Над 10.000 работници од Македонија чекаат волшебно стапче за Германија

Слабоста на германската економија станува хронична, смета претседателот на Институтот на економски истражувања (ИФО), Клеменс Фуест. Тој во интервју за „Блумберг ТВ“ изјави дека земјата долго време е во стагнација „така што идната влада треба да му даде приоритет на економскиот раст“.

Предвремените избори се закажани за февруари. На два месеца пред гласањето анкетите ѝ даваат предност на демохристијанската унија ЦДУ/ЦСУ. За веројатен нов канцелар на најголемата економија во Европа се смета Фридрих Мерц, кој, според последната анкета на „Блумберг“, има значително водство од 31 отсто пред политичките противници.

Кај многумина во земјата има надеж дека по изборите ќе има одредено олеснување во економијата, која и натаму е во стагнација. „Бундесбанк“ прогнозира дека во 2025 година ќе има постепен раст. Но никој не очекува премногу, особено што главните ризици и натаму демнат.

Новата германска влада ќе треба да се соочи со кинеската експанзија и новите тарифи што ги најавува Трамп, а нема да исчезнат ни неволјите на земјата што се од структурен карактер. Во досегашната кампања идниот канцелар Фридрих Мерц најавува пријателски однос кон бизнисот – помалку и пониски даноци. Сепак, „тешко дека која било влада ќе најде решение прекуноќ или дури и во еден мандат“, вели во разговор за „Блумберг Адрија“ Борис Георгиевски, уредник на македонската програма на „Дојче веле“.

Од постизборните коалиции ќе зависат многу работи

Извесно е дека Мерц ќе има најголем број пратеници во Бундестагот по февруари и ќе стане новиот германски канцелар, но останува отворено прашањето со кого ќе коалицира.

„Распоредот на политичките сили засега е таков што упатува на тоа дека на Мерц ќе му треба најмалку еден коалициски партнер. Во зависност од тоа со кого ќе се договори да формира влада, во голема мера ќе има влијание и врз политиките на идната влада“, вели Георгиевски.

Борис Георгиевски, уредник на македонската програма на „Дојче веле“/Социјални мрежи

Најсериозни кандидати да бидат помали коалициски партнери во идната влада се партиите на зелените и на социјалдемократите на актуелниот канцелар Олаф Шолц. Но сè ќе зависи од нивниот изборен резултат, а потоа и од постизборните програмски усогласувања.

„Најавите од конзервативците, засега, се дека нивен посакуван партнер би биле зелените. Но тешко е да се процени дали станува збор за предизборна тактика за ’намалување на цената’ на другите партии, а уште потешко да се најдат многу заеднички нишки меѓу овие две, идеолошки, целосно спротивставени агенди“, вели тој.

Од овие варијабли ќе зависи и одговорот на прашањето дали промената на владата ќе води и кон решавање на напластените проблеми во најсилната европска економија.

Германските проблеми се суштински и системски

Во последниот извештај за состојбата на германската економија, економистите на „Блумберг“ Мартин Адемер и Џејми Раш напишаа дека по изборите проблемите во Германија нема да исчезнат сами по себе.

„Обновување на економијата за иднината, подобрување на продуктивноста и справување со причините за високите трошоци за енергија итно бараат внимание на следната влада“, се наведува во извештајот.

На иста линија е и Георгиевски – проблемите на Германија и на нејзината економија се системски и суштински.

„Прво, тука е проблемот со енергентите, кој ескалира со руската агресија врз Украина и санкциите од ЕУ како противмерка. Германската економија со децении беше зависна од евтините руски енергенти (гас и нафта), а за алтернативите решенија се потребни години, ако не и децении. Понатаму, Германија како ретко која друга европска држава далеку заостанува во процесот на дигитализацијата. И трето, тука е и проблемот со хроничниот недостиг од работна сила во клучните сектори. Секако, постојат и многу други сериозни проблеми, особено во однос на инфраструктурата, но без наоѓање решенија за надминување на најважните, не може да се очекува брзо заздравување на економијата“, анализира Георгиевски.

Мерц тешко ќе се откаже од „кочницата за задолжување“

Ненад Радичевиќ, надворешнополитички новинар и дописник на „Блумберг Адрија“ од Германија вели дека иако од новата влада се очекуваат брзи промени, се поставува прашање колку се можни брзи промени во актуелните општествени околности Германија.

„Конкретно, клучните германски индустрии се соочуваат со огромна криза. Автомобилската индустрија се соочува со егзистенцијална криза поради бавната транзиција кон електрични возила, како и високите трошоци за работна сила и енергија. Во оваа криза, добавувачите на автомобилскиот гигант отпуштаат вработени во Германија од 2023 година, а сега овој тренд ги погодува и самите производители на автомобили. Германската хемиска индустрија, исто така, отпушта голем број вработени и го преместува производството главно во Кина, пред сè  поради превисоките цени на енергијата во Германија“, анализира Радичевиќ.

