија, нејзините трошоци за задолжување се повеќе од двојно поголеми. Дополнителен проблем е девизниот курс евро/леу, кој до неодамна беше целосно стабилен и од почетокот на годинава ослабе за 2,5 проценти во однос на еврото, но сега централната банка се обидува да го врати на ниво под 5.

Што се однесува до берзата, во текот на изминатата година, романскиот берзански индекс BET забележа пад од 5 проценти. Постои значителен ризик од понатамошен пад, особено во случај на победа на Симион на изборите. Сепак, од перспектива на вреднување, романските акции се уште се поевтини во споредба со остатокот од регионот, што може да претставува одреден инвестициски потенцијал на долг рок. Индексот BET е претежно составен од енергетски компании и банки. Сегашниот пад на каматните стапки, како и падот на цените на енергијата, негативно влијаат врз работењето на овие сектори.

На среден рок, Романија сè уште има потенцијал да се приклучи на Шенген и да стекне статус на пазар во развој. Сепак, сегашната политичка неизвесност, особено во врска со политиките на Џорџ Симион, ги засенува овие можни позитивни случувања.