Каде ќе се крати со вториот ребаланс на буџетот во Македонија?

Ребалансот на Буџетот за 2026 година е навремена реакција на Владата за усогласување на буџетските проекции со новите економски услови и реалните текови во економијата до крајот на годината, но и потврда дека јавните финансии ги управуваме одговорно и со јасни приоритети. Ова го истакна министерката за финансии Гордана Димитриеска-Кочоска денеска на прес-конференција на којашто го претстави предлогот за измени и дополнување на буџетот за 2026 година, којшто беше усвоен во средата од Владата.

„Во изминатиот период глобалната криза донесе нови предизвици, особено преку растот на цените на енергентите и зголемените ценовни притисоци“, наведе Димитриеска-Кочоска.

Таа објасни дека кога во јуни се подготвувал првиот ребаланс, проценките биле дека состојбата на меѓународните пазари постепено ќе се стабилизира.

„Во меѓувреме, за жал, се случи спротивното. Геополитичката криза се продлабочи, цените на енергентите продолжија да растат, а Владата реагираше со конкретни мерки за да го ублажи ударот врз граѓаните и економијата. Потврда дека мерките се наврeмени и добро одмерени е тоа што инфлацијата е стабилизирана што значи дека нема прелевање на високите цени на нафтата врз останатите производи и услуги“, рече министерката.

Таа додаде дека намалувањето на акцизите на горивата и намалувањето на ДДВ-то за дизелот од 18 на 10 проценти имаат една јасна цел да се заштити животниот стандард на граѓаните и да се помогнат на компаниите полесно да се справат со ценовниот шок, но дека тие мерки имаа директен ефект и врз буџетските приходи.

Тоа, според министерката, е причината за вториот ребаланс со цел да се усогласат приходите и расходите со реалните економски текови и да се обезбеди стабилно функционирање на буџетот до крајот на годината.

„Вториот ребаланс не е резултат на проблеми со ликвидноста на буџетот. Тој е одговор на променетите економски услови, со непроменет приоритет – заштита на граѓаните, исполнување на законските обврски, одржување на економската активност и фискална дисциплина“, потенцира Димитриеска-Кочоска.

Претставувајќи ги измените рече дека вкупните приходи се на ниво од 374,2 милијарди денари (околу 6.08 милијарди евра), што е за околу 5,3 милијарди денари (86 милиони евра) помалку во однос на претходните проекции. При тоа напомена дека намалувањата во најголем дел е резултат на променетите услови на пазарот на енергенти и „мерките што ги презедовме за заштита на граѓаните и економијата“.

„Остварувањето на приходите во текот на годината покажува позитивна динамика. Кај даночните приходи, со ребалансот е направена умерена корекција односно намалување од 1,6 проценти. Најголемиот дел од корекцијата се однесува на акцизите. Причината е намалувањето на акцизите на бензините и дизелот, мерка со која директно го ублажуваме влијанието од растот на цените на нафтените деривати врз граѓаните и компаниите. Тоа значи помал приход за буџетот, но истовремено и директна поддршка за граѓаните и економијата“, рече министерката.

Со ребалансот кај неданочните приходи и донации, се предвидува намалување за околу две милијарди денари (32,5 милиони евра), додека кај останатите даночни приходи – данокот на личен доход, данокот на добивка, ДДВ-то и царинските приходи очекувањата остануваат стабилни и во рамки на планираните износи.

Министерката потенцира дека на расходната страна со ребалансот се пристапува одговорно и дисциплинирано. Вкупните расходи се планирани на ниво од 420,5 милијарди денари (6,8 милијарди евра), што е намалување за 5,3 милјарди денари (86 милиони евра) во однос на претходните проекции. При тоа намалувања има во ставките за стоки и услуги и субвенции, како резултат на дисциплинирано и поефикасно трошење. Дополнителни средства се обезбедени за најранливите категории граѓани и за здравствените услуги.

„Ги намалуваме расходите таму каде што реализацијата е послаба или каде што не станува збор за највисоки приоритети. Но, не штедиме на она што е најважно. Обезбедуваме средства за социјално ранливите категории и здравствените услуги“, рече министерката за финансии.

За капиталните расходи, посочи дека се прави корекција од околу 5,7 милијарди денари (92,6 милиони евра), пред сè поради пролонгирање на динамиката на реализација на одредени капитални проекти, но дека тоа не значи откажување од капиталните инвестиции. Продолжуваат вложувања во одбраната, патната и железничката инфраструктура, комуналната инфраструктура, животната средина, енергетската ефикасност, образованието, детската и социјалната заштита, земјоделството и локалната инфраструктура. Особено важно, наведе министерката,  е што продолжува и финансиската поддршка за општините и капиталните инфраструктурни проекти на локално ниво, како дел од политиката за рамномерен регионален развој.

Со ребалансот на буџетот, како што рече Димитриеска-Кочоска на прес-конференцијата, проекцијата за економскиот раст останува непроменет на 3,5 проценти, како и нивото на буџетскиот дефицит којшто се задржува на ниво од 46,3 милијарди денари, односно 4,1 проценти од БДП.