Сообраќајот низ Ормуз сѐ уште е во застој, сопствениците на бродови внимателни по примирјето

Сопствениците на бродови брзаат да ги дознаат деталите од прекинот на огнот меѓу САД и Иран, кој би можел привремено да го деблокира Ормускиот Теснец и да овозможи излез за повеќе од 800 пловила заглавени во Персискиот Залив.

Овој клучен воден пат практично е затворен од крајот на февруари, кога американско-израелските напади го поттикнаа Иран да ја засили контролата, предизвикувајќи невидена криза во снабдувањето со енергија. Оневозможени да ја гарантираат безбедноста на илјадници морнари и нивниот товар, бродовите се закотвени и сообраќајот е сведен на минимум.

Договорот беше постигнат во последен момент, само неколку часа пред истекот на рокот, при што двете страни се согласија на прекин на огнот во замена за повторно отворање на теснецот.

Клучните детали и натаму се нејасни: Иран вели дека прифатил две недели безбеден премин во координација со своите вооружени сили и во рамките на „технички ограничувања“, додека Трамп најави „ЦЕЛОСНО, ИТНО И БЕЗБЕДНО ОТВОРАЊЕ“. Не е јасно ниту дали е постигнат договор за транзитни такси, ниту кога точно прекинот на огнот ќе стапи во сила.

Трамп во посебна објава на социјалните мрежи рече дека САД ќе „помагаат со метежот“ и ќе „останат на самото место“ за да обезбедат непречен проток.

Bloomberg

За сопствениците на бродови, сепак, првичните вести беа доволни да поттикнат внимателен оптимизам. Јапонската асоцијација на сопственици на бродови, како едно од водечките здруженија во индустријата, соопшти дека ќе ги анализира деталите од договорот меѓу САД и Иран, а потоа ќе ги информира своите членки.

Повеќето, сепак, предупредуваат дека ќе биде потребен пoјасен сигнал за бродовите да тргнат, а дури и во најдобар случај ќе биде потребно време сообраќајот целосно да се нормализира. Во мирнодопски услови, околу 135 брода дневно минуваат низ теснецот, бројка што сега е драстично намалена.

„Глобалниот поморски сообраќај не се враќа во нормала за 24 часа“, рече Џенифер Паркер, професор на Институтот за одбрана и безбедност при Универзитетот на Западна Австралија. „Сопствениците на танкери, осигурителите и екипажите мора да бидат уверени дека ризикот навистина е намален - не само привремено ставен на пауза.“

Бродовите што превезуваат енергенти сочинуваат голем дел од флотата што е заглавена во Заливот, покажуваат податоците на Кплер. Во моментов има 426 танкери што превезуваат сурова нафта и рафинирани горива, како и 34 брода за течен нафтен гас и 19 за течен природен гас. Преостанатите превезуваат суви товари, како земјоделски и метални производи или контејнери.

Плановите за прекин на огнот се неопходен чекор, но само почетен, изјави Луис Харт, раководител за поморство во Азија во осигурителниот брокер „Вилис Тауерс Вотсон“ (Willis Towers Watson). „Дури и во рамките на двонеделен период, очекуваме активноста да се обновува постепено, а не одеднаш“, додаде тој.

Трговците и сопствениците на бродови сега внимателно ќе следат кои пловила ќе почнат да се движат низ теснецот во двете насоки - особено оние што вообичаено не уживаат иранска заштита - и како ќе поминат. Заклучно со среда наутро, повеќе од 1.000 брода чекаат од двете страни, групирани околу Дубаи и Хор Факан.

„Добро е што пазарот реагира на овој начин, но ова е првиот ден од едно кревко примирје“, изјави за „Блумберг ТВ“, Мајкл Преџент, поранешен советник во американското разузнавање.

„Веројатно ќе видиме како режимот контролира кој ќе поминува, кој ќе плаќа и кој ќе биде блокиран.“

Повеќето заглавени бродови превезуваат нафта, горива и гас
Цените на енергијата пораснаа откако бродовите не можат да го напуштат Персискиот Залив

Извор: Kpler

Првите два брода што се обидоа да излезат по објавата, според податоците за следење на пловидбата, утринава се движат како пар кон иранските острови Ларак и Кешм. Едниот е „Тур 2“, танкер од типот „суецмакс“ под американски санкции, кој плови под иранско знаме.

Покрај него се движи и товарен брод во грчка сопственост, НЈЕ (NJ Earth), чија историја на движење во Персискиот Залив укажува или на манипулација со сигналите за прикривање на локацијата или на можни пречки во навигациските сигнали. Во базата Еквасис не се наведени контакт-податоци за сопственикот на НЈЕМ (NJ Earth Marine Ltd.) и управителот НЈТМ (NJ Trust Marine Ltd.).

Движењето на бродовите за течен природен гас ќе биде особено внимателно следено, бидејќи ниту еден натоварен танкер со течен гас (ЛНГ) не успеал да го помине теснецот од почетокот на војната, а еден неодамнешен обид завршил со свртување во последен момент. Околу 20 отсто од глобалниот сообраќај на течен природен гас минувал низ Ормускиот Теснец минатата година.

Според податоците на Меѓународната поморска организација од крајот на март, околу 20.000 цивилни морнари се заглавени на овие и на други помошни и сервисни бродови. Тие се соочуваат со намалени резерви, замор и психолошки стрес, предупреди агенцијата на Обединетите нации.