Уште две аукции на граѓански обврзници до јуни: Каматата пониска?

Уште две нови аукции на граѓански обврзници ќе издаде Министерството за финансии во првата половина од годинава, а првата најверојатно и месецов. Според информации на „Блумберг Адрија“, конечните датуми за емисиите допрва се утврдуваат, а од Министерството за финансии потврдуваат дека аукциите се планирани. Тие впрочем стојат и во календарот за емисија на државни хартии од вредност. Според него, една аукција на граѓански обврзници треба да има на крајот на месецов, другата е планирана за крајот на јуни.

„Граѓанската обврзница како нов инструмент на домашниот пазар, која се воведе во текот на 2023 година и за која имаше голем интерес кај граѓаните, ќе биде достапна во континуитет. Во согласност со планираниот календар на аукции се предвидени емитувања на нови емисии за кои се прават подготовки“, велат за „Блумберг Адрија“ од Министерството за финансии.

Инаку, во текот на 2023 година државата издаде две емисии на граѓански обврзници. На првата емисија граѓански обврзници купија 1.283 граѓани. Минималниот износ за вложување беше 10.000 денари, односно купување најмалку една обврзница, а каматата што ќе ја добијат граѓаните е пет отсто на годишно ниво, односно вкупно 10 проценти за двете години. Приносот од оваа емисија ќе биде исплатен на 20 јули 2024 и на 20 јули 2025 година.  

Во текот на ноември 2023 година имаше уште една емисија на граѓански обврзници, на која учествуваа 907 граѓани, кои вложија 1,08 милијарда денари (17,7 милиони евра).

Според некои од економистите, граѓанските обврзници се шанса за граѓаните, кои можат за своите средства да најдат засолниште од инфлацијата, а државата, пак, да го диверзифицира јавниот долг.

Но дали банките во Македонија видоа конкуренција во овој тип финансиски инструменти и дали може тоа да ги поттикне да ги кренат каматите на депозитите?

Според универзитетскиот професор Марјан Петрески, кој зборуваше за ТВ „Блумберг Адрија“, влијание врз банкарскиот сектор немаше, бидејќи понудениот износ беше мал во споредба со штедните влогови во банките.

„Не би рекол дека банките видоа некоја значајна конкуренција, пред сè затоа што износот што беше собран минатата година преку двете емисии на граѓански обврзници изнесуваше нешто над 40 милиони евра. Ако тоа го споредиме со вкупното штедење во Македонија, тоа е сепак еден тривијален износ, кој е дури помал од 0,5 отсто од вкупната депозитна база“, изјави професорот.

На следните аукции пониска камата

Со оглед на олабавувањето кај финансиските услови по кои државата се задолжува преку државните обврзници, Петрески очекува на следната аукција на граѓански обврзници каматата да биде пониска од 5 проценти.

„На пример, месецов веќе каматната стапка на петгодишна државна обврзница е 4,5 отсто, а на 15-годишна е 5,9 отсто, а се намалила од 6,15 отсто во октомври лани. Мојата прогноза е дека условите веќе ќе налагаат тоа да биде по некоја пониска каматна стапка од претходно, затоа што за Министерството секако е важен трошокот на задолжувањето. Секако, не можеме да бидеме сигурни, бидејќи Министерството може да одлучи понатаму да нуди поволна каматна стапка со цел и понатаму да го популаризира инструментот“, вели Петрески.

Зелени и развојни обврзници

Покрај граѓанските обврзници, во текот на минатата година беше издадена прва емисија на зелени обврзници, кои исто така како нов инструмент ќе бидат понудени на пазарот за инвеститорите и годинава. Од Министерството за финансии велат дека со Планот за економски раст и со Стратегијата за управување со јавен долг е предвидено и емитување на развојна и проектна обврзница, но оттаму не прецизираат кога ќе се случи тоа.