Вртоглавиот раст на цената на шеќерот може да ни го згорчи животот

Европските потрошувачи наскоро можеби ќе треба да платат повеќе за слатките задоволства бидејќи летните горештини ја зголемуваат цената на шеќерот.

Откупувачите и производителите на шеќер во моментов преговараат за договорите за сезоната на жетва 2023-2024 година, која започнува во октомври. Цените што се наведени се над 1.000 евра за тон, велат луѓе запознаени со ова прашање, што е двојно повеќе од она што беа во средината на минатата година. Тоа ќе ги зголеми цените и на кондиторските производи. 

Минатогодишниот пад на производството на шеќер поврзан со сушата е пример за она што би можело да се случи и годинава. Производството на шеќер за тековната сезона 2022-2023 падна за 12 проценти во однос на претходната, и со 14,6 милиони тони, беше еден милион тон под првичните проценки на ЕУ. Додека големите компании и потрошувачите беа заштитени од драстични зголемувања на цените благодарение на долгорочните договори, тие на пазарот се зголемија за 58 проценти од минатиот октомври, притискајќи ги цените на помалите и средните кондиторски производи.

Знаците за предупредување веќе трепкаат: дождот го одложи овогодинешното садење за приближно еден месец, а зголемените температури оттогаш го зголемија ризикот од суша и од побрза појава на штетници кои може да ги опустошат полињата со шеќерна репка.

ЕК/Блумберг

Производителите досега имаа претпазлив пристап кон цените, рече Џон Стенсфилд, висок аналитичар за шеќер во „ДНЕКСТ Интелиџенс“ (DNEXT Intelligence). „Критично е што ќе се случува во следните два или три месеци: дали ќе има дожд или само услови за суша?“

Со залихи кои се веќе пред исцрпување и под заканата од суша, германскиот „Судѕукер“ (Suedzucker AG) и францускиот „Тереос“ (Tereos) се меѓу оние кои очекуваат цените да останат високи. И оваа година, со потпишување на нови договори на рекордни цени, дополнителните трошоци нема да биде лесно да се избегнат. Кона Хаке, шеф за истражување на стоки во „ЕД и Ф Ман“ (ED&F Man) смета дека некои компании ќе мора да го пренесат товарот на потрошувачите. 

„Не е крајот на инфлацијата на цената на шеќерот за Европа“, рече Јуриј Шаранов, претседател на „ЦИУС“ (CIUS), лоби група која ги претставува и потрошувачите на шеќер и индустриските купувачи во Европа.

Ситуацијата е влошена и поради ниските нивоа на залихи на шеќер, кои се намалија минатата година, бидејќи компаниите ги користеа нивните резерви. Ослободувањето од резервите ќе биде „крајниот двигател за цените на шеќерот во ЕУ, кои се неверојатно лепливи“, рече Џулијан Прајс, независен консултант за шеќер и поранешен претседател на Европската асоцијација на трговци со шеќер.

И покрај сето ова, некои аналитичари се внимателни оптимисти дека производството може да се зголеми. ЕУ прогнозира дека производството може да достигне 15,5 милиони тони оваа сезона, а зголемувањето на насадите со шеќерна репка во Полска го компензира падот во Франција. 

Но, со тоа не се согласуваат сите. Аналитичарите, исто така, изразија загриженост за жолтиот вирус, болест која може да ги избрише културите на шеќерна репка. Следејќи ги ограничувањата на Франција за неоникотиноидите - вид пестицид што штити од жолтиот вирус - експертите од „Грин Пул“ (Green Pool Commodity Specialists) проценуваат дека производството на шеќер во Европа може да падне под проценката на ЕУ на 14,8 милиони тони.

„Иако досега имаше неколку извештаи за симптоми на вирусот, сè уште е рано да се каже дали културите на репка во 2023 година го избегнале куршумот од жолтиот вирус“, забележаа аналитичарите на „Грин Пул“. „Можно е симптомите да се појават овој месец“.

Таквата нестабилност не е ограничена само на Европа. Шеќерот во светот потекнува од трска - одгледувана во тропски подрачја - и од репка, која се одгледува во традиционално постудените области на север. Екстремните временски услови ги повредуваат двата вида, при што Ел Нињо се заканува да ја запре жетвата на трска во Југоисточна Азија и Африка, а зголемените температури ја прават Европа помалку гостопримлива за репките.