Следен проблем, според него, е тоа што земјата страда од недостиг на инвестиции во инфраструктурата, што во голема мера е резултат на децениската опседнатост со уставно пропишаната кочница за прекумерното задолжување, што на крајот доведе до тоа Германија да каска кога станува збор за дигитализацијата, но и кога се работи за основната инфраструктура, како што се железници и мостови,

„Мерц нема да може брзо да ги реши клучните проблеми на германската економија, пред сè оние кои се однесуваат на цените на енергијата и трансформацијата на автомобилската индустрија. Иако е мултимилионер со силни деловни врски, тој е строг економски ордолиберал со одредено дополнување на ставовите од школата во Манчестер, па ќе му биде многу тешко да се согласи да се откаже од „кочницата за нови долгови“, особено во делот за обемно задолжување за големи инвестициски проекти кои би можеле да го поттикнат растот на германската економија“, вели Радичевиќ.

Мерц ќе крати од буџетот за социјала и миграција

На последниот брифинг неделава Мерц најави сериозни промени во економските политики, кратење од 100 милијарди евра од буџетските трошоци за миграција и социјала. Тоа кратење, според Георгиевски, нема да влијае на можностите на оние странски работници што одат во земјата со намера да работат.

Речиси во сите поголеми сектори во германската економија (на пр. градежништво, тешка и хемиска индустрија), во здравството и негата и уште многу други, се проценува дека недостигаат стотици илјади работници на годишно ниво. Затоа, според нашиот соговорник, тие што ќе одат за работа, особено ако имаат соодветни и високи квалификации, ќе имаат иднина во земјата.

„Намалувањето на издатоците за миграцијата и социјалата во прв ред се однесува на големиот број илегални мигранти, бегалците, како и на оние што во Германија доаѓаат со цел да живеат од социјална помош, а не да работат“, вели тој.

Радичевиќ вели дека Мерц планира да ја извади германската економија од долгогодишна стагнација со спроведување на својата програма наречена „Агенда 2030“ која е инспирирана од програмата за економска либерализација и намалување на социјалната заштита наречена „Агенда 2010“, која беше иницирана од социјалдемократскиот канцелар Герхард Шредер на почетокот на овој век во обид да се спречи Германија да биде „болниот од Европа“.

„Поточно, Meрц сака да ги намали бенефициите за невработеност, да ги намали бирократските процедури и даноците, да ги охрабри Германците да работат подолго и да се справат со регулативите за климатските промени. Додуша, тој сака да ја укине регулативата со која се забранува продажба на нови возила со традиционални мотори на фосилни горива во ЕУ од 2035 година, а најавува дека ќе се размисли за повторно отворање на нуклеарните централи“, вели Радичевиќ.

Сепак, според него, сите овие мерки на краток рок не можат да ги решат клучните проблеми со кои се соочува германската економија, туку само ја намалуваат социјалната компонента на германската пазарна економија.

Очекувања за Македонија

Македонската економија е исклучително зависна од германската. Во земјава има многу германски компании од автомобилскиот сектор, кои вработуваат повеќе од 10.000 работници. Истовремено, над половина од вкупниот извоз на Македонија завршува во Германија.

Георгиевски вели дека кризата во автомобилскиот сектор дополнително ќе се влоши, пред состојбата да се подобри, што би можело да има големи последици врз домашната економија.

„Но кризата во Германија може да биде и шанса Македонија да привлече уште повеќе и поголеми германски компании, кои веќе најавуваат дека ќе го селат производството во странство поради високите трошоци во матичната земја. Првата таква шанса дојде за време на пандемијата на коронавирусот, кога германските компании започнаа да се повлекуваат од Кина. Втората беше со руската агресија врз Украина, кога голем број компании, не само од Германија, исто така мораа да го селат производството подалеку од воените зони. И третата може да биде оваа. Прашањето е само дали Македонија е подготвена и дали има што да им понуди на овие компании“, смета Георгиевски.

Македонија може да очекува само вербална политичка поддршка

Уредникот на македонската програма на „Дојче веле“ очекува на политички план „да продолжи вербалната поддршка за продолжување на европскиот пат на Скопје и ништо повеќе“.

„Но тој европски пат, секако, не зависи од Берлин, затоа што клучот за приближувањето на Македонија кон ЕУ е кај владата во Скопје. И во тој дел не може да се очекува ништо повеќе од она што и досега го слушавме: ’Можеби сте во право, но преземените обврски мора да се исполнат‘. Кој и да ја сочинува германската влада во иднина, со исклучок на АфД, од водечките политичари и натаму ќе слушаме поддршка за проширувањето на ЕУ, додека суштински ниту земјите од регионот (и Македонија особено) ќе напредуваат на тој пат ниту, пак, ЕУ ќе биде подготвена за проширување“, вели Георгиевски.