Вистинска криза на пазарот на обврзници започнува кога реагираат централните банки

Инвеститорите со сигурност ќе знаат дека има криза на пазарот на обврзници кога централните банки ќе бидат принудени да се вмешаат, смета Еико Сиверт од агенцијата „Скоп Рејтингс“ (Scope Ratings).

Главниот аналитичар на компанијата за американскиот суверен долг, поранешен функционер во британската Управа за финансиско однесување и во Европската централна банка (ЕЦБ), вели дека за него клучен показател за криза е моментот кога монетарните власти повеќе не можат да избегнат реакција на пазарните превирања.

„Секој има своја дефиниција“, изјави Сиверт во интервју во средата. „Доаѓам од сферата на финансиската стабилност, па оттаму произлегува и моето гледиште за тоа што претставува криза.“

Ваквиот критериум, индиректно, сугерира дека сегашната состојба на пазарите е релативно мирна, иако предизвикува загриженост. Сиверт зборуваше во седмица во која приносите на државните обврзници се искачија на највисоко ниво од 2008 година, годината на глобалната финансиска криза.

Интервенциите на централните банки, или барем можноста за такви мерки, одамна се дел од европскиот арсенал за справување со финансиски турбуленции.

Најновиот инструмент на еврозоната за откуп на обврзници беше претставен во 2022 година со цел да им овозможи на креаторите на политиките да ги зголемуваат каматните стапки. Исто така, ограничените откупи на обврзници од страна на Банката на Англија одиграа клучна улога за време на кризата на британскиот пазар на државни обврзници истата година.

„Ако ЕЦБ почувствува потреба да го активира инструментот, мислам дека тоа би било јасен сигнал“, рече Сиверт. „Секогаш постои ризик ситуацијата да ескалира надвор од економските фундаментални показатели, а потоа токму таа ескалација да почне да ги влошува фундаментите. Таквите динамики на присилна распродажба на активи јас би ги нарекол криза.“

Американските Федерални резерви немаат ваков инструмент, а евентуалното подолгорочно губење доверба во доларот како светска резервна валута би можело да биде алтернативен показател за проблеми, вели тој. Но, додава дека и „интервенција на Фед“ би била јасен знак за криза.

„Централната банка има мандат за инфлацијата и вработеноста во САД. Но, ако се појави потреба да интервенира и во интерес на фискалната политика за да ги заштити тие две цели, тоа би значело дека фискалната политика потфрлила“, рече Сиверт. „Тоа би бил знак дека се движиме кон криза.“

Креаторите на политиките ширум светот внимателно ја следат моменталната ситуација. Главниот економист на Банката на Англија, Хју Пил, во петокот предупреди дека најголемата закана за независноста на централните банки доаѓа од владите кои вршат притисок тие да финансираат огромни буџетски дефицити.

Сиверт, кој во претходните работни ангажмани советувал учесник во Комитетот за финансиска политика на Банката на Англија и работел во Европскиот одбор за системски ризик, предупредува на низа потенцијални точки на притисок во развиените економии.

„Кога ги гледам долгорочните проекции, без разлика дали станува збор за САД, Австрија или Франција, сценаријата без промени во политиките секогаш водат кон долг од 150 до 200 проценти од БДП. Тоа се навистина високи нивоа“, рече тој. Таквите бројки сугерираат дека „ако ништо не се преземе, на крајот веројатно нè очекува некаква криза“.

Франција, чија следна кредитна оценка од „Скоп“ е закажана за средината на септември, претставува краткорочна причина за загриженост. Сиверт ја посочува и состојбата во САД, каде што вкупниот јавен долг неодамна првпат надмина 40 билиони долари.

„Бројката од 40 билиони долари е психолошка граница. Но вистински важната бројка е 41,1 билиони долари, кога ќе се достигне законскиот лимит на задолжување“, рече тој, додавајќи дека тоа најверојатно ќе се случи во јануари. „Кога ќе дојде тој момент, прашањето за приносите на обврзниците повторно ќе биде во фокусот.“

„Скоп“ во моментов им доделува на САД кредитен рејтинг AA-, исто како и на Франција, што е три степени под највисоката оценка. Тоа е најнискиот рејтинг меѓу петте агенции чии оценки ЕЦБ ги прифаќа за колатерал, а следуваше по намалувањето на рејтингот минатата година за време на последниот судир околу американскиот лимит на задолжување.

Токму ризикот од вакви политички конфронтации делумно ја мотивирал „Скоп“ да заземе толку критичен став кон најголемата светска економија.

„Нашето основно сценарио е дека, како и секогаш досега, ќе биде постигнат договор за зголемување на лимитот на задолжување“, рече Сиверт. „Но ризикот нешто да тргне наопаку постои. Можам да замислам дека пазарите повторно ќе станат нервозни по тоа прашање.“