Колкав ќар им донесе војната во Заливот на „Макпетрол“ и „Окта“

Двете најголеми нафтени компании во Македонија, што котираат на берза,  ја завршија првата половина од 2026 година со добивка, но зад бројките се крие нешто различна приказна. “Макпетрол“ го зголемил приходот за околу 23 отсто, но профитот расте многу побавно, додека “ОКТА“ бележи експлозивен раст на ЕБИТДА (добивката пред камати, даноци и амортизација) и нето-добивката. И кај двете компании цените на нафтата, регулацијата и геополитичките ризици остануваат клучни за второто полугодие.

Според консолидираните податоци објавени преку Македонската берза, “Макпетрол“ во првото полугодие остварил вкупни приходи од околу 17,83 милијарди денари, што е раст од 22,96 отсто во однос на истиот период лани.

Приходите од продажба достигнале околу 17,6 милијарди денари, а најголемиот дел и натаму доаѓа од домашниот пазар.

Но, растот на приходите не значи автоматски и пропорционален раст на заработката.

Вкупните консолидирани расходи достигнале околу 17,35 милијарди денари, што е раст од 23,47 отсто. Најголемиот притисок доаѓа од набавната вредност на трговската стока, која пораснала за повеќе од 26 отсто.

Тоа е важна разлика: приходите растат со речиси 23 отсто, но трошоците растат малку побрзо.

На крајот на полугодието, групацијата прикажала 475,1 милиони денари добивка пред оданочување, наспроти 444,7 милиони денари во истиот период од 2025 година, односно раст од околу 6,8 отсто.

Со други зборови, “Макпетрол“ успева да го зголеми профитот и покрај силниот раст на набавните трошоци, но растот на профитот е многу послаб од растот на приходите.

  Што стои зад растот кај “Макпетрол“?

Особено интересен е податокот дека волуменскиот промет со нафтени деривати на бензинските станици пораснал само 1,16 отсто.

Тоа значи дека растот на приходите не е резултат само на тоа што компанијата продавала многу повеќе литри. Значаен дел од номиналниот раст доаѓа од повисоките цени и од структурата на продажбата.

Во малопродажбата приходите пораснале за 17,4 отсто, додека продажбата на дополнителниот асортиман во бензинските станици се зголемила за 13,7 отсто.

Уште поинтересна е големопродажбата, каде што растот бил околу 58,6 отсто, главно поради поголемата продажба на млазно гориво.

 

 

Тука се гледа една од новите стратегии на компанијата: диверзификација на приходите надвор од класичната продажба на бензин и дизел на бензинските станици.

Во коментарите кон резултатите, “Макпетрол“ посочува дека работењето било под силен притисок од одлуките на Регулаторната комисија за енергетика (РКЕ), без да ги консултира трговците.

Компанијата укажува на методологијата на РКЕ за пресметување на малопродажните цени врз основа на петдневен просек, како и на намалувањето на признатиот трошок за работење преку склад.

Според образложението на компанијата, овие фактори во одредени периоди ги принудувале трговците да продаваат горива под набавната цена.

  Зошто „Макпетрол“ ѝ се лути на Регулаторна?

Во единечниот биланс на успех на компанијата, се наведува дека остварена е добивка по оданочување од 522,6 милиони денари која е за 18,49 отсто помала од планираната.

„ Главната причина поради која не е достигнат Планот за работење на компанијата за првото полугодие на 2026 година е енергетската криза која започна во март, односно штетните одлуки кои ги носи РКЕ унилатерално.“, велат од  “Макпетрол“.

Иако компанијата има раст на приходите и од над 20 отсто, нејзината профитабилност е помала во првите шест месеци во однос на истиот период од 2025, затоа што таа не зависи само од бројот на продадени литри гориво или од цената на нафтата, туку и од регулаторно определената маржа и од брзината со којашто се менуваат малопродажните цени.

Макпетрол

 

И покрај притисоците врз маржите, компанијата не го запрела инвестицискиот циклус.

Во првите шест месеци матичната компанија инвестирала околу 156,5 милиони денари, односно околу 2,5 милиони евра, главно во реконструкција и изградба на малопродажни и големопродажни објекти.

Финансиската позиција, според објавените податоци, останува стабилна: на крајот на јуни групацијата немала доспеани, а ненамирени обврски кон кредитори, добавувачи, државата или вработените, а не користела ниту краткорочни револвинг кредити.

Паралелно, акционерите во мај одобрија бруто-дивиденда од 4.620 денари по акција, односно вкупно околу 467,3 милиони денари за 2025 година, со принос кој опаѓа последните две години (5,75 отсто во 2023, 4,53 отсто во 2024 и 4,16 отсто во 2025).

  Зошто расте профитабилноста на “Окта“?

