Како изгледа историското ИПО на „Спејс екс“ во споредба со најголемите котации досега

Како што доликува на компанија чија крајна цел е да испрати луѓе меѓу ѕвездите, иницијалната јавна понуда на „Спејс екс“ (Space Exploration Technologies Corp.) ова лето би можела да донесе стратосферски приноси за нејзиниот основач Илон Маск и за раните инвеститори. Компанијата планира да собере до 75 милијарди долари при вреднување повисоко од 2 билиони долари, објави „Блумберг њуз“ (Bloomberg News) во април.

Планот на компанијата за ракети, сателити и ВИ за блокбастер котација на „Насдак“ (Nasdaq) во јуни е без преседан во модерната историја, а неговото потенцијално влијание врз пазарите на капитал може да се спореди единствено со антимонополските мерки што доведоа до распадот на нафтениот монопол „Стандард оил компани“ (Standard Oil Company) во 1911 година.

Блумберг њуз анализираше како претстојното ИПО на „СпејсИкс“ се споредува со 100-те најголеми котации во светот од 2000 година наваму

Bloomberg

Патот на „Спејс екс“ од основањето до јавниот пазар траеше многу подолго од просечниот кандидат за ИПО, бидејќи компанијата постои речиси четвртина век. Дури и нејзиниот најблизок споредлив пример, „Мајкрософт“ (Microsoft Corp.), излезе на берза за помалку од половина од тоа време.

Навистина, во поголемиот дел од постоењето на „Спејс екс“, менаџментот им кажуваше на вработените дека компанијата нема непосредни планови за излегување на берза. Наместо тоа, ќе продолжи приватно да прибира капитал и ќе им овозможува на вработените да продаваат акции преку периодични понуди. Компанијата немаше проблеми со обезбедување нов капитал и постигнување сè повисоки вреднувања на приватниот пазар.

Долгиот престој на „СпејсИкс“ како приватна компанија му дава дополнителен поттик на ИПО-то

Вредноста на „СпејсИкс“ пред и по ИПО во споредба со „Величествените седум“

Bloomberg

Импресивниот раст на „СпејсИкс“ низ годините делумно се должи на подемот на приватното финансирање и екосистемот од фондови за ризичен капитал и семејни инвестициски канцеларии. Дури и традиционалните заеднички фондови станаа таканаречени кросовер (crossover) инвеститори, учествувајќи во финансирање пред ИПО и истовремено инвестирајќи во јавни компании. Излегувањето на пазарот со зрели, но сè уште растечки бизниси како „Старлинк“ (Starlink) ќе помогне во уверувањето на инвеститорите на јавните пазари. Сепак, со ВИ единица што троши готовина и потрошила 7,72 милијарди долари само во првите три месеци од 2026 година, при оперативна загуба од 2,47 милијарди долари во истиот период, ова сигурно нема да биде последен пат „Спејс екс“ да бара ново финансирање.

„Спејс екс“ не е единствен со амбицијата да собере огромни средства за да победи во трката за ВИ. „Опен еј-ај“ (OpenAI) се подготвува да поднесе документи за ИПО во следните недели, велат лица запознаени со процесот. „Блумберг њуз“ објави дека „Антропик“ (Anthropic PBC) размислува за сопствено излегување на берза уште во октомври годинава. И додека продолжуваат да растат во приватниот сектор, повеќето од овие компании ориентирани кон ВИ добиваат вртоглави проценки. „Опен еј-ај“ во март собра средства при вреднување од 852 милијарди долари. Откако „Антропик“ годинава достигна вредност од 380 милијарди долари, сега преговара за нов круг финансирање при вреднување повисоко од 900 милијарди долари. И двете компании веројатно би ги надминале приватните проценки при ИПО.

Најголемите приватни компании продолжуваат да растат

Вреднувања на избрани големи приватни компании

Bloomberg

Во споредба со конкурентите во секторот за вселена и сателити, „Спејс екс“ според некои показатели би можел да изгледа и евтино. Компанијата би имала сооднос цена-приход од 104 при пазарна вредност од 2 билиони долари за 12-те месеци до 31 март, според пресметките на „Блумберг њуз“ — далеку над просекот на компаниите од S&P 500, но ниско во споредба со сателитските компании „АСТ Спејс“ (AST SpaceMobile Inc.) и „Рокет лаб“ (Rocket Lab Corp.), кои имаат сооднос од 409 и 123.

„Спејс екс“ исто така остварува многу поголеми приходи од двете компании, со 19,3 милијарди долари во последните четири квартали. За споредба, „Рокет лаб“ во истиот период имал само 680 милиони долари приходи. Одбранбените компании со изложеност кон вселенскиот сектор, како „Локхид Мартин“ (Lockheed Martin Corp.) и „Нортроп Груман“ (Northrop Grumman Corp.), кои остваруваат повеќе приходи од сите нив, имаат сооднос цена-приход многу поблизок до просекот од 4,7 кај компаниите од S&P 500.

Еуфоријата околу „СпејсИкс“ е огромна, но пооправдана отколку кај конкурентите од вселенскиот сектор

Сооднос цена-приход во однос на приходите кај избрани компании

Bloomberg

Гледано однапред, ВИ сочинува најголем дел од вкупниот пазарен потенцијал од 28,5 билиони долари што „Спејс екс“ го опишува во својата документација и се очекува да носи значителен дел од приходите откако договорот за обезбедување компјутерска моќ за „Антропик“ во вредност од 1,25 милијарди долари месечно ќе почне да се појавува во финансиските извештаи.

За „Спејс екс“ навистина да ги достигне своите цели, ќе мора да ги надополни центрите за податоци на Земјата со објекти во вселената, технологија што сè уште не е докажана како функционална. Може ли „Спејс екс“ да ги оправда амбициозните проекции и соништата за орбитални центри за податоци, бази на Месечината и колонија на Марс и да ги претвори во огромна добивка за инвеститорите во ИПО? Нејзината иднина е меѓу ѕвездите.