Без разлика што ќе одлучи ФЕД, повисоките камати веќе го сменија светот

Приносите на референтните записи на американското Министерство за финансии скокнаа од помалку од еден отсто во 2020 година на повеќе од четири отсто како резултат на зголемените трошоци за финансирање за сè, од хипотекарни должници до стартапи. Побаравме од водечките економисти и инвеститори да размислат за последиците од затегнувањето на политиките.

Како повисоките каматни стапки го менуваат светот?

Кармен Рајнхарт

Поранешен главен економист на Светска банка; професор на школата Кенеди во Харвард

Отидовме од години на негативни реални каматни стапки [приспособување на инфлацијата], кои ги фаворизираа должниците пред штедачите, во обратна насока. Штедачите добиваат позитивна стапка на поврат, што е историска норма. Негативните реални каматни стапки се реткост, а не редовна карактеристика во историјата. Секој што ќе преземе нов долг ќе плати поскапо. Важно е ова да ја вклучи и владата. Товарот за сервисирање на долгот на многу пазари во развој почна да расте дури и пред да се зголемат каматните стапки. Големиот страв беше повторување на должничката криза од 1980-тите, која значително ги погоди земјите со среден приход како Мексико и Бразил. Но, ова не е реприза на осумдесеттите, барем не сè уште. Досега, постои голем јаз помеѓу отпорноста на земјите со среден приход и оние со ниски приходи.

Џенет Хенри

Глобален главен економист, ХСБС Холдингс

Многу луѓе работат во помали компании. Колку повеќе се заострува оваа политика и колку помалку компаниите го чувствуваат влијанието, толку повеќе тоа ќе влијае на нивните инвестиции и вработување и тоа ќе стигне до пазарот на трудот. Тоа не значи дека ќе видиме огромен скок на невработеноста. Ние би биле крајно изненадени да се вратиме во светот на нула или ниски стапки, но мислам дека ова не се 1970-тите. Оваа нова нормала е онаа каде што растот е малку помал отколку што имавме пред пандемијата – инфлацијата е малку повисока. Мислам дека ова не е светот како порано, кога централните банки се мачеа да достигнат инфлација до 2 отсто.

Ерл Дејвис

Раководител на фиксен приход и пазари на пари, БМО Асет менаџмент

Самиот принос или каматна стапка е неважен. Она што е релевантно е приспособувањето на тој принос. Тоа приспособување секогаш се карактеризира со некаква болка, без разлика дали одите погоре или пониско, планирано. Кога растете, се обидувате да го намалите растот со зголемување на трошоците за капитал за бизнисите. Она што сакате да го избегнете е маѓепсан круг. Ние сме на работ на тоа, толку подолго ги одржувате дефицитите на ова ниво со овие стапки.

Крег Бергстром

Управен партнер и главен директор за инвестиции, Корбин Капитал Партнерс

Во споредба со минатата година, нестабилноста, или перцепцијата за нестабилноста на девизниот курс, генерално се чини дека е малку намалена. Луѓето повеќе не велат: „Мислам дека стапките ќе одат на 2 отсто“ или „Мислам дека стапките ќе продолжат да одат на 8 отсто. Сега тоа е повеќе како: „Ова е светот во кој живееме, и ако оваа средина има смисла за трансакции, тогаш ние ќе го направиме тоа“. Онаму каде што не сме го виделе тоа е комерцијалниот недвижен имот. Купувачите и продавачите едноставно се премногу оддалечени.

Бред Сетсер

Поранешен економист, американско Министерство за финансии; виш соработник, Совет за надворешни односи

Со стапки на хипотека од 8 отсто, многу купувачи на нови домови во Соединетите Американски Држави практично се откажуваат од пазарот. Истото генерално важи и за пазарите во развој. Посилните пазари во развој сè уште можат да позајмуваат, но послабите пазари во развој не можат реално да пристапат до надворешно финансирање. Така функционираат зголемувањата на каматните стапки – ги бркаат маргиналните заемодавачи. Американскиот долар е глобална валута, така што порастот на каматните стапки влијае на американските заемопримачи, но и на глобалните.

Кина има поголема способност да ја одржува својата валута фиксна од повеќето, благодарение на контролата на капиталот и ги држи каматните стапки под американските. Сепак, со повисоки американски стапки, управувањето со валутите во Кина е под притисок и државните банки се вклучија за да ја ограничат нестабилноста. Ако Кина сака да го задржи јуанот во основа стабилен на 7,3 [за долар], може да биде тешко за централната банка дополнително да ги намали стапките. Кина, сепак, има многу средства во долари, а нејзиното портфолио ќе има корист од повисоките приноси на нејзините американски обврзници.

Џо Дејвис

Глобален главен економист, Вангард Груп

Многу луѓе постојано се навраќаат на фактот дека Федералните резерви ги зголемија стапките за 5 процентни поени. Да, тоа е вистина. Но, тие доаѓаат од политичка гледна точка каква што не сме виделе од Втората светска војна – тие се откопуваат од многу голема дупка. Сметаме дека уште некое време ќе нè следи растот на реалните каматни стапки. Мислам дека ова е најпозитивниот развој на финансискиот пазар во последните 15 години. Тоа не значи дека нема да има турбуленции. Но, ако сте инвеститор со временски хоризонт од три години или повеќе, навивате за тоа поради сложениот ефект [од повисоките стапки што ќе ги заработите].

Елен Зентнер

Главен американски економист, Морган Стенли

Повисоките каматни стапки го имаат посакуваниот ефект врз домаќинствата со ограничување на кредитите, иако ефектот е нерамномерен. Додека потрошувачките трошоци беа генерално силни и навидум отпорни на повисоки каматни стапки, пукнатините во кредитите почнаа да се покажуваат. Стапките кај помладите и домаќинствата со пониски приходи се зголемија за кредитни картички и заеми за автомобили. Овие домаќинства се почувствителни на зголемување на каматните стапки, бидејќи е поголема веројатноста да ги префрлат салдото на кредитни картички кои носат каматна стапка од 25 отсто или повеќе, додека вишокот заштеди за овие домаќинства се исцрпени и растот на приходот е забавен. Историската споредба на денешната каматна стапка со претходните деловни циклуси не е толку информативна како што може да мислите: соодветното ниво на каматни стапки во голема мера зависи од моменталната економска заднина, вклучувајќи го степенот на затегнатоста на пазарот на труд, инфлаторните притисоци и растот на БДП. Денешниот силен раст, ниската стапка на невработеност и високата инфлација бараат повисока камата, но прашање е колку и за колку време.