Кај “Окта“ сликата е нешто поинаква. Во првите шест месеци од 2026 година компанијата остварила 32,485 милијарди денари приходи од продажба, наспроти 17,779 милијарди денари во истиот период лани — раст од 83 отсто. Но уште повпечатливи се показателите за профитабилност.

Нето-маржата, пресметано врз основа на приходите од продажба, достигнува околу 3,6 отсто, наспроти околу 1,2 отсто една година претходно. Кај ЕБИТДА  маржата подобрувањето е уште поизразено — од околу 1,4 отсто на над 4 отсто.

Тоа покажува дека приказната кај “Окта“ не е само „продадовме повеќе“, туку и „подобро ја монетизиравме продажбата и значително ја подобривме оперативната ефикасност“.

 

 

Особено важен е вториот квартал. “Окта“ во периодот април–јуни остварила 19,894 милијарди денари приходи од продажба, што е раст од 121 отсто на годишно ниво.

Прилагодената ЕБИТДА достигнала 702 милиони денари, што е дури 319 отсто повеќе од 167 милиони денари во вториот квартал од 2025 година.

Нето-добивката во кварталот достигнала 213 милиони денари, или 78 отсто повеќе од 120 милиони денари една година порано.

Интересно е што меѓународните цени на суровата нафта и рафинираните производи во вториот квартал биле пониски од рекордните нивоа од крајот на првиот квартал, поради постепеното смирување на геополитичките тензии и намалувањето на стравувањата од прекини во снабдувањето. “Окта“ во образложението на финансискиот резултат и самата признава дека, особено во првиот квартал, главен двигател на добрите резултати се вреднувањата на залихите (inventory valuation gains), поради скокот на цените на суровата нафта предизвикани од војната САД-Иран и блокадата на Ормускиот Теснец.

„Иако цените на суровата нафта во вториот квартал останаа значително повисоки од оние во истиот период од 2025 година, достигнувајќи просек од околу 85 американски долари за барел во јуни, нормализирањето на пазарните услови придонесе за намалување на придобивките од вреднувањето на залихите во споредба со исклучително силните резултати остварени во првиот квартал од 2026 година.“, велат од “Окта“.

Тука всушност се гледа и клучната разлика помеѓу двете анализирани компании:
 

Александар Димитриоски/Bloomberg Adria

 

“Макпетрол“ е првенствено трговец/дистрибутер (малопродажба + големопродажба + извоз на млазно гориво), директно изложен на регулирани малопродажни цени од РКЕ. Кога набавните цени скокнале нагло, регулаторната методологија (5-дневен просек) не успеала да ги следи дневните пазарни движења, па компанијата продавала со загуба во одредени моменти – резултат: раст на приходите, но стеснети маржи и потфрлен план за добивката.

“Окта“ (поврзана со грчката групација Хеленик Петролеум) држи значителни залихи и складишен капацитет, па при ненадеен пораст на цените на нафтата остварува добивки од преоценка на залихите – класична економија на рафинериски/складишен бизнис модел, каде движењето на цените само по себе создава добивка, независно од трговската маржа. Резултат: експлозивен раст на добивката (+448 отсто нето добивка), но со висок ризик од "лажна" (неповторувачка) компонента во бројките.

  Што е битно за до крајот на годината?

За двете компании најголемата непознаница останува истиот фактор: цената на нафтата и маржите на нафтените деривати.

Но ризикот не е идентичен.

Кај “Макпетрол“ голем дел од вниманието ќе биде насочено кон регулаторната политика, бидејќи компанијата експлицитно предупредува дека одредени регулаторни промени можат да ги притиснат трговските маржи.

Од друга страна, компанијата има силна домашна малопродажна мрежа, раст на дополнителниот асортиман, зголемена големопродажба и диверзификација преку млазното гориво.

Кај “Окта“, пак, клучното прашање е дали исклучително силниот раст на ЕБИТДА и нето-добивката може да се одржи и во вториот дел од годината.

“Окта“ во својот коментар посочува на зголемена комерцијална активност, подобрувања во синџирот на снабдување и продолжена оперативна ефикасност како главни двигатели на резултатите.

Затоа првото полугодие испраќа две различни пораки.

“Макпетрол“ покажува отпорност: во услови на силен раст на трошоците, регулаторни ограничувања и нестабилни цени успева да ја зголеми добивката.

“Окта“ покажува забрзување: приходите растат силно, но уште побрзо растат бруто-добивката, ЕБИТДА и нето-добивката.

За инвеститорите на Македонската берза, токму ова ќе биде интересниот дел од второто полугодие — дали “Макпетрол“ ќе успее да ја претвори стабилноста во поголема профитабилност, а “Окта“ да го претвори силниот импулс од првата половина во одржлив тренд.