Политиките на Трамп ги рушат и македонските инвестициски фондови

Доналд Трамп официјално го почна својот втор мандат во животот како американски претседател на 20 јануари 2025 година. Оттогаш светот виде и доживеа многу работи од него, но веројатно најзначајните според потресите што ги предизвикуваа и сѐ уште ги предизвикуваат на планетата се царинските тарифи што почна да ги објавува во април лани, блиц-војната со здружени сили со Израел против Иран во јуни и, секако, вториот конфликт против Исламската Република, кој почна на 28 февруари годинава и сѐ уште не му се гледа крајот.

За тоа колкава економска штета е предизвикана од поскапувањето на нафтата и сите домино-ефекти предизвикани од блокадата на Ормускиот Теснец во актуелната војна против Иран, како  и од уништувањето или оштетувањето на енергетски постројки во Персискиот Залив, пишувавме многу и, за жал, допрва уште ќе пишуваме. Цените на горивата сите ги чувствуваме, и како граѓани и како бизниси, а прелевањето на нафтениот ценовен шок кон другите производи и услуги штотуку започна. 

Bloomberg Mercury

 

Се разбира, неизвесноста и хаосот што ги наметнува војната ги потресуваат и светските берзи, па откако почнаа американско-израелските напади врз Иран, практично сите клучни индекси отидоа надолу. Па така, американските Dow Jones, S&P500  и Nasdaq 100 се паднати за 6,9 отсто, 6,8 отсто и 7 отсто, соодветно, во последниов месец. Најголемите европски индекси, пак,  FTSE100, STOXX Europe 600  и DAX 40, загубија 5,6 отсто, 6 отсто и 7,7 отсто од вредноста откако почна воениот конфликт, исто така. Овие загуби практично ќе поништат сѐ добро што се случи на американскиот и на европскиот пазар во 2025 година, каде што и покрај нестабилноста предизвикана од царинските политики на Трамп, американските индекси особено имаа мошне добра година. Индексот на технолошките компании Nasdaq, на пример, лани ги предводеше американските индекси, со раст од околу 20 отсто, пред S&P 500 со 16 отсто и Dow Jones со позитивен ефект од околу 13 отсто.

Michael Nagle/Bloomberg

 

На домашен терен ситуацијата не е имуна на тоа што се случува на околу 2.500 километри од Македонија. Македонскиот берзански индекс МБИ10 по извонредната 2024 година, кога имаше раст од 67 отсто, 2025 година ја заврши во негатива, со пад од 1,43 отсто. Почетокот на 2026 година не ветуваше ништо добро, а војната на Блискиот Исток само ги влоши работите. Така, од почетокот на годината МБИ10 е во минус од 1,45 отсто, што е пак подобро од индексите на Волстрит, ако е за некаква утеха.

Македонските отворени инвестициски фондови исто така во своите перформанси го рефлектираат она што се случува на светските пазари. Најголемиот дел од нив, како акциските фондови, парите на своите клиенти ги вложуваат во акции претежно на европски и американски корпорации, па ако од почетокот на годината, а особено последниов месец, странските пазари се во црвено, соодветни ќе бидат и резултатите на домашните фондови.

Првиот квартал генерално не е добар за сите типови на фондови – акциски, обврзнички, парични или балансирани – но најлоши резултати, особено последниов месец, имаат акциските фондови. Меѓу нив најлошо поминува фондот што претходниве две-три години имаше убедливо најдобри резултати од сите домашни фондови, „КБ Инвест Златен фонд“ на друштвото за управување со фондови „КБ Инвест“. Фондот што вложува во акции на компании производители на злато и други инвестициски и индустриски метали (сребро, платина итн.) само за 2025 година имаше принос од дури 112 отсто, благодарение на вртоглавиот раст на цената на златото и другите благородни метали на светските берзи. Но годинава златото иако почна со раст, откако САД и Израел го нападнаа Иран вредноста почна да му паѓа на светските пазари, што се одрази и на перформансите на „КБ Инвест Златен“, кој за еден месец има пад на приносот од над 20 отсто, а гледано од почетокот на годинава (заклучно со податоците од 30.3.2026) принос речиси и нема, односно се движи околу 0-0,5 отсто.

„ВФП Премиум акции“, фондот на друштвото „ВФП Фонд менаџмент“ кој има најголема нето-вредност меѓу домашните отворени фондови од околу 94 милиони евра, од  почетокот на годинава има негативен принос од -2,8 отсто, а од почетокот на војната е во минус од речиси 8 отсто.

Најлош принос од почетокот на годината меѓу акциските фондови имаат трите фонда на друштвото „Вега фондови“ – „Вега свет“, „Вега финансии“ и „Вега технологија“, од -7,7 отсто, -7,5 отсто и -6,9 отсто, соодветно, заедно со фондот НЛБ БРИК на друштвото „НЛБ Фондови“, со -7,3 отсто.

Откако Трамп ја започна војната против Иран, пак, односно во последниот месец , најлоши перформанси покрај веќе спомнатиот „КБ Златен фонд“ имаат „ВФП Премиум акции“ од -7,8 отсто, „Вега свет“ со -7,7 отсто, НЛБ БРИК со -7,2 отсто, „ВФП Етикс акции“ со -6,9 отсто итн.

Инаку, за домашните инвестициски фондови, со оглед на сета геополитичка нестабилност и економските последици од царинските политики на САД, исто како и солидните резултати на американските берзи, 2025-та мошне добра година. „КБ Златен фонд“ веќе го спомнавме како апсолутен шампион според остварениот годишен принос, но одлични перформанси имаа и „Вега финансии“ со 34 отсто, „Иново статус солар“ со 26,5 отсто, „КБ Инвест акции“ со 22,2 отсто, „Вега технологија“ со 14,4 отсто, „КБ Инвест балансиран“ со 14,1 отсто итн.